Mevsim geçişleri sırf doğayı değil, insan ruhunu da derinden etkiliyor. İlkbaharın gelişiyle pek çok kişi canlılık ve umut hissederken, birtakım bireylerde ise tam aykırısı bir tablo ortaya çıkıyor. VM Medical Park Florya Hastanesi’nden Psikolog Dilara Dalyan, halk ortasında ‘bahar depresyonu’ olarak bilinen mevsimsel depresyonun, kişinin ömür kalitesini direkt etkileyen önemli bir durum olduğuna dikkat çekti.
Psikolog Dalyan, “Bazı bireylerde baharın gelişi sevinç ve canlılık yerine yorgunluk, yük ve karamsarlık hislerine yol açabilir. Bu durum klinik olarak mevsimsel duygudurum bozukluğunun bir çeşidi olarak kabul edilir ve sanılandan çok daha yaygındır” diye konuştu.
Psk. Dalyan, mevsimsel depresyonun bilhassa bahar aylarında ortaya çıktığını, kişinin duygudurumunu, güç düzeyini ve motivasyonunu etkilediğini belirtti. Bu tablonun nedenlerini açıklayan Psk. Dalyan, “Gün ışığı mühletinin artması, havaların ısınması ve çevresel uyarıcıların değişmesi vücudumuzun biyolojik saatini zorlar. Sirkadiyen ritim her vakit bu süratli değişime ahenk sağlayamayabilir. Bilhassa melatonin ve serotonin seviyelerinde yaşanan dengesizlikler ruh halini direkt etkiler” halinde konuştu.
Mevsimsel depresyonun herkeste tıpkı halde seyretmediğini belirten Psikolog Dalyan, risk grubunu oluşturan faktörleri şöyle açıkladı:
“Genetik yatkınlık: Ailede depresyon hikayesi bulunan bireylerde daha sık görülür.
“Psikolojik yapı: Dert seviyesi yüksek, travmatik olaylar yaşamış ya da duygusal dalgalanmalara yatkın bireyler risk altındadır.
“Çevresel faktörler: Yalnızlık, toplumsal dayanak eksikliği, iş yahut okul gerilimi ve ekonomik zorluklar süreci tetikleyebilir.
“Kadın olmak: Hormonal dalgalanmalar nedeniyle bayanlarda daha sık rastlanır.
“Metropol ömrü: Ağır gerilim, yapay ışık ve doğal döngülerden uzak ömür biçimi biyolojik ritmi bozabilir.”
Bahar depresyonunun bir ‘keyifsizlik’ hali olmadığının altını çizen Psk. Dalyan, en yaygın belirtileri ise şu halde sıraladı:
“Sürekli mutsuzluk, hüzün ya da boşlukta hissetme.
“Günlük işlere karşı ilgisizlik ve motivasyon kaybı.
“Enerji düşüklüğü, halsizlik, çabuk yorulma.
“Uyku düzensizlikleri: uykusuzluk ya da çok ahenge.
“İştah değişiklikleri.
“Konsantrasyon zahmeti ve karar vermede zorlanma.
“Sosyal geri çekilme, insanlardan uzaklaşma.
“Değersizlik, suçluluk ya da yetersizlik hisleri.
“Ağlama nöbetleri, hayattan keyif alamama.
“İleri olaylarda intihar kanıları.”
Psk. Dalyan, “Bu belirtiler iki haftadan uzun sürüyorsa ve kişinin günlük fonksiyonelliğini etkiliyorsa, bu kolay bir mevsim geçişi değil; profesyonel müdahale gerektiren bir depresyon tablosudur” dedi.
Bahar depresyonunun sırf bireyin iç dünyasını değil, iş ve toplumsal hayatını da zedelediğini belirten Psk. Dalyan, “Motivasyon eksikliği, dikkat dağınıklığı ve üretkenlikte düşüş iş hayatını olumsuz tesirler. Toplumsal bağlantılarda ise içe kapanma, ilgisizlik ve tahammülsüzlük görülebilir. Bu durum, vakitle yalnızlaşmaya ve irtibat kopukluklarına yol açabilir” dedi. Yakın etrafın dayanağının düzgünleşme sürecinde çok kıymetli olduğunu vurgulayan Psk. Dalyan, “Anlayışlı ve destekleyici bir etraf kişinin toparlanmasını hızlandırır. İş yerinde de bu durum göz önünde bulundurulmalı, gerekirse çalışma sisteminde küçük esneklikler sağlanmalıdır” tabirlerini kullandı.
Psikolog Dalyan, bilhassa intihar fikirleri, kendine ziyan verme isteği ve ağır ümitsizlik hissi görüldüğünde bunun ruhsal açıdan acil müdahale gerektirdiğini hatırlattı. Psk. Dalyan, “Bu belirtiler artık bir mevsim geçişi zorluğu değil, daha önemli bir depresyonun göstergesidir. Profesyonel takviye almak hem gerçek teşhis hem de şahsa özel bir tedavi planı açısından hayati ehemmiyet taşır. Vaktinde alınan takviye sürecin uzamasını ve daha önemli sonuçlara evrilmesini engeller” açıklamasında bulundu.
Bahar depresyonunun göz gerisi edilmemesi gerektiğini belirten Psk. Dalyan, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Duygusal dalgalanmalar insan olmanın bir modülüdür. Kıymetli olan bu süreçleri fark etmek, anlamak ve gerektiğinde yardım istemekten çekinmemektir. Ruh sıhhati, vücut sıhhati kadar kıymetlidir ve itina ister.”
