Üniversiteden yapılan açıklamaya nazaran, Dünya Fizyoterapi Konfederasyonu tarafından her yıl 8 Eylül’de kutlanan Dünya Fizyoterapi Günü için bu yılın teması, “Sağlıklı Yaşlanma, Düşme ve Zayıflığın Önlenmesi” olarak belirlendi. Açıklamada görüşlerine yer verilen Hilal Denizoğlu Külli, sağlıklı yaşlanmanın yalnızca ömür müddetini uzatmak değil, birebir vakitte bu yılları bağımsız, üretken ve kaliteli geçirmek manasına geldiğini belirtti.
Yaş ilerledikçe kas kütlesi ve kemik yoğunluğunun azaldığını, bunun da gündelik ömürde merdiven çıkma, pazar poşeti taşıma yahut torunları kucağa alma üzere kolay aktiviteleri zorlaştırabildiğini aktaran Kulli, bu nedenle fizikî gücün, özgürlüğün korunmasında kritik rol oynadığını kaydetti.
Sağlıklı yaşlanmada fizikî olarak güçlenmenin değerli olduğuna dikkati çeken Külli, şöyle devam ettii:
“Fiziksel olarak güçlenmenin yararları, her yaş için saymakla bitmez. Tertipli antrenman, kas-kemik sıhhatini korumak ve daha uzun mühlet bağımsız kalmanın, kaliteli ve üretken bir hayat sürmenin en değerli yollarından biridir. ‘Egzersiz, tablet haline dönüştürülebilecek bir ilaç olsaydı dünyanın en güçlü ilacı olur’ denir. Şu an antrenmanın yararlarını yaratacak bir ilaç yok fakat fiyatsız ve kendi başınıza yaparak bu yararları elde etmemeniz için hiçbir neden yok.”
Külli, başta diyabet, hipertansiyon ve birçok kardiyovasküler hastalıklar, düşmeler, kırıklar, romatizmal ağrılar üzere birçok kas iskelet sistemi hastalıklarının önlenmesinin, bellek, dikkat ve öğrenme üzere bilişsel fonksiyonların olumlu istikamette etkilemesi ve bilhassa depresyon ve tasanın azaltılması için idmanın her türlü ilaçtan daha yüksek bir yarara sahip olduğunun altını çizdi.
Türkiye’de birçok yaşlı bireyin fizikî zorluklar ve erişim sorunları nedeniyle konutlarına kapandığını, bunun da hareketsizlik, toplumsal izolasyon, rol kaybı, duygusal bozukluk ve tekrar hareketsizlik formunda bir kısır döngüye yol açtığını aktaran Kulli, fizikî güçlenmenin sadece kas ve kemikleri değil, tıpkı vakitte toplumsal hayatı, ruh sıhhatini ve toplumla bağı koruduğunu vurguladı. Külli, ferdi yahut küme yürüyüşleri, bahçede çiçeklerle ilgilenmek ya da mahallede kolay park buluşmalarının bile yaşlı bireylere bedensel ve ruhsal canlılık kattığını söz etti.
Kas ve kemikleri güçlü tutmanın yolunun ömür uzunluğu hareketten geçtiğini vurgulayan Külli, bilhassa direnç idmanlarının değerli olduğunu belirtti.
Günlük ömürde yapılan itme, çekme, oturup kalkma ve taşıma üzere hareketleri taklit eden idmanların büyük kas kümelerini çalıştırdığını ve kemiklere gerekli yüklenmeyi sağladığını aktaran Kulli, hakikat planlandığında tartı çalışmalarının eklemlere ziyan vermediğini, bilakis eklem etrafındaki kasları güçlendirerek onları koruduğu bilgisini verdi.
Kulli, idmanın zorluk düzeyinin fizyoterapist nezaretinde kademeli artırılması gerektiğini kaydetti.
Denge ve uyum idmanlarının de en az direnç çalışmaları kadar kıymetli olduğunu söz eden Külli, oturup kalkma pratikleri, tek ayak üzerinde durma, farklı taraflara adım atmayla “tai chi” yahut dans üzere uygulamaların dengeyi geliştirdiğini ve düşme riskini azalttığını belirtti.
Kulli, aerobik idmanların ise kalp ve akciğer kapasitesini artırarak deveranı güçlendirdiğini, bunun da kemiklerin daha güzel beslenmesine katkı sağladığını lisana getirdi.
Sağlıklı yaşlanmada idmanın yanı sıra öteki faktörlerin de değerli olduğunu kaydeden Külli, kâfi protein, kalsiyum ve D vitamini alımı, güneşten nizamlı faydalanma ve sigara-alkol üzere kemik sıhhatini olumsuz etkileyen alışkanlıklardan da uzak durmanın değerli olduğunun altını çizdi. Külli, “Bunun yanı sıra toplumsal boyutu da unutmamak gerekir. Küme antrenmanları, parkta yapılan yürüyüşler ya da komşularla hareket buluşmaları, yalnızca kas ve kemikleri değil; birebir vakitte ruh sıhhatini ve toplumsal bağları da güçlendirir. Zira sağlıklı yaşlanma, güçlü kaslarla olduğu kadar güçlü toplumsal bağlantılarla de mümkündür.” değerlendirmesinde bulundu.
Ailelerin yaşlı bireylerin sistemli idmana iştirakinde kritik rol oynadığını vurgulayan Külli, torunlarla parkta oyun oynamak, yürüyüş yapmak ya da meskende kolay idmanları birlikte gerçekleştirmenin yaşlı bireyler için motive edici ve keyifli olduğunu kaydetti. Kulli, araştırmaların aileyle yapılan fizikî aktivitelerin tek başına yapılan programlara nazaran daha yüksek devamlılık sağladığını gösterdiğini aktardı. İleri yaştaki bireylerin faal ve üretken kalmasının değerini vurgulayan Külli, şunları kaydetti:
“Hareketsizlik, bağımsızlığın kaybını hızlandırıyor. Burada aile bireylerinin rolü, yaşlıları ‘koruyup pasifleştirmek’ değil, inançlı hudutlar içinde faal kalmalarını teşvik etmek olmalıdır. Torunun dedesiyle bahçede çiçek sulaması, aile üyeleriyle kısa bir yürüyüş yapılması, mutfakta iş paylaşımı üzere örneklerin hepsi fizikî aktivitenin doğal bir modülüdür. Velhasıl aile dayanağı, yaşlının hareket motivasyonunu artırır lakin ‘saygı’ ismi altında fonksiyonsuz hale getirmek yerine, yaşlı bireyi inançlı biçimde hareketin içinde tutmak en bedelli katkıdır. Zira yaşlıların en çok gereksinim duyduğu şey, sevdikleriyle birlikte ‘aktif ve üretken’ kalabilmektir.’
