Kültür ve Turizm Bakanlığının müsaadesi ve Bakanlık temsilcisi Malatya Müzesi uzmanı Şerif Narçiçek’in iştiraki ile Koç Üniversitesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Kısmı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çiğdem Maner başkanlığında 3 Temmuz’da başlayan hafriyatlarda bu dönem tamamlandı.
Önceki periyotlarda yapılan hafriyatlarda, eski Asur Ticaret Kolonileri Çağı, Hitit, Roma ve Bizans devirlerine ilişkin yapı izleri, Roma ve Erken Bizans periyotları kalıntıları ortaya çıkartılırken, bu periyot kazılarında ise Hitit hükümdarları, prensler, prensesler ve değişik rütbedeki memurlar ve rahiplere ilişkin 22 mühür baskısı ile kuş falını anlatan 56 çivi yazılı tablet bulundu.
Kazı Lideri Doç. Dr. Çiğdem Maner, eski ismi “Samuha” olan Hitit yerleşim yeri Kayalıpınar’da bu dönem hafriyatlarının çok başarılı geçtiğini söyledi.
Kazı alanındaki açmalarda 56 çivi yazılı tablet bulduklarını belirten Maner, bulunan yapıtların birçoklarının tam olarak ortaya çıkarılmasının ise sevindirici olduğunu tabir etti.
Bulunan tabletlerin içeriğinde çok farklı mevzuların ele alındığını belirten Maner, “Çivi yazılı tabletler kuş falıyla alakalı. Hititler genelde düzgün yahut berbatın ilahlardan geldiğine inandıkları için kehanet ve fal baktırıyorlardı.” dedi.
“Kayalıpınar’da keşfettiğimiz devlet arşivleri epey önemlidir”
Maner, çoğunluğu tam olarak bulunan tabletlerin boyutlarının 2,5×1,5 santimetre olduğunu tabir etti.
Hitit hükümdarlarının veliaht, küçük veliaht, küçük kız çocuklarını soruşturan ve yorumlayan fal metinleri yer alan çivi yazılı tabletleri hafriyatta birinci kere bulduklarına dikkati çeken Maner, “Kayalıpınar’da keşfettiğimiz devlet arşivleri epey kıymetlidir ve bundan sonra da Hitit tarihini yorumlamak için epeyce kıymetli bilgiler verecektir.” diye konuştu.
Hitit devlet arşivinde bulunan çivi yazılı metinlerin fal bakan insanların da burada barındığını gösterdiğini vurgulayan Maner, şunları kaydetti:
“Bunlar lumuşen (fal bakan görevli) olarak bilinen şahıslar, rahip yahut görevlilerdir. Kuş falları muşen falı olarak bilinmektedir. Bilhassa yeterli yahut makûs, olumlu, olumsuz olayları yorumlayabilmek için yapılmaktadır. Kuş falı, Hitit dünyasında bakılan üç fal tipinden biridir. Devlet arşivlerinde bulduğumuz bu fal metinleri bilhassa bu vazifeliler hakkında da bilgi veriyor ve görevlilerin de o yapıda barındığını gösteriyor. Bulduğumuz çivi yazılı metinler Hitit siyaseti ve kültürel tarihi hakkında yeni bilgiler verecektir.”
Kazılarda 22 mühür baskısı bulundu
Kazılarda Hitit periyoduna ilişkin 22 mühür baskısı da bulduklarını anlatan Maner, bunların kraliyet ailesi ve değişik rütbedeki memurlar hakkında bilgi verdiğini aktardı.
Bulunan eserler ortasında büyük kral 3. Hattuşili’nin oğlu 4. Tuthaliya’nın, ordu katibinin, ülke beyefendisi Rahip Kantuzzili’nin, prens ve prensesler ile değişik rütbedeki katiplerin mühür baskılarının yer aldığını lisana getiren Maner, “Bunlar da Hitit periyodunda hem siyasi hem de devlet yapılanması hakkında bilgi vermektedir. Ayrıyeten o periyottaki kazdığımız mühürleme binası ve işlevi hakkında da çok değerli bilgiler vermektedir.” sözlerini kullandı.
