Hastaneden yapılan açıklamaya nazaran, otizm spektrum bozukluğu, doğuştan gelen, genetik ve biyolojik temellere dayanan nörogelişimsel bir farklılık olarak tanımlanıyor. Bilimsel araştırmalar ekran kullanımının otizme neden olmadığını ortaya koyarken, otizmin çevresel faktörlerden bağımsız halde ortaya çıktığı tabir ediliyor.
Açıklamada görüşlerine yer verilen Uzm. Dr. Pınar Balgöz Ergül, ekranın otizmi tetiklemediğine ya da neden olmadığına işaret ederek, “Yoğun ekran maruziyeti lisan gelişiminde gecikme, toplumsal hünerlerin zayıflaması ve dikkat meselelerine yol açabiliyor.” sözlerini kullandı. Ergül, bilhassa 0-3 yaş periyodunda ekran karşısında çok vakit geçiren çocuklarda sözel irtibat ve söz dağarcığı gelişiminin yavaşladığının altını çizerek, gerçek hayattaki etkileşim yerine ekran başında vakit geçirmenin göz teması ve his paylaşımı üzere toplumsal marifetlerin gelişimini sınırlayabileceğini vurguladı.
Sürekli hareketli ve süratli içeriklere maruz kalmanın, dikkat mühletinin kısalmasına yol açabileceği bilgisini de paylaşan Ergül, “Aşırı ekran kullanımına bağlı olarak çocuklarda konuşmama, göz teması kurmama, bağlantıya kapalı olma üzere otizm gibisi belirtiler, davranışlar görülebilir. Bu durum bazen aileler tarafından otizm sanılabilir, lakin ekrana bağlı bu belirtiler, ekran müddeti azaltıldığında gerileyebilir.” değerlendirmesini yaptı. Ergül, kaliteli içerik seçimi ve aile içi irtibatın güçlendirilmesinin de büyük kıymet taşıdığını anlattı.
Çocuğun ekran başında geçirdiği vakti direktörün değerine dikkati çeken Ergül, “Özellikle ağır iş temposunda ekran, ebeveynler için kolaylık üzere görülebiliyor. Lakin gerçek yönetilmediğinde ekran bağımlılığı çocukların gelişimini olumsuz etkileyebilir.” formunda görüş belirtti. Ergül, 0-2 yaş periyodunda ekran maruziyetinin büsbütün engellenmesi gerektiğini, bu devirde beyin gelişimi için en kıymetli kaynağın yüz yüze bağlantı, oyun ve fizikî etkileşim olduğunu söz etti. Günlük ekran mühletinin 2–6 yaş ortasında 30-60 dakikayı aşmaması gerektiğini anlatan Ergül, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Bu süreyi mümkünse tek kesim yerine kısa aralıklarla sunun. Eğitici ve yaşa uygun içerikleri tercih edin. Çocuğunuzun izlediklerini kesinlikle siz de takip edin. Mümkünse birlikte izleyin ve akabinde içerikle ilgili sohbet edin. Bu formda ekran pasif bir aktiflik olmaktan çıkar, irtibatı destekleyen bir araç haline gelir. Ekranı ödül ya da ceza olarak kullanmayın. Ekranı ödül ya da ceza haline getirmek, çocuğun ekranla duygusal bir bağ kurmasına yol açar ve bağımlılık riskini artırır.”
Ergül, çocukların güçlerini atabilecekleri, toplumsal marifetlerini geliştirebilecekleri aktivitelerin ekranın yerini alabileceğini kaydederek, açık hava oyunlarının, yaşlarına uygun kitaplar okumanın, fotoğraf yapmanın, yapboz üzere yaratıcılığı destekleyen aktivitelerin epey faydalı olabileceğini belirtti. Çocukların yaşıtlarıyla birlikte olabileceği buluşmaların bağlantısı sağlamak açısından çok yararlı olduğuna da işaret eden Ergül, “Çocuklar, ebeveynlerini taklit ederek öğrenir. Siz ekranı nasıl kullandığınıza dikkat edin. Yemek sırasında, sohbet esnasında ya da kısa boşluklarda daima telefona bakmak, çocuğunuza da tıpkı davranışı öğretir.”
Ergül, otizmin belirtileri ortasında göz teması kurmama, konuşma gelişiminde gecikme, daima yalnız kalma isteği, oyun oynamaya ilgisizlik, maksadına uygun oyun oynama üzere eğilimlerin olduğunu tabir ederek, “Bu belirtiler her vakit otizmle ilgili olmayabilir fakat ekran kullanımına bağlı gelişimsel tesirler olabilir. Bu belirtilerin gözden kaçırılmasına ve teşhiste gecikmeye de yol açabilir. Bu türlü bir durumda bir çocuk psikiyatri uzmanına danışılması gerekecektir.” ihtarında bulundu.
Ekran kullanımının hayatın bir modülü olduğunu, büsbütün yok saymanın mümkün olmadığını vurgulayan Ergül, istikrarlı, hudutlu ve şuurlu ekran kullanımına dikkat edilmesi gerektiğini kaydetti.
