Uzman isim uyardı: Gereksiz vitamin kullanımı bedene ziyan verebilir

Özel bir hastanede çalışan İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Aytan Gulmammadova, vitamin desteği kullanımı hakkında ihtarlarda bulundu.

Modern ömrün temposu, gerilim, istikrarsız beslenme ve uykusuzluk birçok şahısta ‘takviye kullanmalıyım’ niyetini yaygınlaştırıyor. Toplumsal medyada sıkça yer alan ‘enerjimi yerine getiren mucize formül’ yahut ‘bağışıklığı güçlendiren bitkisel destek’ paylaşımlarının da bu ilgiyi körüklediğini söyleyen Uzm. Dr. Gulmammadova, “Artık vitamin kullanmak bir muhtaçlıktan çok bir alışkanlığa dönüştü. Halbuki asıl sorun, kişinin nitekim eksikliği olup olmadığını bilmesidir. Kan seviyesi ölçülmeden başlanan destekler birçok vakit yarardan çok ziyana yol açabilir” ikazında bulundu.

Vitaminlerin hakikat dozda alındığında bedene dayanak olduğunu lakin bilinçsiz kullanımın önemli sıhhat riskleri oluşturabileceğine lisana getiren Uzm. Dr. Gulmammadova, özellikle yağda çözünen vitaminlerin (A, D, E, K) bedende biriktiğine dikkat çekti. Uzm. Dr. Gulmammadova, şu bilgileri paylaştı:

“Fazla D vitamini, kandaki kalsiyum seviyesini yükselterek böbrek taşı, kalp ritim bozukluğu ve damar sertliği yapabilir. A vitamini fazlalığı karaciğerde depolanarak toksik tesir oluşturabilir. E vitamini kan sulandırıcı ilaçlarla birlikte alındığında kanama riskini artırabilir. Demir desteğinin gereksiz yere alınması ise karaciğer ve kalpte birikerek işlev bozukluklarına, ritim düzensizliklerine ve diyabete yol açabilir. Bilhassa multivitamin komplekslerinin uzun periyodik ve denetimsiz kullanımında da risk artabilir, zira bu eserlerde birçok mikrobesi (A, E, K, B1, B6, çinko, bakır, iyot vb.) birebir anda bulunur. Fazlalığı bedenin istikrarını bozabilir.”

Vitamin ve mineral eksikliklerinin ekseriyetle emsal belirtilerle ortaya çıktığını söyleyen Uzm. Dr. Gulmammadova, “Halsizlik, saç dökülmesi, tırnak kırılması, kas krampları, cilt kuruluğu, unutkanlık ve sık enfeksiyon geçirme eğilimi görülebilir. Fakat bu belirtiler tek başına vitamin eksikliği manasına gelmez. Bedendeki yorgunluk yahut saç dökülmesi üzere sinyaller çok farklı nedenlerden kaynaklanabilir. Bu yüzden kan analizi yapılmadan, yalnızca ‘belirti var’ diye destek başlamak hakikat değildir” dedi.

Tanı konma sürecine değinen Uzm. Dr. Gulmammadova, “Kan testleri vitamin eksikliğini saptamada en muteber sistemdir. Kimi vitaminler (örneğin B1, B6 gibi) hücre içinde vazife yaptığından, kanda net seviye vermez. Bu durumda klinik kıymetlendirme ve kişinin beslenme hikayesi teşhiste belirleyici olur” tabirlerini kullandı.

Vitamin dayanağı yerine istikrarlı ve renkli beslenmenin birçok vakit kâfi olduğunu vurgulayan Uzm. Dr. Gulmammadova, şunları söyledi:

“Günlük beslenme planında kırmızı-beyaz et, yumurta, süt eserleri, taze zerzevat ve meyve, tam tahıl ve bakliyatlar varsa; beden aslında gereksinim duyduğu vitamin ve mineralleri büyük oranda doğal olarak alır. Paketli, rafine şekerli ve işlenmiş besinler yerine doğal ve çeşitli besinlere yönelmek çok daha tesirli bir takviyedir. Bağışıklığı güçlendirmek için vitamin almak kaide değildir. Sağlıklı bir bağışıklık sistemi sadece vitaminlere bağlı değildir. Kâfi uyku, sistemli antrenman, gerilim idaresi ve pak hava en temel dayanaklardır. Şayet bir şahısta gerçek vitamin eksikliği yoksa, daima destek almak bedene gereksiz yük bindirir.”

Bazı durumlarda vitamin ve mineral takviyesinin gerekli olabileceğini belirten Uzm. Dr. Gulmammadova, çocuklar, hamileler, yaşlılar, kronik hastalığı olanlar, emilim bozukluğu yaşayanlar ve vejetaryen–vegan bireyler için destek planlamasının tabip denetiminde yapılması gerektiğini söyledi. Uzm. Dr. Gulmammadova, “Her grubun gereksinimi farklıdır. Gebelikte folik asit, çocuklarda D vitamini, yaşlılarda B12 yahut D vitamini takviyesi gerekebilir. Fakat bu da kan analizi ve klinik bulgulara nazaran belirlenmelidir. Doz, içerik ve mühlet şahsa özel olmalıdır” dedi.

Uzm. Dr. Gulmammadova, sözlerini şöyle tamamladı:

“Vitaminler, bedenin nizamlı çalışması için gereklidir fakat rastgele kullanıldığında dengeyi bozar. Gereksiz yere alınan her destek, karaciğer ve böbrekler üzerinde fazladan yük oluşturur. En yanlışsız yaklaşım, şahsî muhtaçlığın laboratuvar sonuçlarıyla belirlenmesi ve doktor teklifiyle yol alınmasıdır. Unutmayın, güzel planlanmış bir tabak birçok vakit en güçlü destektir.”