ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi’nden (NASA) yapılan açıklamada, ötegezegen keşiflerinin 1992 yılında bir pulsarın yörüngesinde tespit edilen iki gezegenle başladığı hatırlatıldı. 1995’te ana dizi yıldızının etrafında birinci ötegezegenin bulunduğu, Kepler ve TESS misyonlarıyla keşiflerin sürat kazandığı kaydedildi. 2015’te Kepler’in 1000’inci ötegezegenini doğruladığı, 2016’da ise sadece bir yıl içinde yaklaşık 1500 keşfin yapıldığı bilgisi paylaşıldı. 2022’nin Mart ayında sayı 5 bine ulaşırken, bu sefer 6 bine yükselmesiyle değerli bir bilimsel eşiğin daha geride bırakıldığı belirtildi.
Açıklamalarda, keşfedilen ötegezegenlerin büyük kısmının Güneş Sistemi’ndeki gezegenlerle benzerlik göstermediği tabir edildi. ‘Sıcak Jüpiterler’, ultra kısa devirli gezegenler ve gelgit kilitli dünyaların öne çıkan örnekler olduğu bildirildi. Kimi ötegezegenlerde çok sıcaklık ve basınç şartlarının bulunduğu, kimilerinde demir yağmurlarının görülebileceği, kimilerinin ise büsbütün okyanuslarla kaplı olabileceği aktarıldı.
NASA’nın aktardığına nazaran, ötegezegenlerin birçoklarının geçiş ve radyal sürat usulleriyle tespit edildiği, geçiş metodunun bugüne kadar yaklaşık 4 bin 500 keşiften sorumlu olduğu tabir edildi. Radyal sürat formülü ise yıldızın ışığındaki titreşimleri ölçerek 1140’tan fazla ötegezegenin varlığını ortaya çıkardı. Direkt görüntülemenin hayli güç olduğu, bu teknikle 100’den az ötegezegenin gözlemlenebildiği kaydedildi. Ayrıyeten aday gezegenlerin doğrulanmasının uzun mühlet aldığı ve farklı teleskoplarla yapılan takip müşahedeleri gerektirdiği vurgulandı.
Bilim insanları, Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) 2026’da fırlatılması planlanan PLATO misyonunun Güneş gibisi yıldızların etrafında kayalık gezegenlere odaklanacağını, NASA’nın 2027’de devreye girmesi beklenen Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu’nun mikro mercekleme sistemiyle binlerce ötegezegen tespit edeceğini, Çin’in ise 2028’de fırlatacağı Earth 2.0 teleskobuyla Dünya büyüklüğündeki gezegenleri arayacağını duyurdu. Araştırmaların temel emelinin yaşanabilir dünyaların bulunması olduğu vurgulanarak, James Webb Uzay Teleskobu’nun bu alanda kızılötesi atmosfer gözlemleriyle birinci bulguları sunduğu belirtildi. Gelecekte ‘Yaşanabilir Dünyalar Gözlemevi’ (Habitable Worlds Observatory) üzere projelerle bilhassa Dünya gibisi gezegenlerin tespit edilmesinin hedeflendiği, ötegezegen araştırmalarının teknolojik gelişmelerle birlikte sürat kazanmaya devam edeceği aktarıldı.
NASA Ötegezegen Keşif Programı (ExEP) Yöneticisi Dawn Gelino, araştırmayla ilgili açıklamasında, “Keşfettiğimiz farklı gezegen tiplerinin her biri, gezegenlerin oluşabileceği şartlar ve nihayetinde Dünya üzere gezegenlerin ne kadar yaygın olabileceği ve onları nerede aramamız gerektiği hakkında bize bilgi veriyor. Kozmosta yalnız olup olmadığımızı öğrenmek istiyorsak, tüm bu bilgiler çok önemlidir” sözlerini kullandı.
