Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Azerbaycan ziyareti dönüşünde Yeni Şafak Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Hüseyin Likoğlu’nun da ortalarında olduğu gazetecilerin sorularını cevapladı, gündeme ait değerlendirmelerde bulundu.
Değerli arkadaşlar öncelikle Türk Devletleri Teşkilatı artık yalnızca kültürel bir birliktelik değil. Stratejik bir dayanışma platformudur. Dünyadaki tansiyonlar herkesi etkilediği üzere, Türk Devletleri Teşkilatı üyesi ülkeleri de yakından ilgilendiriyor. Çatışma bölgelerine yakınlıkları da hesaba katılırsa aile meclisimizin bu tansiyonlardan dünyanın başka ülkelerine göre daha fazla etkilendiğini söylemek mümkündür. Hasebiyle riskin olduğu yerde önlem de kesinlikle beraberinde gelecektir. Lakin her türlü duruma karşı da hazırlıklıyız. İstihbarattan, hudut güvenliğinden siber alana kadar çok boyutlu iş birliğini konuşuyoruz. Dünyada savunma harcamalarını artırma ve güvenlik konusunda ileri adımlar atma konusunda bir eğilim kelam konusu. Türk Devletleri Teşkilatı üyeleri olarak bizler de bu tarafta adımlar atıyoruz. İleri adımlar da her açıdan kıymetlendirilir ve gerektiğinde atılır.
Filistinlilerin tamamı bilir ki Türkiye, Filistin’in menfaatini korur ve gözetir. Gazzeli mazlumların hakkını da, Filistin’in öteki bölgelerindeki kardeşlerimizin hukukunu da kendimizi savunur üzere müdafaa ederiz. Gazze’de akan kanın durması, mazlumların güvenliğinin sağlanması için yıllardır uğraş sarf ediyoruz. Hamas ile bu süreçte de daima temas halinde olduk. Şu anda tekrar temas halindeyiz. En makul yolun ne olduğunu, Filistin’in geleceğe emin adımlarla yürüyebilmesi için ne yapılması gerektiğini anlatıyoruz. İşte şu anda arkadaşlarımız Şarm El-Şeyh’teler. Tüm gün oradaydılar. Yarın sabahtan itibaren de görüşmelere başlayacaklar. Hem Amerika ziyaretimizde hem de en son telefon görüşmemizde Filistin’de tahlilin nasıl gerçekleşebileceğini Sayın Trump’a izah ettik. Onun da bizden bilhassa Hamas’la görüşme, Hamas’ın ikna edilmesi ricası oldu. Bu hususta muhataplarımızla hızla irtibata geçtik. Sayın Trump’ın barış çabalarını desteklediğimizi ben kendisine söyledim. Bunu ayrıyeten kamuoyuna da ilan ettik. Hamas verdiği yanıtla barışa ve müzakerelere hazır olduğunu bize tabir etti. Yani aykırı bir telaffuz içerisine girmedi. Bu bana nazaran çok çok kıymetli bir adımdır. Hamas, İsrail’den önde gidiyor. Niçin bunu söylüyorum? Zira bu kadar kayıp verdi. 100 binin üzerinde yaralısı var. Bütün kaldıkları yerler yer ile yeksan oldu. Artık başlarını sokacakları rastgele bir yerleri dahi yok. İsrail’in misal ve yapan haller sergilediğini biz şu ana kadar görmedik, görmüyoruz. Esasen onlardan bu türlü bir tavır da beklemiyoruz. İki devletli tahlil temelinde İsrail-Filistin sıkıntısını ortadan kaldırmaya çalışacağız, uğraş edeceğiz. Temennimiz odur ki; inşallah bunu sizlerin de verdiğiniz dayanaklarla başarırız.
Önceliğimiz acil ve kapsamlı ateşkesin bir an evvel sağlanması. Evvel bunu başarmamız lazım. İnsani yardımların Gazze’ye bir an önce kesintisiz biçimde ulaştırılması kaide. Gazze’nin İsrail taarruzları sonucunda yok edilen alt yapısının bir an evvel ayağa kaldırılması, bu da önceliklerimiz ortasında. Bunun için ağır bir diplomasi trafiği sürdürüyoruz. Gazze’nin Filistin halkının toprağı olarak kalması ise çok çok kıymetli. Gazze’yi nihayetinde Filistinlilerin yönetmesi de çok önemli. Güvenliğin hangi yolla sağlanacağı konusu, istikrar gücünün nasıl kurulup işletileceği konusu detaylı olarak kıymetlendirilebilir. Bunun için ben doğrusu Şarm El-Şeyh’teki müzakereleri çok çok önemsiyorum. Bugün de görüşmeler başladı lakin yarınki görüşmeler önemli. Bizim Ulusal İstihbarat Teşkilatı Liderimiz da orada olacak. Oradan çıkacak sonuç büyük değer arz ediyor. “Her türlü uğraşa takviye veririz” derken tüm ihtimalleri göz önünde bulundurarak bu açıklamayı yaptım. Umarız İsrail verdiği sözleri fiyat ve bu barışı sabote edecek adımlar atmaz. Biz kalıcı ateşkes ve barış için umutlu olduğumuz kadar birebir vakitte da ihtiyatlıyız.
Söylediğiniz birinci etaptı. İkinci etapta 14’ü Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı toplam 16 kişi İsrail’den alındı. Ürdün’e geçtiler oradan da İstanbul’a geldiler. Yani iki ayrı parti halinde İsrail’deki Sumud kümelerini almış olduk. Bu filo İsrail’in Gazze’ye uyguladığı hukuksuz ablukanın görünür olmasını sağlamıştır. Bu bakımdan ehemmiyet arz ediyor. Yalnızca insani yardım taşıyan gemilerini, Gazze karasularına kadar ulaştırmış ve ablukayı kırmışlardır. Muvaffakiyetin bana nazaran en kıymetli yanı bu. Türkiye olarak Sumud Filosu harekete geçtiği birinci andan itibaren insansız hava araçlarımız ve gemilerimizle süreci yakından takip ettik. Örneğin pazar günü Akıncılarımızın elde ettiği imgelerden, ben de neredeyse sabahtan akşama kadar Sumud Filosunun nerede ne yaptığını, ne durumda olduğunu izledim. Gruplarımız esasen daima izliyorlardı. Dışişleri Bakanlığımız ve istihbaratımız bu süreçte hakikaten çok çalıştı. Maalesef İsrail, memleketler arası hukuku çiğneyerek milletlerarası sularda filoya müdahale etti. Hem kendi vatandaşlarımızı hem de filodaki öbür ülke vatandaşlarını İsrail’in elinden almak için ağır çalıştık. Kısa müddette de vatandaşlarımızın tahliyesine başladık. Esasen birinci heyet geldiğinde arkadaşlarımız, kendi kızım da dahil olmak üzere, vatandaşlarımız ve başka ülkelerden gelenler onları karşıladı. Türk Hava Yolları hepsi için pek hoş bir biçimde hazırlıklarını yaptı. Onlar için giysiler hazırladı. Vejetaryen menüye varıncaya kadar yemekler sunuldu. “Hiçbir yerde görmediğimiz ilgi ve alakayı Türk Hava Yolları’ndan gördük” dediler. Orada memleketler arası diplomasinin ötesinde farklı bir hoşluk ortaya çıktı. Bütün arkadaşlardan Allah razı olsun. Türk Hava Yolları yöneticilerinden Allah razı olsun. İkinci etaptakiler de Ürdün üzerinden geldiler. Onlar da tekrar sahil-i selamete en hoş formda çıktılar. Türkiye’ye ulaşan aktivistlerin yaşadıklarını hem doktor raporları hem hukuki metinlerle kayıt altına aldık. Hem diplomasi hem hukuk cephesinde uğraşımızı sürdürüyoruz. Bundan bir milim geri adım atmayacağız.
Gazze diyebilirim ki; adeta kıyametin dünyada görünen bir ön yüzü oldu. Düşünün, 67 bin Gazzeli şehit. Öbür tarafta 169 binden fazla yaralı. Ancak çok daha enteresanı var. Bugün yanımdaki arkadaşlardan bir tanesi “Bu sayılar yanlış” dedi. “Neden?” dedim. “Rakamlar bu türlü değil. Enkaz altında kalanları da masaya yatırdığımız vakit sayıların 600 bin civarında olduğu söyleniyor” dedi. Haydi biz şu anda yalnızca 169 bin yaralıyı konuşuyoruz. Şehitlerimizi konuşuyoruz. Ancak insanlık bütün bu olanlar karşısında sessiz. Yapılan rastgele bir şey ne yazık ki yok. Acı dolu, kan ve gözyaşı dolu iki yılı artık geride bıraktık. Gazze’de büyük bir drama, soykırıma şahit olduk. İsrail’in memleketler arası hukuku ayaklar altına alan taarruzları tarihe kara bir leke olarak geçmiştir. İsrail’in yaptıkları legal müdafaa değil, planlı bir soykırımdır ve terördür. İsrail’in gözler önünde pervasızca gerçekleştirdiği katliamları ve onları görmezden gelenler, insanlık tarihinin utanç kayıtlarına geçmiştir. Bunların affedilir yanı yok. İsrail bebekleri öldürürken, hastaneleri, ambulansları, pazar yerlerini, mülteci çadırlarını, Birleşmiş Milletler misyonlarını, okulları, ibadethaneleri amaç alırken, “ama”lı “fakat”lı cümleler kuranlar, gelecek kuşaklara bu tavırlarını izah edemeyeceklerdir. Tarih hakikat tarafta duranları da yanlışta ısrar edenleri de kayda alıyor. Nazilerin soykırımında kimin nerede durduğu ortadadır. Bosna’da ve öbür coğrafyalarda soykırımlar yaşanırken görmezden gelenler de ortadadır. Onları bizim nesil çok âlâ biliyor. Bugün onlar nasıl bir utanç yaşıyor ise Gazze soykırımına sessiz kalanları da yarın misal bir akıbet beklemektedir. Biz dün de bugün de tarihin gerçek tarafında durmanın övüncünü yaşıyoruz. Bundan ötürü huzurluyuz.
Biz bu bahiste net bir duruş sergiliyoruz. Suriye’nin tekrar istikrarsızlığa sürüklenmesine asla müsaade etmeyiz. Türkiye, alandaki tüm gelişmeleri yakından izliyor. Sabırlı, sağduyulu, vakur halimiz, bir acziyet olarak asla algılanmamalıdır. Suriye Demokratik Güçleri verdiği kelamı tutmalı. Suriye ile bütünleşmeyi tamamlamalıdır. Ortak tarih, ortak gelecek ruhuyla hareket edilirse inanıyorum ki birçok sorun çözülür. Daha evvel söyledim. İstikametini Ankara’ya ve Şam’a dönenler kazanacaktır. Türk, Kürt ve Arap ittifakı bölgede ebedi barışın ve huzurun anahtarıdır. Kimse provokasyonlara gelmemeli, yanlış heveslere kapılmamalı. Halep’teki gerginlikte Suriye idaresi hassasiyetini korumuş ve Suriye Demokratik Güçlerinden 10 Mart mutabakatına uygun davranmasının beklendiğini de ilan etmiştir. Suriye’nin toprak bütünlüğü bizim için olmazsa olmazdır. Bunun aleyhine tavırları kabul etmemiz mümkün değildir. Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ve idaresi de bizimle tıpkı görüşte. Türkiye olarak Suriye halkının yanında olmaya devam edeceğiz.
Türkiye ile Amerika ortasında her alanda olduğu üzere savunma sanayii alanında da bir iş birliği mevcut. Bu bağlantıları geliştirmek gayesiyle her iki mevzuyu da Amerika ile müzakere ediyor ve olumlu sonuçlar bekliyoruz. Sayın Trump’la yaptığımız görüşmede bu istikamette müspet iletiler aldık. F-35 konusunu açık ve net bir halde gündeme getirdik. Bunun yanında Türkiye bu projede ortak, parasını ödemiş, yükümlülüklerini yerine getirmiş bir ülke. Bizi bu programdan çıkaran münasebetlerin hiçbir meşruiyeti yok. Bunu Sayın Trump da daha evvel dolaylı olarak lisana getirmişti. Somut adımların atılması için gerekli teknik görüşmeler de her seviyede yapılıyor. Umarız sonuçta hem F-35 konusu çözülür, hem de CAATSA yaptırımlarının kaldırılması sağlanır. Bunu da başarmamız gerekiyor. Ziyaretimiz, Türkiye-ABD bağlantılarında yeni bir devri başlatmış, aramızdaki diyalog ve dostluğu daha da güçlendirmiştir.
Sayın Trump gerek Amerika’daki temaslarımızda gerek son telefon görüşmemizde “Halk Bankası’nın sorunu bizim için bitmiştir” dedi. Natürel bu değerli bir siyasi irade beyanıdır, bizim için de değerlidir. Öteki yandan, tamamlanması gereken kimi süreçlerin olduğunu da biliyoruz. Temennimiz, bu süreçlerin bir an evvel olumlu halde neticelenmesidir.
Meclis açılış resepsiyonu davetine katılanların oradaki yer alışı bizim için çok çok kıymetliydi. DEM Kümesiyle da orada bir ortaya geldik, sohbetlerimiz oldu. Bu sohbetlerin dışında da geleceğe yönelik neler yapılabilir? Bunları konuşma, görüşme fırsatımız oldu. Bundan sonrası da inşallah hayır olur diye düşünüyorum. Resepsiyonda çekilen fotoğraf karesine gelirsek. O kare, gerçek Türkiye fotoğrafıdır. Birileri Türkiye’yi kamplara bölünmüş, paramparça üzere göstermeye çalışıyor, fakat hakikat oradaki birlik ve beraberlik tablosudur. O tablonun kesimi olamayanlar, oturup kendilerini hesaba çekmelidir.
18 yaş altı şahısların işlediği cinayetler yüreğimizi yaktı, yakıyor. Çocuklarımızı terör örgütlerinin, hata çetelerinin elinden kurtarmakta kararlıyız. Devlet olarak bu hususta topyekün bir uğraş içindeyiz. 11. Yargı Paketiyle cezalarda caydırıcılığı arttırıyoruz. Ancak yalnızca ceza yetmez. Aileyi güçlendirmeden, eğitimi desteklemeden, toplumsal dayanışmayı büyütmeden kalıcı tahlil olmaz. Sadece ceza ile, sırf eğitim sisteminde yapılacak düzenlemelerle çözülemeyecek kadar komplike bir problemle maalesef karşı karşıyayız. Ceza düzenlemelerinin yanı sıra yalnızlaşan, şiddete maruz kalan ya da şahit olan çocukların suça bulaşmadan korunmasını önceleyen önlemler üzerinde çalışıyoruz. Yani suça bulaşan çocukların yanı sıra suça sürükleyen etkenlere de ağırlaşmış durumdayız.
Dönemsel tesirlerden ötürü eylül ayında enflasyon, beklentilerin üzerinde geldi, gerçek. Ancak kimse bu durumu, Türkiye iktisadına yönelik bir karamsarlık tablosuna dönüştürmesin. Zira biz günü kurtaran değil, geleceği inşa eden bir program yürütüyoruz. Programımızı kararlılıkla ve muvaffakiyetle uygulamaya da devam ediyoruz. Bütün bunlarla birlikte dönemsel dalgalanmalara değil, iktisatta tablonun tamamına odaklanmış durumdayız. Enflasyonla gayret elbet ki kolay değil. Geçmişte bu çabayı biz muvaffakiyete ulaştırdık. Bugün tekrar biz ulaşırız. Zira biz bu mevzuda tecrübeliyiz. Bu işi biliyoruz ve bundan nasıl sıyrılırız, bunun uğraşı içerisindeyiz. Türkiye iktisadı, hiç telaş etmeyin, güçlü temeller üzerinde yükseliyor.
Allah razı olsun. Kolay değil. Rabbim annesiz bir hayatı kimseye vermesin. Onunla da imtihan etmesin. Yani bu kadar mühlet geçti ancak bütünüyle birinci andan itibaren buraya gelene kadar annesiz hayat çekilir üzere değil. Rabbim cennetiyle, cemaliyle annelerimizle birlikte bizleri haşru cem eylesin.
