Sonbahar aylarının gelmesiyle birlikte tabiatta tabiatıyla yetişen mantarlar da çoğalıyor. Pek çok kişi için bu mantarlar, tabiattan gelen doğal ve sağlıklı bir besin kaynağı olarak görülürken, bilhassa birtakım mantarlar önemli sıhhat riskleri barındıran tehlikeli toksinler içerebiliyor.
Özellikle ormanlık alanlarda ya da nemli bölgelerde toplanan yabani mantarlar, görünüm, renk yahut koku bakımından yenilebilir tiplerle neredeyse birebir benzerlik gösterdiği için ayırt etmek zorlaşabiliyor. Bu nedenle Türkiye’de her yıl onlarca kişi, ’doğal ve organik’ olduğunu düşündüğü mantarları tükettikten sonra zehirlenme belirtileriyle hastanelere başvuruyor.
Öte yandan bilhassa eylül ve ekim aylarında yağmur sonrası tabiattan toplanan mantarların birden fazla vakit pazarlarda satılması nedeniyle risk sırf toplayan şahısla sonlu kalmayıp dışarıya da yayılabiliyor. Bu sebeple mantar zehirlenmeleri yalnızca ferdî bir sıhhat sorunu değil, birebir vakitte toplum sıhhatini ilgilendiren önemli bir halk sıhhati sorunu haline geliyor.
Şile Devlet Hastanesi İç Hastalıkları Uzm. Dr. Serap Türk, Türkiye’de pek çok mantar çeşidi yetiştiğine fakat bunların büyük bir kısmının zehirli olduklarına dikkat çekti.
Uzm. Dr. Türk, “Her mantar zehirlenmesi tıpkı biçimde seyretmez. Hadiselerin bir kısmı hafif mide bulantısı ile hudutlu kalırken; azımsanamayacak bir kısmı vefatla sonuçlanır. Bunun nedeni de farklı mantar cinslerinin farklı toksinler içermesidir. Birtakım mantar tipleri (örneğin Omphalotus, Clitocybe, Inocybe) sindirim sistemini tesirler. Tüketimden kısa müddet sonra ise bulantı, kusma ve ishale neden olur. Ekseriyetle hafif seyirlidir fakat sıvı kaybı gelişebileceği için tıbbi dayanak gerekebilir. Cortinarius çeşitlerinde bulunan ’orellin’ unsuru ise böbrek hasarına yol açar. Belirtiler bazen bir hafta sonra bile ortaya çıkar. Erken fark edilmezse kalıcı böbrek yetmezliği gelişebilir. Amanita muscaria ve gibisi mantarlar hudut sistemini etkileyerek halüsinasyon, şuur bulanıklığı, kas seğirmesi ve nöbetlere yol açabilir” dedi.
Uzm. Dr. Serap Türk, türü ve içeriği bilinmeyen mantarların tüketiminden mutlaka kaçınılması gerektiğinin altını çizerek vatandaşlara, “Herhangi bir mantar tüketimi sonrası belirtilerden biri dahi görülürse, ’Bekleyelim geçer’ demek yerine hiç vakit kaybetmeden bir sıhhat kuruluşuna başvurmak gerekiyor. Zira erken devirde yapılan tıbbi müdahaleler, toksinlerin tesirini azaltabilir ve hastanın hayatını kurtarabilir. Hastanın yediği mantarın örneği, mümkünse kalan kısmı yahut pişirilmemiş hali kesinlikle kapalı bir kapta saklanmalı ve sıhhat çalışanına gösterilmelidir. Sıhhat kuruluşuna ulaşana kadar hasta katiyen kusturulmaya zorlanmamalı ve ’Zehri alır’ niyetiyle yoğurt, süt ya da limon yedirilmemelidir. Rastgele bir ilaç verilmemelidir. Mantar zehirlenmesinden korunmak için vatandaşlarımızın tabiattan topladıkları yahut kaynağını bilmedikleri mantarları muhakkak tüketmemeleri, sırf denetimli üretim yapılan kültür mantarlarını tercih etmeleri gerekir. Meskende yapılan süreçler; kaynatma, haşlama, sirke yahut tuz ekleme toksinleri etkisiz hale getirmez. Bu yanlış inanışlar, zehirlenme riskini ortadan kaldırmak yerine birden fazla vakit gecikmeye ve daha ağır sonuçlara neden olur. Unutmayalım, bir tabak mantar, bir ömür sıhhati gölgeleyebilir” formunda ihtarlarda bulundu.
