Yeni eğitim öğretim periyodu için ders zili çaldı. Okul koridorlarından telefon ekranlarına taşınan akran zorbalığı, çocuklarda kalıcı izler bırakıyor. Saf görünen latifeler, kırıcı davranışlar ya da şiddete varan eylemler… Son yıllarda dünya genelinde olduğu üzere ülkemizde de akran zorbalığı giderek artıyor. Acıbadem Fulya Hastanesi’nden Uzman Psikolog Sena Sivri, özellikle toplumsal medya ve dijital irtibat araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte zorbalığın artık yalnızca okul koridorlarında değil, cep telefonu ekranlarında da yaşandığını belirtiyor. Sivri’ye nazaran; empati eksikliği, aile içi bağlantı sıkıntıları, toplumsal maharet yetersizlikleri ve medyanın şiddeti normalleştirmesi bu artışın en kıymetli nedenleri ortasında yer alıyor.
Fiziksel şiddet, sözel taarruzlar, toplumsal dışlama ve siber zorbalık en sık görülen yollar. “Sen bizimle oynayamazsın zira farklısın” ya da “Senin kıyafetlerin çok ucuz” üzere sözlerle de zorbalık yapılabiliyor. Zorbalığa maruz kalan çocukların kısa vadede özgüven kaybı, ders muvaffakiyetinde düşüş, uyku bozuklukları, baş ve mide ağrısı üzere problemlerle karşılaştığını hatırlatan Sivri, uzun vadede depresyon, tasa bozukluğu ve toplumsal fobi üzere kalıcı tesirler yaşanabildiğinin altını çizdi.
Sena Sivri.
Akran zorbalığının sırf kişisel değil toplumsal bir sorun olduğuna dikkat çeken Sivri, aileler ve okulların şuurlu formda hareket etmesi gerektiğine vurgu yaptı. Sivri zorbalığı önlemede iş birliğinin kritik rol oynadığını vurgulayarak alınabilecek 7 tesirli tedbiri şöyle sıraladı:
Ebeveynlerin tavırları direkt çocuk tarafından model alınıyor. Konutta saygılı ve şiddetten uzak bir irtibat lisanı benimsemek, çocuğun da birebir davranışları sürdürmesini sağlıyor.
Çocuğun yaşadığı aksilikleri anlatabileceği inançlı bir ortam yaratmak çok kıymetli. “Bugün okulda seni üzen bir şey oldu mu?” üzere açık uçlu sorular, çocuğun kendini söz etmesini kolaylaştırıyor.
Araştırmalar, zorbalık tersi okul siyasetlerinin olayları yüzde 20 oranında azalttığını gösteriyor. Bu nedenle velilerin öğretmenlerle tertipli temas halinde olması ve çocuğun okul içindeki bağlantılarını takip etmesi büyük değer taşıyor.
Okullarda rehberlik odası, inançlı oyun alanları üzere yerlerin varlığı zorbalığı azaltıyor. Ayrıyeten teneffüslerde kâfi öğretmen gözetimi, olayların yüzde 30 oranında önlenmesini sağlıyor.
Çocukların oburlarının hislerini anlayabilmesi, zorbalığa yönelmelerini engelliyor. Finlandiya’da uygulanan “KiVa” programı, empati eğitiminin zorbalığı değerli ölçüde azalttığını ortaya koydu.
Çocuklara internette karşılaşabilecekleri riskler öğretilmeli. İleti yahut görsel paylaşmadan evvel iki defa düşünme alışkanlığı, onları tehlikelerden koruyan değerli bir adım.
Zorbalığa uğrayan ya da zorbalık yapan çocukların her ikisinin de ruhsal takviyeye muhtaçlığı olabilir. Bu noktada rehberlik servisleri, okul psikologları ve çocuk psikiyatristleri kritik rol üstleniyor. Erken takviye, ileride yaşanabilecek önemli ruhsal meselelerin önüne geçiyor.
