Dünya Kalp Federasyonu tarafından birincisi 2000 yılında kutlanan 29 Eylül Dünya Kalp Günü’nde, dünya genelinde her yıl yaklaşık 17 milyon kişinin vefatına neden olan kalp hastalıkları ve inme hakkında farkındalık oluşturulması amaçlanıyor. AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Okuyan, hava kirliliği, çok sıcaklar, mikroplastikler ile ışık ve gürültü kirliliği üzere çevresel faktörlerin kalp sıhhatini sanılandan çok daha fazla tehdit ettiğini söyledi.
Dünya Sıhhat Örgütünün “sessiz katil” olarak tanımladığı hava kirliliğinin artık sigara, makus beslenme ve hareketsizlik kadar değerli bir risk faktörü kabul edildiğini belirten Okuyan, “Kalp sıhhatini en olumsuz etkileyen etraf sorunu açık orta hava kirliliği zira hepimiz her gün, her nefeste bundan etkileniyoruz. Araştırmalar, kirli havada yaşayanların kalp krizi riskinin yüzde 15 ila 20 daha fazla olduğunu net olarak gösteriyor. Sigara içmeseniz bile kirli havada yaşamak sizi risk altına sokuyor. Bu nedenle hava kirliliği ile gayret, öncelikli konularımızdan biri olmalı.” dedi. Okuyan, hava kirliliğine kısa müddetli maruziyetin dahi bilhassa yaşlılarda ve sıhhat meseleleri olan şahıslarda kalp krizi, inme, ritim bozuklukları ve kalp yetmezliği riskini artırabildiğini, uzun periyodik maruziyette ise vefat riskinin çok daha fazla olduğunu tabir etti.
Hava kirliliğine bağlı kalp hastalıklarının birtakım ülkelerde daha fazla görüldüğünden bahseden Okuyan, şu değerlendirmeleri yaptı: “Çin’de sanayi kirliliği, ağır trafik ve kömür kullanımı nedeniyle her yıl milyonlarca kişi kalp-damar hastalıkları nedeniyle hayatını kaybediyor. Dünyanın en yüksek hava kirliliği düzeylerine sahip olan Hindistan’da yeniden katı yakıt kullanımı iç yer ve dış hava kirliliğine neden olurken yüksek oranda kalp krizi ve inme hadiseleri yaşanıyor. Dünya standartlarının çok altında hava kalitesine sahip olan Pakistan’da ise sanayi ve ulaşım kaynaklı ağır duman, kalp ve damar hastalıklarının artmasına neden oluyor. Nijerya’da trafik ve makus yakıt kalitesi nedeniyle son 20 yılda hava kirliliği iki katına çıktı. Buna bağlı kalp hastalıkları da artış gösteriyor. Hava kirliliği hudutlarının çok üzerinde olan Mısır’da da trafik, sanayi ve çöl tozundan kaynaklı kalp-damar hastalıkları önde gelen mevt nedenleri ortasında. Yani çevreyi korumak aslında direkt kalbimizi korumak demek.”
Okuyan, iklim değişikliğine bağlı yaşanan çok sıcaklık ve fırtına, sel üzere çok hava olaylarıyla kalp damar hastalıkları ortasında da kuvvetli bir ilgi bulunduğunu aktararak, “Çok sıcak havalarda beden serinlemek için daha çok çalışır, kalp atışları hızlanır, tansiyon düşebilir ve kan yoğunlaşabilir. Soğuk havalarda ise damarlar büzülür, kan basıncı yükselir ve kalp daha fazla efor harcar. Bilhassa yaşlılar, tansiyon hastaları yahut kalp hastalığı olanlar bu durumdan daha çok etkilenir. Bu yüzden yazın çok sıcak saatlerde dışarı çıkmamak, kışın âlâ giyinmek ve sıvı istikrarını korumak çok değerli.” diye konuştu.
Gürültü ve ışık kirliliğinin de kalp sıhhati üzerinde olumsuz tesirleri olduğuna işaret eden Okuyan, gürültünün gerilim hormonunu artırarak tansiyonu yükselttiğini ve kalp ritmini bozabildiğini, ışık kirliliğinin ise bilhassa gece uykusunu etkilediğini ve kaliteli uyku alamayan şahıslarda kalp hastalığı riskinin arttığını lisana getirdi.
Ayrıca mikroplastikleri “damarlarımızın içinde dolaşan bir tehlike” kelamlarıyla tanımlayan Okuyan, “Yapılan bir araştırmada kalp ameliyatı geçiren hastaların damar plaklarında mikroplastikler bulunmuş ve bu bireylerde sonraki yıllarda kalp krizi, inme ve mevt riskinin başkalarına nazaran yaklaşık 4,5 kat daha yüksek çıktığı tespit edilmiş.” dedi.
Kalp sıhhatini müdafaanın evvel ferdî sonra da toplumsal farkındalığın artmasıyla başladığını vurgulayan Okuyan, kalp damar sistemi hastalıklarının tüm dünyada ölümlerin bir numaralı nedeni olduğunu ancak bu ölümlerin esirgeyici yaklaşımlarla kıymetli ölçüde azaltılabileceğini söyledi. Kalp sıhhatini korumak için kirli havanın ağır olduğu günlerde dışarı çıkılmaması, mümkünse meskende hava temizleyici aygıtlar kullanılması, tek kullanımlık plastik eserlerden kaçınılması ve yürüyüş yaparak gerilimden uzak kalınması üzere tavsiyelerde bulunan Okuyan, kelamlarını şöyle tamamladı: “Bireysel risk faktörlerinin azaltılmasının yanı sıra, kalp hastalıklarından korunma aslında sokakta başlar. Pak hava, pak su, sistemli hayat alanları kalp hastalıklarını azaltır. Ferdî olarak yapacağımız küçük değişiklikler bile toplum sıhhatini müdafaada çok büyük rol oynar.”
