Bilecik Pir Edebali Üniversitesi (BŞEÜ) İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Kısmı doktorasını tamamlayan Mehmet Can Çetin’in “Osmanlı Kuruluşunun Somut Mirası, ‘Ertuğrul Gazi ve Osman Gazi Periyotlarının Tarihi Coğrafyası” başlıklı araştırması yaklaşık 4 yıl sürdü.
Çetin, Tarih Kısmı Lider Yardımcısı Prof. Dr. Refik Arıkan’ın danışmanlığındaki araştırmasında, vilayet genelinde Ertuğrul Gazi ve Osman Gazi periyotlarının tarihi coğrafyası, kaleleri, köyleri ve askeri güzergahları üzerinde ağırlaştı.
Hem arşiv evrakları hem de alandaki müşahedelerle Osmanlı kroniklerinde geçen yerleşim yerlerinin izini süren Çetin, Osman Gazi’nin birinci fethettiği kaleler ortasında ismi geçen Çadırlı Kalesi’nin yerini tespit etti.
Bilecik’in Bayırköy bölgesinde, Osmaneli, Gölpazarı ve Sakarya Irmağı sınırını gözetleyebilecek yüksek ve stratejik bir noktada konumlanan kaleden geriye sur duvarları, depo ve merdiven kalıntılarının kaldığı belirlendi.
“İznik’in fethine giden yol üzerinde kilit bir geçiş noktası”
Çetin, Osman Gazi’nin 1304-1305 Sakarya seferinde fethettiği kaleler ortasında geçen Çadırlı Kalesi’nin yerini bulmak için çalıştıklarını söyledi.
İlk Osmanlı kroniklerinde Osman Gazi’nin Lefke, Leblebici ve Çadırlı kalelerini fethettiğinin yazıldığını belirten Çetin, bilgi ışığında bölgeye ağırlaştıklarını anlattı.
Çetin, saha çalışmaları sırasında tapu kayıtlarında ve arşiv evraklarında bölgenin “Çadırlı Mevkisi” olarak geçtiğini tespit ettiklerini lisana getirerek, “Bölgeye yaptığımız birkaç tırmanışta, arkeolog hocalarımızın da görüşlerini alarak burada bir kale yerleşkesine dair kalıntılar tespit ettik. Merdiven izleri, sur duvarları, su ve tahıl depoları üzere kalıntılar. Bizans devrine ilişkin yapılar olarak değerlendirildi.” dedi.
Kalenin bugüne ulaşmış somut izleriyle Osmanlı tarihçiliğinde kıymetli bir tartışmaya da katkı sunduğunu belirten Çetin, “Osmanlı’nın kuruluş devri üzerine yapılan tartışmalarda, birtakım çevreler erken devir kroniklerdeki bilgilerin kurgu olabileceğini savunuyor lakin biz, bu çalışmamızla hem kroniklerde geçen yer isminin hem de saha bulgularının örtüştüğünü ortaya koyduk. Bu da erken Osmanlı kaynaklarının tarihi gerçekliği yansıttığını gösteriyor.” sözünü kullandı.
Çetin, Çadırlı Kalesi’nin Bayırköy bölgesinde, Osmaneli, Gölpazarı ve Sakarya Irmağı sınırını gözetleyebilecek yüksek ve stratejik bir noktada konumlandığını anlatarak, şöyle konuştu:
“Kale Bayırköy beldesinin olduğu alanda heyeti. Bölgeye hakim bir noktada Gölpazarı istikameti rahatlıkla gözlenebilmekte. Kalenin bulunduğu alanın alt kısmından Paşalar Boğazı ismini verdiğimiz Sakarya Irmağı geçiyor. Çok stratejik bir nokta. Bu kale, İznik’in fethine giden yol üzerinde kilit bir geçiş noktası. Osman Gazi, bu sınırı denetim altına aldıktan sonra İznik’e yönelmiş olmalı.”
Mehmet Can Çetin, Çadırlı Kalesi’nin tespitinin, hem Bilecik’in Osmanlı tarihindeki rolünü güçlendiren hem de kuruluş coğrafyasının tekrar haritalanmasına katkı sunan somut bir bulgu olarak öne çıktığını vurguladı.
Çalışmayla Sakarya seferinde ele geçirilen kalelerin yerlerinin tespiti amaçlandı
Tarih Kısmı Lider Yardımcısı Prof. Dr. Refik Arıkan da kalenin 1300’lü yılların başında Osman Gazi tarafından fethedildiğini lakin yerinin şimdiye kadar tam olarak bilinmediğini söyledi.
Arıkan, tez çalışmasıyla Osman Gazi’nin İznik’in fethinin önünü açmak için gerçekleştirdiği Sakarya seferinde ele geçirilen kalelerin, saha çalışması sonucunda yerlerinin tespitinin amaçlandığını vurguladı.
Osmanlı’nın arşiv araştırmaları ve saha çalışmalarıyla kalenin yerini tespit etme imkanı bulduklarını belirten Arıkan, şunları kaydetti:
“1304 seferinde Osman Bey, sırasıyla Leblebici-Çadırlı-Lefke-Mekece-Akhisar ve Geyve kalelerini ele geçirmiştir. Bahsi geçen kalelerin bir kısmının yerleri daha evvel yapılan çalışmalarla tespit edilmiş. Leblebici, Çadırlı ve Lefke kalelerinin yerleri tespit edilemediğinden, çalışmaya temel mevzu bu kaleler olmuştur. Kroniklerdeki bilgiler, şimdiki haritalar ve bölgedeki yerleşiklerle yapılan görüşmeler sonucunda kalelerin mümkün yerlerinin tespiti yapılmaya çalışılmıştır.”
