Reçeteli ilaçların doktor kontrolü dışında kullanımı giderek büyüyen bir halk sıhhati sorunu haline geliyor. Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Çiğdem Karakükçü, bilhassa gençler ortasında imtihan korkusu, uykusuzluk ve performans baskısı nedeniyle reçeteli ilaçlara yönelimin arttığını belirterek, “İlaçlar, doktor önerisi dışında kullanıldığında bağımlılığa giden yolu açıyor” dedi.
Gençler ortasında yaygınlaşan ilaç bağımlılığına dikkat çeken Karakükçü, “Kişiler birçok vakit ağrı kesicilerin, kimi antidepresan ve uyarıcı ilaçların ya da hormon içeren ilaçların tesirini daha güçlü hissetmek için dozunu yükseltebiliyor. Bazen de ‘Biraz daha güzel hissederim’ diyerek diğerinin ilacını deniyorlar. Bu noktada bağımlılık süreci başlıyor” dedi. Sentetik ilaçlar konusunda da ihtarda bulunan Karakükçü, şunları söyledi: “Sentetik hususlar çoklukla ‘bitkisel’, ‘tütsü’, ‘zararsız’ üzere isimlerle piyasaya sürülüyor. İçeriği belgisiz olduğundan ne aldıkları bile net değil. Her biri farklı kimyasallar içerdiğinden önemli zehirlenmelere, psikiyatrik bozukluklara, ani davranış değişikliklerine ve öfke nöbetlerine neden olabiliyor. Gençler bu unsurlara merakla yaklaşıyor. Beden süratle yüksek dozlara alışıyor ve kullanıcı birebir etkiyi hissetmek için dozajı yükseltiyor. Sonuçta husus hayatın merkezine yerleşiyor ve ruhsal, toplumsal, ekonomik, fizyolojik birçok soruna yol açıyor.”
Türkiye’de son beş yılda bilhassa güçlü ağrı kesici kümelerinde reçeteli ilaç kullanımının bariz formda arttığını belirten Karakükçü, pandemi devri sonrası ruhsal ilaç reçetelerinin yüzde 10-20 arttığına dikkat çekti. Karakükçü, “Ayrıca bu ilaçlar kronik ağrı, uyku ve anksiyete sıkıntıları için yaygın halde yazılmaya devam ediyor” diye konuştu.
Gençler ortasında kullanım artışına da dikkat çeken Karakükçü, bunun gerisinde dijital kanallara kolay erişim, imtihan ve muvaffakiyet baskısı, uykusuzlukla başa çıkma isteği üzere faktörlerin olduğunu belirterek şöyle konuştu: “Performans artırma beklentisi ve arkadaş etrafının normalleştirici tesiri öne çıkanlardan. Lise ve üniversite gençlerinde merak, risk alma eğilimi ve karar verme yetisinin tam gelişmemesi ilaçları ‘deneme’ motivasyonunu artırıyor. İmtihan derdiyle uyarıcılara, gerilimle başa çıkmak için sakinleştiricilere yönelim yaygın. Atletler ve vücut imajı derdi taşıyan gençler hormon içerikli yahut iştah baskılayıcı reçeteli ilaçlara yönelebiliyor.”
Karakükçü, dijital reçete takibi ve yasal düzenlemelerin hâlâ kâfi olmadığını vurgulayarak, şu çağrıyı yaptı: “ABD, Kanada, Avustralya ve Avrupa ülkelerinde ilaç kullanımı dijital sistemlerle takip ediliyor. Türkiye’de de e-Nabız alt yapısıyla emsal bir sistem oluşturuldu. Fakat yalnızca dijital takip kâfi değil. Aile içi irtibat güçlendirilmeli, okullarda seminerler ve toplum sıhhati merkezleri ile sivil toplum kuruluşlarının bilinçlendirme kampanyalarıyla tedbire stratejileri desteklenmeli. Bağımlılar AMATEM ve YEDAM üzere merkezlerden yardım alarak yalnız olmadıklarını görmeli.”
