Süleyman Seyfi Öğün ‘bilimin karanlık yüzü’nü anlattı: Başkanlar ‘ölümsüzlüğün’ kokusunu alıyor

Çin’de Pasifik Cephesi’nin sona erişinin 80. yılı için düzenlenen askeri geçit merasimine, Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin ve Çin lideri Şi Cinping’in “ölümsüzlük” üzerine sohbeti damga vurdu. Tiananmen Meydanı’ndaki merasimde iki önderin biyoteknoloji ve ömrü uzatma üzerine konuşmaları “açık mikrofona” yansıyarak dünyada yankı uyandırdı.

Putin, “Biyoteknoloji daima gelişiyor, organlar nakledilebilir, hatta ölümsüzlük mümkün olabilir” derken; Şi Cinping, “Bu yüzyılda beşerler 150 yaşına kadar yaşayabilir” sözüyle dikkat çekti.

Putin, merasim sonrası bu mevzuyu Şi ile önemli biçimde görüştüklerini doğruladı.

Yaşananlar Nedret Ersanel moderatörlüğünde TVNET’te canlı yayınlanan Akıl Odası programında masaya yatırıldı.

Yeni Şafak Muharriri Süleyman Seyfi Öğün, bilim tarihinin ekseriyetle insanlığın faydasına sunulan buluşlar ve teknolojilerle steril biçimde aktarıldığını ama son yıllarda bunun kapalı ve oligarşik bir süreç haline geldiğini anlattı.

“Bize çoklukla ortaokullarda, liselerde okutulan bir bilim tarihi vardır ki hatta bilim ve ideoloji birlikte okutulur. Daima hayırla yad edilir. Yani buluşlar, ilaçlar, makineler, vesaire… Daima insanlığın yararını temin amacıyla anlatılır. Adeta bilimin tarihini bir tıp melekselleştirmeyle sunmak… Doğal bunun zıttı da var, onu büsbütün yok saymıyoruz. Bilimi şeytani bir bakışla ele alan karanlık bir fikir de mevcut. Bunların ikisini birlikte düşündüğünüzde birinden ötekine gidip geliyorsunuz.

Ama artık rahatlıkla söyleyebilirim ki beşerler o çeşit masallara—bilim insanlığın önünü açacak, onu selamete kavuşturacak üzere şekerlenmiş ideallere—çok da inanmamalı. Tarihte her şeyin kesinlikle problemli bir tarafı vardır. Hiçbir adım sekmesiz atılmaz. Bunların fayda-maliyet hesaplarını herkes kendi ölçüsünde tartışabilir. Lakin steril bir bilim tarihi yok. Hele hele fen, buluşlar, teknoloji işin içine girdiğinde bu durum çok daha besbelli hale geliyor. Bilimin tabiatı gereği büsbütün hayra yorulacak bir tarafı yok; sorunlu, problemli tarafları de var.

Bir sefer şunu görmemiz lazım: Bu işler artık çok değerliye mal oluyor. Az maliyet gerektiren bilimsel buluşlar bölümü çoktan geçti. Ağır yatırımlar, büyük sermaye devreye giriyor. İkinci nokta şu: Bilimin tarihini doğal ki bilim tarihçileri ve felsefecileri yorumluyor. Lakin bildiğim bir şey var: Çok kritik kademeler, kırılma anları var. Mesela biyoteknoloji, genetik meseleleri… Genetik şifre çözüldüğünde ben o gün haber bültenlerini hatırlıyorum. İkili sarmal öyküleri, bundan sonra neler yapılabileceği tartışmaları… O vakit dedim ki: “Tamam, hakikaten çok kritik bir noktadayız.”

Tabii aklım bu kadarına erer mi, bilmiyorum. Lakin şifreler çözüldükten sonra müdahale imkanları doğdu. Bir yandan tıbbi-biyolojik araştırmalar, öte yandan nanoteknoloji üzerinden vücuda, hatta beyne aparat yerleştirmek… Bu akıl almaz bir noktaya sürüklüyor bizi. Elbette yarara yorulacak tarafları olabilir lakin geri çevrilemez derecede sıkıntılı istikametleri de mevcut.

Eskiden bilimsel buluşlar ortalama insanın anlayabileceği bir lisanla aktarılıp kamuoyuyla paylaşılırdı. Artık ise her şey kapalı kapılar arkasında yürütülüyor. Popper’in Açık Toplum kitabını düşündüğümüzde, bugün bilim tarihi tam bilakis kapalı toplum örneği sergiliyor. Çağdaş dünyada büsbütün oligarşik bir süreç kelam konusu; hangi kademede olunduğunu bilemiyorsunuz.

Netice itibariyle bugün bildiğimizin çok ötesinde denemeler, uygulamalar var. İlaç şirketlerinin siyasetleri da bununla bağlantılı.”