Lenfomanın bağışıklık sisteminin doğal modülü olan lenf bezlerinden kaynaklanan bir hastalık olduğunu anlatan Yeditepe Üniversitesi Koşuyolu Hastaneleri Hematoloji Bilim Dalı Bölüm Başkanı ve Kemik İliği Nakli Yöneticisi Prof. Dr. Elif Birtaş Ateşoğlu, “Halk ortasında lenf kanseri olarak biliniyor. Bir kısmı yavaş seyirlidir ve tedavisiz izlenebilir. Süratli seyirli olanlarda ise tedavi edilme oranı yüksektir. Lakin yanlışsız vakitte konulan teşhis ve uygun tedavi planı hastalığın gidişatını büsbütün değiştirebilir” diye konuştu. Prof. Dr. Ateşoğlu, “Seksenin üzerinde alt tipi olan lenfomanın erken teşhisle tedavi edilme oranı yüz güldürücüdür. Kalıcı lenf bezi büyümeleri, gece terlemeleri, açıklanamayan kilo kaybı ve ateş ihmal edilmemelidir” dedi.
Lenfomanın bir lenf bezi hastalığı olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Elif Birtaş Ateşoğlu, şunları söyledi: “Lenfoma, halk ortasında ‘lenf kanseri’ olarak bilinen, lenf bezlerinin büyümesiyle kendini gösteren bir hastalıktır. Son yıllarda farkındalık günlerinin de tesiriyle toplumda tanınırlığı giderek artıyor. Bu çok değerli zira lenfoma tedavi edilebilir bir hastalıktır. Seksenin üzerinde alt tipi bulunur; kimileri tedavi gerektirmeden izlenebilir, kimileri ise daha süratli seyrettiği için tedaviye gereksinim duyar. Bu nedenle her lenfoma teşhisinden korkmamak gerekir.”
‘Adı kanser olsa da bir kısmı yavaş seyirlidir ve süratli seyirli olanların da tedavisi mümkündür’ diye konuşan Prof. Dr. Ateşoğlu, “Erken teşhis ile erken tedavi sağlanır, bu da yüz güldürücü sonuçlara ulaşmamızı sağlar. Yanlışsız vakitte, gerçek biyopsi ve patoloji raporlarıyla konan teşhis çok kıymetlidir zira her alt tipin tedavisi farklıdır. Yıllarca nüks etmeden yaşayan pek çok lenfoma hastası vardır” tabirlerini kullandı.
Lenf bezlerinin bağışıklık sisteminin doğal bir modülü olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Ateşoğlu, şunları söyledi:
“Lenf bezlerimiz bedenin savunma sınırıdır. Enfeksiyonlarla savaşırken süreksiz olarak büyüyebilirler ve birden fazla kişi bunu enfeksiyona bağlayarak önemsemez. Evet, her enfeksiyonda lenf bezi büyüyebilir lakin uzun süren, giderek büyüyen ve kaybolmayan lenf bezleri kesinlikle araştırılmalıdır. Bu her vakit lenfoma manasına gelmez, farklı nedenlerden de kaynaklanabilir lakin sebebin netleşmesi için doktora başvurmak gerekir.” Prof. Dr. Ateşoğlu, şüphelenilmesi gereken bulgular konusunda şu bilgileri verdi: “Gece uykudan uyandıracak kadar ağır terleme, istemsiz kilo kaybı, iştah azalması, nedeni açıklanamayan ateşler ve geçmeyen kaşıntılar bizim için değerlidir. Bu belirtiler enfeksiyon sırasında da görülebilir lakin enfeksiyon bittiğinde kaybolması beklenir. Şayet devam ediyorsa kesinlikle tabibe başvurulmalıdır.”
Lenfomanın kimi alt tiplerinin erkeklerde, kimilerinin ise bayanlarda daha sık görüldüğünü belirten Prof. Dr. Elif Birdal Ateşoğlu, kelamlarına şöyle devam etti: “Türkiye’de bu hususta net bir data tabanı yok lakin mevcut bilgiler, ülkemizdeki sıklığın Avrupa ülkelerine benzeri olduğunu gösteriyor. Dünyanın farklı bölgelerinde birtakım alt tipler daha sık görülebiliyor; Türkiye’deki dağılım Avrupa’ya yakın. Lenfoma çoklukla ileri yaş hastalığıdır lakin gençlerde de görülebilir. Bu nedenle lenfomadan şüphelenmek için ileri yaşta olmak gerekmez.”
Lenfoma tedavisinin evreye nazaran tedavi edilen bir hastalık olduğunu anlatan Prof. Dr. Ateşoğulu, tedavi yaklaşımları konusunda şu bilgileri aktardı: “Lenfomanın yavaş seyirli tipleri bazen sırf takip edilirken, agresif tiplerde tanıyı ne kadar erken koyarsak tedavi mühleti o kadar kısalır ve muvaffakiyet oranı o kadar yükselir. Geçmişte tedavi sadece kemoterapiyle yapılırken, bugün tedavi seçenekleri büyük ölçüde gelişmiş durumda. İmmünoterapiler bu alanda adeta bir çığır açtı. Lenfomaların iki ana tipi vardır: B hücreli ve T hücreli. Bilhassa B hücreli tiplerde kullanılan gayeye yönelik ilaçlar tedavi yaklaşımını büsbütün değiştirdi. Artık kemoterapi tek başına değil, immünoterapi ile birlikte uygulanıyor. T hücreli lenfomalarda da maksada yönelik yeni ilaçlar geliştirildi ve hastalara daha tesirli tedavi imkânı sağlanıyor.”
Lenfoma tedavisinde kemik iliği naklinden de yararlandıklarını anlatan Prof. Dr. Elif Birdal Ateşoğlu, bahisle ilgili şu bilgileri verdi: “Bazı agresif lenfomalarda, birinci tedaviden sonra hastalığın geri gelmesini önlemek için otolog (kendinden) kök hücre nakli yapılır. Kimi hastalarda ise nakil gerekmez, sırf hastalık tekrarladığında uygulanır. Dirençli ve genç hastalarda allojenik (vericiden) nakil seçeneği de gündeme gelebilir.”
Lenfoma tedavisinin süratle geliştiği ve önümüzdeki yıllarda çok daha tesirli sonuçlar alınabileceğinin altını çizen Prof. Dr. Ateşoğlu, “Yeni ilaçlar ve gayeye yönelik tedaviler sayesinde, daha evvel dirençli olan hastalarda bile yüz güldürücü sonuçlar elde edilebiliyor. Bilhassa CAR-T hücre tedavisi, kemoterapiye karşılık vermeyen hastalarda büyük bir umut haline geldi. Bağışıklık sistemini aktive ederek hastalığı yok etmeyi amaçlayan bu tedavilerin, önümüzdeki yıllarda çok daha tesirli sonuçlar sağlaması bekleniyor. Lenfoma bir kanser hastalığıdır fakat çok yavaş seyirli tipleri de vardır; birtakım hastalar yıllarca yalnızca nizamlı denetimlerle izlenebilir. Agresif tiplerde ise tedavi gerekir ve en düzgün sonuçlar erken evrede teşhis konulduğunda alınır. Tedaviden sonra hastalık tekrarlayabilir lakin nüks en sık birinci iki yılda görülür; beş yıl sonrasında tekrarlama riski besbelli halde azalır. Sonuç olarak, lenfoma tedavi edilebilir bir hastalıktır. Gelişen tedavi seçenekleri sayesinde her geçen gün daha başarılı ve umut verici sonuçlar elde ediyoruz” diye konuştu.
Erken teşhisle tedavide elde edilen muvaffakiyetin ehemmiyetine işaret eden Prof. Dr. Elif Birtaş Ateşoğlu, bu hususta toplumsal farkındalığın artırılması gerekliliğini değinerek, “Bu hususta birçok sivil toplum kuruluşu da kıymetli çalışmalar sürdürüyor. Hala Lenfoma Bilimsel Alt Komite Başkanlığı misyonunu yürüttüğüm Türk Hematoloji Derneği’ nde de hem bilimsel hem de toplumsal çalışmaları ulusal ve memleketler arası boyutta sürdürüyoruz. Maksadımız tüm toplumlarda lenfomanın tedavi edilebilir bir hastalık olduğunu fakat erken teşhisin ne kadar değerli olduğunu anlatmak” dedi.
