Antik kentte Aygaz’ın takviyesiyle 2005’ten bu yana sürdürülen Sagalassos Arkeolojik Araştırma Projesi’nin 20’nci yılı kutlanıyor. Bu kapsamda Aygaz Genel Müdürü Melih Poyraz ve beraberindeki heyet Sagalassos’u ve hafriyat meskenini ziyaret etti.
Heyettekiler, proje kapsamında yapılan Agora Gymnasiumu ve Güneydoğu Caddesi ile Sokak Çeşmesi onarım çalışmaları hakkında bilgi aldı.
UNESCO Dünya Kültür Mirası Süreksiz Listesi’nde yer alan antik kente son hafriyatlarda bulunan sfenks ilah Tutu figürü ile biri ay ilahı Men’e, başkası Hermes’e ilişkin olmak üzere iki gerçek boyutlu mermer heykel iştirakçilere tanıtıldı.
Poyraz, hafriyat alanındaki konuşmasında, takviye verdikleri kazılarla 20 yıldır antik kentin gün yüzüne çıkarılmasına tanıklık ettiklerini söyledi.
Antoninler Çeşmesi’nin hem ülke hem de arkeoloji dünyası açısından unutulmaz bir dönüm noktası olduğunu belirten Poyraz, “Yukarı Agora ise bugün Akdeniz’in en güzel korunmuş antik meydanlarından biri olarak ziyaretçilere eşsiz bir tecrübe sunuyor” dedi.
Poyraz, kazıların çok taraflı işbirliğiyle yürütüldüğünü vurgulayarak, “2024 yılından itibaren proje Koç, Bilkent, KU Leuven ve Brüksel Vrije üniversiteleri üzere esaslı kurumların oluşturduğu konsorsiyum tarafından yürütülüyor. Bu yalnızca maddi bir dayanak değil, burada önemli bilgi, emek ve birikim var. Buradaki kurumların, hocalarımızın takviye vermesi ve projeye el birliğiyle sarılması sayesinde de bugün bu hoş mirasa tanıklık ediyoruz” diye konuştu.
“Uzun soluklu katkı bizim için önemli”
Şirketin gelecek yıl 65. kuruluş yılını kutlayacağını lisana getiren Poyraz, şunları kaydetti:
“65 yıl güç bölümünde başkan şirket. Sahiden de ülkemizin en değerli kurumlarından, şirketlerinden bir tanesi. Biz kesimde öncü olmanın yanı sıra toplumsal, kültürel ve bilimsel kıymetleri de üretmeyi kurumsal kimliğimizin ayrılmaz kesimi olarak görüyoruz. Bu bizim için çok değerli. Münasebetiyle sponsorluklarımız, toplumsal sorumluluk projelerimizin bizim için en kıymetli özelliği, bu projelerin uzun soluklu olması. Buradaki bizim varlığımız aslında bunu gösteriyor.”
Sagalassos Antik Kenti Hafriyat Lideri Prof. Peter Talloen ise Sagalassos’un en uygun korunan antik kentlerden biri olduğunu belirtti.
Bölgede milattan sonra 7. yüzyılda çok yıkıcı bir sarsıntı olduğunu hatırlatan Talloen, “Bütün yapılar toprak altında kalınca büyük bir yapboz halinde bize geldi. Biz o hususta çok şanslıyız. Bu görkemli yapıları tekrar ayağa kaldırabiliriz. O denli bir fırsatımız var. Birden fazla yerlerde yakın yerde çağdaş bir yerleşim olunca bazen yağmalara maruz kalıyorlar. Burada o denli bir şey kelam konusu değil. Nasıl bırakıldıysa tekrar o denli buluyoruz” diye konuştu.
Çalışmalar dördüncü devirde de sürecek
Sagalassos’un 2029’a kadar planlanan hafriyat çalışmaları programı kapsamında, Agora Gymnasiumu’nun onarımı ile Güneydoğu Caddesi ve caddenin hududunda bulunan Sokak Çeşmesi’nin anastilosis çalışmaları hedeflendiği belirtildi. 2024 yılında Gymnasium’un batı portikosunda ön restitüsyon çalışmaları tamamlanırken Sokak Çeşmesi’nde ise hafriyatlar ilerletilerek çökmüş mimari kesimlerin belgelenmesi yapıldı. Bu çalışmaların tamamlanmasıyla ziyaretçiler, artık antik kentin özgün yollarını kullanarak Üst Agora’ya ulaşma tecrübesi yaşayacak.
Aygaz’ın 2024’te başlayan 4. periyot takviyesi ile 5 sene sürecek muhafaza ve anastilosis programı kapsamında, Üst Agora ve meydana erişim sağlayan yollar da dahil olmak üzere Sokak Çeşmesi’nin etrafındaki kentsel alanda bulunan yapıların araştırılması, belgelenmesi ve halka açılması çalışmaları devam ediyor.
Bu program sonucunda Agora Gymnasium’unun onarımı ve Güneydoğu Caddesi ve Sokak Çeşmesi’nin onarımı hedefleniyor.
Bu kapsamda 2025’te, Sokak Çeşmesi’nin ve yeni keşfedilen sütunlu caddenin doğu tarafında kalan son kısmında bir hafriyat çalışması yürütülüyor. Bu çalışma doğu kısmına ilişkin in situ (yerinde) haldeki çökmüş mimari kesimlerin belgelenmesine, Güneydoğu Agora Caddesi’nin bir diğer kısmının açığa çıkarılmasına imkan sağlayacak.
Öte yandan, restore edilen üst Sagalassos kentine gelen ziyaretçiler için milattan sonra 6. yüzyıla ilişkin döşemenin, otantik bir giriş yolu olarak kullanılması ismine çalışmalar sürüyor. Böylece aşağı kentten gelen ziyaretçiler, Sokak Çeşmesi’nden Agora’ya geçmeden evvel keyifli bir dinlenme noktası buluyor.
Ayrıca, Sokak Çeşmesi’ne tekrar su kazandırma çalışmalarıyla bu alanın özgün fonksiyonuna kavuşturulması da hedefleniyor.
KU Leuven Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Jeroen Poblome ve Koç Üniversitesi İnsani Bilimler ve Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Inge Uytterhoeven de ziyarette yer aldı.
