Uzun vadeli su kesintilerinin akabinde musluklardan akan birinci su, birtakım enfeksiyon risklerini de beraberinde getiriyor. Bu tip suların direkt içilmesi, ferdî temizlikte yahut yemek üretiminde kullanılması, mide bağırsak enfeksiyonlarının yanında tifo, kolera, dizanteri, hepatit A ve E üzere hastalıklara da yol açabiliyor.
Söz konusu riskler ve alınması gereken tedbirlere ait AA muhabirine değerlendirmelerde bulunan Sıhhat Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sıhhati Ana Bilim Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, su kesintilerinin yalnızca günlük hayatı aksatmadığını tıpkı vakitte halk sıhhati açısından da değerli riskleri barındırdığını söyledi.
Borularda uzun mühlet hareketsiz kalan suda, kesinti sonrası tortu ve mikroorganizma yoğunluğunun artabileceğine dikkati çeken Ergüder, “Şebekeye tekrar su verildiğinde birinci gelen suda bulanıklık, pas, makus koku yahut mikrobiyolojik kirlilik görülebilir. Bu çeşit sular direkt içildiğinde ya da yemek imalinde kullanıldığında mide bağırsak enfeksiyonlarından cilt sorunlarına kadar uzanan sıhhat meselelerine yol açabilir. Bilhassa bebekler, yaşlılar ve bağışıklığı zayıf bireyler bu risklerden daha kolay etkilenir.” dedi.
Prof. Dr. Ergüder, su kesintilerinin akabinde birinci gelen şebeke suyunun kullanımına ait şu ihtarları yaptı: “Kesinti sonrası suyun çabucak kullanılmaması, evvel bir mühlet akıtılarak berraklığının ve kokusunun denetim edilmesi gerekir. İçme ve yemek pişirme hedefli olarak, şebeke suyunun inançlı olduğundan emin olana kadar ambalajlı su, kaynatılmış su üzere alternatif kaynaklara yönelmek en gerçek yaklaşımdır. Ayrıyeten, apartman depolarının nizamlı olarak temizlenip dezenfekte edilmesi, kişisel filtre yahut arıtma sistemlerinin bakımının yapılması da kesinti sonrası bulaş risklerini en aza indirir.”
Su kesintilerinin yalnızca teknik aksaklık değil, hijyen ve besin güvenliğiyle direkt alakalı bir durum olduğunu vurgulayan Ergüder, “Bu süreçlerde bireylerin şuurlu hareket etmesi, mahallî yönetimlerin de tertipli bilgilendirme ve denetim düzenekleriyle süreci yönetmesi halk sıhhati açısından büyük ehemmiyet taşır.” sözlerini kullandı.
Ankara Etlik Şehir Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Gülnur Kul ise suyla bulaşan hastalıkların her yaş kümesindeki bireyleri etkileyebileceğini, bilhassa çocuklar, gebeler, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıflamış şahısların bu hastalıklara karşı daha savunmasız olduğunu belirtti.
Kul, su kaynaklı enfeksiyonların toplum içinde süratle yayılabildiğini ve önemli salgınlara yol açabildiğini aktararak, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Su kesintisi devirlerinde yahut kesinti sonrasında gelen şebeke suyu, kuyu suları, tankerlerle taşınan sular, çeşme ve artezyen suları ile göl yahut ırmak üzere yüzey suları sağlam olmayabilir. Bu çeşit suların direkt tüketilmesi ya da temizlikte kullanılması toplum sıhhati açısından tehlike oluşturur. Bu suların içilmesi, diş fırçalama yahut banyo yapma üzere şahsî temizlikte kullanılması, zerzevat ve meyvelerin yıkanması yahut buz üretiminde tercih edilmesi tifo, kolera, amipli ya da basilli dizanteri, bağırsak parazitleri, hepatit A ve E, leptospiroz ve tularemi üzere hastalıkların bulaşmasına neden olabilir. Bu hastalıklar, hijyen kurallarına dikkat edilmediği durumlarda beşerden beşere da geçebilir.”
Doç. Dr. Gülnur Kul, kirli atık suların içme yahut kullanma suyuna karışmasının o suyu kullanan birçok kişinin tıpkı anda hastalanmasına yol açabileceğine de dikkati çekti. Hastalıkların kuluçka müddetlerinin farklı olduğunu anlatan Kul, “Bazı bakteriyel ishal hadiselerinde bu mühlet birkaç gün iken, tifoda ortalama iki hafta, hepatit A’da ise yaklaşık altı hafta olabilir. İshal, bulantı kusma, karın ağrısı üzere belirtiler görüldüğünde, teşhis konulması ve mümkün bir salgının önlenebilmesi için vakit kaybetmeden bir sıhhat kuruluşuna başvurulmalıdır. Birebir anda birden fazla kişinin hastalanması, salgın riski açısından önemli bir ikaz olarak değerlendirilmelidir.” diye konuştu.
Su kesintisi sırasında boru çizgilerinde dış ortama nazaran daha düşük (negatif) basınç oluştuğunu ve bu durumun etraftaki kirli suların boruların içine sızmasına yol açabileceğini belirten Kul, “Böylece, kesinti sonrası şebekeye verilen pak su, musluklardan kirlenmiş halde akabilir. Ayrıyeten suyun akışının durması yahut yavaşlaması sonucunda boru yüzeylerinde biriken ‘biyofilm’ katmanında mikroorganizmalar çoğalabilir ve suyun mikroplarla kirlenmesine yol açabilir.” bilgisini paylaştı.
Kul, ambalajlı ve ruhsatlı kaynak suları dışında kalan tüm suların enfeksiyon riski taşıyabileceğini vurgulayarak, şunları kaydetti:
“Bu nedenle, su kesintilerinden sonra gelen şebeke sularının kesinlikle kaynatılması yahut klorlanması gerekir. Bilhassa içme suyu olarak ya da zerzevat ve meyvelerin yıkanmasında kullanılacak suların kaynatılarak birkaç dakika kaynamaya devam etmesi ya da uygun biçimde klorlanması sağlanmalı. Bu süreçler, mikropların büyük oranda yok edilmesini sağlar.”
