Günümüzde Dijital Çağ, kimliğin yalnızca biyolojik yahut sosyokültürel bir olgu olmaktan çıkıp, manipüle edilebilir bir yansımaya dönüştüğü bir devir oldu. Naomi Klein’ın “Doppelganger: Ayna Dünyaya Yolculuk” isimli yapıtı, bireylerin yanlış kimliklendirilmek sürecine maruz kalmasının toplumsal ve ruhsal tesirlerini sorguluyor.
Doppelganger kavramı, psikolojide, ideolojide ve edebiyatta uzun müddettir var. Almanca kökenli bu söz, “çift, gölge benlik” manasına gelir ve bireyin tanıdık olduğu halde yabancı hissettiren bir versiyonunu temsil eder. Freud’un “The Uncanny” (Tekinsiz) Teorisi, Jung’un “Gölge Benlik” Kavramı ve Baudrillard’ın “Simülasyon” Teorisi, bu fenomenin ruhsal ve felsefi temellerini açıklayan kıymetli referanslardır.
Sigmund Freud’un “The Uncanny” (Tekinsiz) kavramı çerçevesinde ele aldığı doppelganger, bireyin kendi kimliğinden kuşku duymasına neden olan bir olgu olarak kıymetlendirilir. Bireyin karşısına çıkan kendi karanlık yansımasını anlamlandırmaya çalışırken yaşadığı rahatsızlığı açıklar. Carl Gustav Jung’un ‘Gölge Benlik’ Teorisi de, bireyin bilinçdışı olarak bastırdığı istikametlerin bazen dışsallaştırılmış bir figür olarak ortaya çıkabileceğini savunur. Jean Baudrillard, ‘simülasyon’ ve ‘hiper-gerçeklik’ kavramlarıyla, çağdaş dünyada gerçeğin nasıl kopyalarla yer değiştirdiğini tartışır.
Klein, kendi başına gelenlere bakarak, gerçekle geçersiz ortasındaki hududun giderek belirsizleştiği bir dünyada kimlik krizinin nasıl derinleştiğini inceliyor. Bireylerin kimliklerinin dijital çağda nasıl manipüle edildiğini, toplumun nasıl yanlış yönlendirildiğini ve alternatif kimliklerin ferdi ve toplumsal sonuçlarını ele alıyor.
Naomi Klein, kendisi ile karıştırılan Naomi Wolf ile benzeri meslek başlangıçlarına sahip iki muharrir ve aktivist; her ikisi de Yahudi, lakin fikir ve stratejileri bariz biçimde farklı. Klein, şahsî tecrübesi üzerinden bireylerin, medyanın ve siyasetin kimlik üzerindeki tesirlerini tahlil ediyor. Bu eser, çağdaş toplumda kimlik, algı ve gerçeklik kavramlarını derinlemesine inceleyen çarpıcı bir çalışma olmuş. Klein, ferdî tecrübelerinden yola çıkarak, dijital çağın karmaşık bilgi ekosisteminde yanlış kimliklendirmelerin toplumsal tesirlerini ele alıyor. Klein, “ayna dünya” kavramını kullanarak, bireylerin gerçeklik algısının nasıl çarpıtıldığını ve bu çarpıtmanın toplumsal ve politik sonuçlarını ele alıyor. Dijital çağda, gerçek ile geçersiz ortasındaki sonların nasıl belirsizleştiği ve bunun bireyler üzerindeki tesirlerini inceliyor.
Naomi Klein, eleştirel globalleşme ve iklim aktivisti olarak globalleşme tersi hareketin önde gelen isimlerinden biri olarak tanınıyor. 1999 yılında yayımlanan “No Logo” isimli yapıtı, tüketim kültürü ve büyük şirketlerin dünya genelindeki tesirlerini eleştiriyor. Klein, kapitalizmin çevresel ve toplumsal tesirlerine dikkat çekerek, iklim değişikliği ve toplumsal adalet hususlarında etkin bir rol üstleniyor. Onun stratejisi, kapsamlı araştırmalara dayalı eleştirel tahliller sunmak ve kolektif hareket davetleri yapmak. Kanadalı Klein, birebir vakitte Kanada’daki University of British Colombia’da Profesör.
Naomi Wolf ise feminist başlangıçtan komplo teorilerine uzanan bir mesleğe sahip, 1990’larda “The Beauty Myth” isimli kitabıyla feminist hareketin değerli figürlerinden biri haline geliyor. Başlangıçta bayan hakları ve eşitlik hususlarına odaklanan Wolf, vakitle çeşitli komplo teorilerine yöneliyor. Bilhassa COVID-19 salgını esnasında aşı aksisi telaffuzları ve dezenformasyon içeren tezleriyle dikkat çekiyor. Wolf’un stratejisi, ana akım medyaya alternatif platformlarda sesini duyurmak ve ferdî özgürlükler üzerine vurgu yapmak.
Klein, yıllardır aktivist kimliğiyle tanınan bir müellif olarak, sık sık Naomi Wolf ile karıştırıldığını fark ediyor. Naomi Klein ve Naomi Wolf örneği, doppelganger olgusunun çağdaş çağda nasıl yeni bir mana kazandığını gözler önüne seriyor. Sonuçta Naomi Klein, ekonomik eşitsizlikler, global kapitalizm ve iklim değişikliği üzerine yaptığı eleştirel tahlillerle tanınan bir müellif. Naomi Wolf ise feminist telaffuzlarıyla bilinen bir muharrir olmasına karşın, son yıllarda aşı aksisi hareketleri desteklemesi ve çok sağ görüşlere yakınlaşmasıyla kamuoyunda tartışmalı bir figür haline gelmiş.
Klein, bu yanlış kimliklendirmek nedeniyle kendi prestijini ve akademik kimliğini korumak zorunda kalıyor. Bu durum, bireylerin dijital çağda kendilerini nasıl temsil ettikleri ve diğerleri tarafından nasıl algılandıkları konusundaki hassasiyetin arttığını gösteriyor.
Bu bana Can Yılmaz’ın Google’da kendisini ararken, “Cem Yılmaz’ı mı kastettiniz?” sorusuna sıkça muhatap olmasını hatırlattı. Hatta ailemiz üyelerinin yeğenim Ali ve oğlum Yahya haricinde toplumsal medyada hiç yer almamalarına karşın öbür aile üyelerinin algoritma yakıştırması fotoğraf ve kimlik bilgileri ile sunulması misal bir sorun! Lakin gerçek sıkıntımız bu değil!!!
Yine Klein ikizlerinin problemine dönersek, Naomi Klein ve Naomi Wolf, misal başlangıç noktalarından farklı taraflara evrilmiş iki düşünür: Klein, sistematik ve kolektif tahliller arayışındayken, Wolf ferdî özgürlükler ve hükümet aksisi telaffuzlar üzerine ağırlaşıyor. Wolf sermayeyi hiç eleştirmemiş bir liberal ve sadece kendisi üzere bayanların kişisel olarak yükselebilmesi için sistemdeki önyargı ve ayrımcılıktan kurtulmasını istiyor.
Liberal meritokrasi yani herkese daha düzgün bir hayat garantisi sunan vaatler insanlara ferdî olarak yükselmelerini sağlayacak araçlar verilmesine dayanıyor. Rutgers Üniversite’sinde komplolara odaklanan irtibat dersleri veren Jack Bratich bunu şöyle açıklıyor: “Bireyciliğe yapılan liberal yatırımlar, gücün yapılardan fazla bireyler ve kümelerde olduğunun düşünülmesi sonucunu doğurur. Bir sermaye ya da sınıf tahlili yoksa varılacak yer, Batı’nın bireyin gücünün dünyayı değiştirebileceği hakkında kendi kendisine anlattığı kıssaların kabul edilmesi olur. Komplo kültürü ise, toplumun rahatsızlıklarının sorumluluğunu, tıpkı Fauci, Gates, Schwab, Soros üzere kırılma noktasına ulaşan birçok krizin kalbinde yatan hiper bireyciliğe yani güçlü bireylerin üstüne atar.
Klein, “Ayna Dünyası” terimini kullanarak, gerçek dünya ile dijital dünyada yaratılan alternatif gerçek kimlik algıları ortasındaki farkı vurguluyor. Bu kavram, bireylerin dijital yansımalarının nasıl manipüle edildiğini ve gerçeğin nasıl çarpıtıldığını gösteriyor.
Klein, doppelganger fenomenini günümüz dünyasında yine yorumlayarak, bireylerin sırf kendilerine benzeyen beşerler tarafından değil, dijital manipülasyonlar ve yanlış bilgiler aracılığıyla da taklit yahut temsil edildiğini öne sürüyor. Ayna Dünyası’nın temel özelliklerinden biri dijital imajın ehemmiyet kazanmasıdır. Beşerler artık sırf gerçek hayatta değil, dijital ortamda nasıl algılandıklarıyla da tanımlanmaktadırlar. İkinci bir değerli konu gerçekliğin yine kurgulanmasıdır. Komplo teorileri, siyasi manipülasyonlar ve toplumsal medya algı idaresi, bireylerin gerçek dünyadaki kimliklerini değiştirmektedir. Bir öbür konu ise yanlış bilgilerin yayılmasıdır. Twitter, Facebook ve YouTube üzere toplumsal medya platformları, yanlış bilgilerin süratle yayılmasına neden olmakta ve bireylerin gerçeklikle olan bağlarını zayıflatmaktadır.
COVID-19 pandemisi, dünya genelinde nizamlı bilgi akışının sağlanmasını zorlaştıran bir kriz meydana getirmiştir. Virüsün kökeni, yayılma biçimi ve alınması gereken tedbirler konusunda birçok komplo teorisi üretilmiş, bu teoriler milyonlarca insan tarafından paylaşılmıştır. Bilhassa toplumsal medya platformları, yanlış bilgilerin süratle yayılmasına ve bireylerin gerçeklik algılarının manipüle edilmesine neden olmuştur. Naomi Klein’in Doppelganger kitabında vurguladığı üzere, kriz periyotlarında beşerler ekseriyetle alternatif, alışılmadık izahlara yönelme eğilimindedir. Bu devirde örneğin Bill Gates’in pandemiyi planladığı ve global nüfusu denetim etmek için aşılarla insanlara çip yerleştirdiği savı, toplumsal medyada geniş yankı uyandırmıştır. 5G teknolojisinin COVID-19 salgınının yayılmasına neden olduğu tezleri birçok insanı paniğe sürüklemiş ve kimi ülkelerde 5G bağlantı vericilerine taarruzlar düzenlenmiştir. Farklı bir formda ABD’de pandemide izolasyon tedbirlerine karşı çıkan iki küme toplu ibadete devam etmek isteyen çok dindarlar ve spor salonu müdavimleri olmuş.
2011’de akademik bir çalışmada “conspirituality” olarak tanımlanmış bir zihniyet çeşidinin gelişimi kelam konusu oldu.
Diğer taraftan çok sağ ve bu kesitler aşıların parasız dağıtılmasını sabote etmekte muazzam bir siyasal avantaj gördüler. Kelam konusu programa karşı çıkarak Trump’ın 2020 seçimini kaybetmesinde ihtimamlı bir devlet işleyişi örneği ortaya konamadığının gösterilerek Demokratların hanesine muvaffakiyet yazılmaması sağlanmadı mı? Hasebiyle Covid salgınında sağlıklı ömür uzmanları ile bilim adamları ortasındaki rekabet yeni bir düzeye taşındı. Wolf aşı zıddı sahnede maske ve aşı zorunluluğunu Nazi işgalinde Musevilerin takmak zorunda oldukları sarı yıldızlara benzeten birinci isimlerden biri. Macron Hitler’e, Fauci Mengele’ye, karantina otelleri toplama kamplarına benzetiliyordu. Hatta Tennessee’de Davut’un yıldızı formunda sarı yıldızların üstüne “Aşılanmadı” yazıp satmaya başladılar.
Naomi Wolf, pandemi sürecinde yanlış bilgiler yayarak aşıların insan DNA’sını değiştirdiğini öne sürmüş. Bu çeşit teoriler, yalnızca bilgi kirliliği yaratmakla kalmamış, tıpkı vakitte bireylerin kimliklerini ve toplumsal pozisyonlarını da yine şekillendirmiştir. Wolf’un da içinde bulunduğu bir dizi Covid-QAnon’u, Dijital Nefrete Karşı Koyma Merkezi Covid ve aşılar hakkında temelsiz argümanların kabaca %65’inin kaynağı olarak tespit ederek “Dezenformasyon Düzinesi” listesine almıştır. Wolf’un COVID-19 ve aşılarla ilgili paylaşımları, toplumsal medyada geniş yankı buluyor lakin tıpkı vakitte ağır tenkitlere de maruz kalıyor. Bilhassa, yanlış bilgi yaydığı gerekçesiyle Twitter hesabı Haziran 2021’de kalıcı olarak askıya alınıyor. Bu durum, Wolf’un söz özgürlüğü ve sansür mevzularında da tartışmalara katılmasına neden oluyor. Fakat, lisana getirdiği birtakım argümanların bilimsel temele dayanmaması ve yanlış bilgi içermesi nedeniyle hem akademik çevreler hem de medya tarafından eleştiriliyor. Naomi Klein, bu çeşit komplo teorilerinin ve yanlış bilgilerin toplumda nasıl yayıldığını ve bireylerin algılarını nasıl şekillendirdiğini tahlil ediyor. Bilhassa toplumsal medya platformlarının, bu cins yanlış bilgilerin süratle yayılmasına taban hazırladığını ve toplumda kutuplaşmayı artırdığını vurguluyor. Ayrıyeten, bu çeşit inanışların halk sıhhatine ziyan verdiğini ve aşı tereddüdünü artırarak pandeminin denetim altına alınmasını zorlaştırdığını belirtiyor.
Klein medyanın bir ayna fonksiyonu görerek, dijital kainatta nasıl yansımalar oluşturduğunu ve bu yansımaların bireylerin algılarını nasıl şekillendirdiğini inceliyor. Toplumsal medyanın derinliklerinde kaybolan, siyasetin gün geçtikçe kirlenmesini sıkıntı edinen ve baş karışıklığı yaşayan bireylerin, bu “ayna dünyası”’nda nasıl yönlendirildiğini ve manipüle edildiğini gözler önüne seriyor.
Ayna Dünyası’nda beşerler, gerçek dünyada yaşanan olayları manalandırmak yerine, kendi algılarına uygun olan alternatif gerçeklikleri seçme eğilimi göstermiştir.
Başka bir alana yönelirsek, çocuk sahibi olmak bilhassa güçlü ailelerde zamansal bir ikizleşme olarak görülüyor. Çocuğa ebeveynin mirası ile servetini geleceğe taşıması için anne babasının ismi verilir.
Yazara nazaran o denli görünüyor ki ebeveynlerin bir birçok çocuklar üzerinde mutlak denetim sahibi olmayı bir hak görüyor: Maskeleri ve aşıları bir çeşit çocuk tecavüzü olarak göstererek onların vücutlarını denetim etmeyi yani ırkçılık aksisi eğitimi çocuklarının başına yabancı fikirlerin sokulması olarak göstererek, zihinlerini denetim etmeyi, mümkün cinsiyet tabirleri ve cinsel yönelimler yelpazesini tartışmaya yönelik her teşebbüsü “cinsel bağa hazırlamak” olarak göstererek, cinsiyetlerini ve cinselliklerini denetim etmeyi hakları olarak görüyorlar.
Çocukları özerk varlıklar olarak görmeyen bu bakış, engelli çocukların çok uzun vakittir acımasız kurumlarda gözlerden uzak tutulmasının da bir nedeni midir? Şayet birçok ebeveynin istediği şey, kendilerini âlâ yansıtan bir ikizse bu durumda engellilik o hoş planlarını bozan, tatsız bir baht mi oluyor? Çocuğunuz markanızın bir uzantısıysa toplumsal olağanlık standartlarına uymayan bir çocuğunuzun olması ferdî markanızın krizde olduğu manasına mı geliyor?
Zaten sorun da ebeveynlerin bu tavrının hududunun ne olacağıdır. Bu din, gelenek, toplumsal yapı ile ilgilidir. Hatta devletin bu bahiste hangi hudutları benimsediği de tayin edicidir.
Klein’a nazaran kimi komplolar elbette ki gerçek! Komployu bir küme mensuplarının bir tıp kötücül planı gerçekleştirmek için gizlice muahedesi olarak tanımlarsak sermayenin temsilcileri hükümette ve şirketlerde elbette komplolara girişmiştir. 1970’lerde Allende Şili bakır madenlerini kamulaştırmasının akabinde CIA takviyeli bir komployla devrilmiştir. 1953’te sonradan BP ismini alacak petrol şirketini kamulaştıran İran Başbakanı Muhammed Musaddık’ın devrilmesi üzere. Volkswagen dizel araçlarının saldığı kirletici karbon ölçüsünü örtbas etmek için komplo kurdu. Lakin QAnon’nun resmettiği şeytani imgelerin bilakis bu komploların hedefleri pek sıradandı: Karı en yüksek düzeye çıkartmak, ki kapitalizmin yaptığı şey aslında budur.
Yazarımız, bugün siyasetçilerin de doppelganger fenomeninden etkilendiğini söylüyor: “Sosyal medya, deepfake teknolojisi ve yapay zeka takviyeli manipülasyonlarla bireylerin ve politik figürlerin kimlikleri çarpıtılmaktadır. Yanlış kimliklendirme yalnızca bireyleri değil, siyasi başkanları ve toplumsal hareketleri de etkilemektedir. Donald Trump’ın ‘alternatif gerçeklik’ söylemi, QAnon hareketinin dezenformasyon temelli kampanyaları ve Brexit sürecinde kullanılan bilgi savaşları, bu kavramın siyasal düzlemde nasıl kullanıldığını göstermektedir. Dijital medya ve yapay zeka teknolojileri, kimlik manipülasyonlarını artırarak gerçekliği yine inşa etmektedir. Deepfake görüntüler, geçersiz toplumsal medya hesapları ve bilgi savaşları, bireylerin yanılsamalar içinde yaşamasına neden olmaktadır. Örneğin, Joe Biden hakkında üretilen deepfake görüntüler, onun gerçekliğini sorgulayan bir kitle yaratmıştır. Şirketler de bu süreçten etkilenmiştir. Örneğin, kimi büyük markalar yanlış bilgiler nedeniyle boykot edilmiş, gerçek kimliklerini tekrar inşa etmek zorunda kalmıştır.”
Naomi Klein, Doppelganger kitabında bireylerin, markaların ve toplumların kendi kimliklerini müdafaa yolları hakkında kimi teklifler sunuyor. Klein’a nazaran en kıymetli önerisi medya okuryazarlığını artırmaktır. Bireylerin, yanlış bilgiyi tespit edebilmeleri için eğitim almaları gerekiyor. Klein, dijital kimlik idaresine yatırım yapmanın altını çiziyor. Markaların ve bireylerin dijital prestijlerini denetim etmeleri kural. Son olarak da gerçek bilgiyi yayma stratejileri oluşturmanın ehemmiyetini vurguluyor. Yanlışsız bilgiyi güçlendiren sistemler geliştirilmelidir.
Klein, son kısımda kitabın kapsamını daha da genişleterek ‘etnik ikilik’, ırkçılık, sömürgecilik, antisemitizm ve Yahudi kimliğini tartışıyor. Yalnızca Holokost’un mirasını değil, tıpkı vakitte Avrupa ülkelerinin kolonilerinde işlediği ve çok daha evvel kolonilerde gerçekleşip daha sonra Nazi siyasetlerine ilham veren soykırımları araştırıyor. Avrupa’nın gölge benliği, ikizi olarak kolonilerdeki bu faşist uygulamalar, Avrupa’da da uygulanıyor ve Avrupa Musevilerine yöneltiliyor. Klein, ya canavar meskenin içindeyse, canavar içimizde ise hatta ataları soykırım kurbanı olan bizlerin bile, diye soruyor.
Klein, Kanada’daki çocukluğundan ve sınıf arkadaşlarının ‘Yahudi’ sözünü hakaret olarak kullandığı İngiltere, Oxford’da geçirdiği bir yıldan bahsediyor. Kendi Yahudiliğini gizlemeye çalıştığını anlatıyor. Montreal’e döndüğünde, öğretmenlerin sınıfa Holokost hakkında eğitim verdiği, istatistikleri, olayların vakit çizelgesini ve devrin neredeyse sayısız dehşetini öğrettiği bir İbranice gündüz okuluna gittiğinden bahsediyor.
Klein’ın İsrail’den Gazze’ye huduttan geçerken yaşadığı tecrübelere dayanan, İsrail ve siyasetlerinin tahlili de okumaya paha. Bir Yahudi muharrir olarak İsrail’in Filistinlilere karşı işlediği geçmiş ve devam eden insan hakları ihlalleri hakkında direkt konuşması, kitabını yenide değerli kılıyor. Klein: Irksal profil nedir? Devlet tarafından yaratılmış bir doppelganger değil midir? diye soruyor,
Şimdiki bir alegori olan China Mieville’in spekülatif romanı The City & The City’den yararlanıyor. Bu romanda iki kent yan yanalar, sakinlerinin yolları kesişiyor lakin birbirlerini tanımayı reddediyorlar. Akabinde Klein, İsrail’de, rastgele bir Yahudi’nin olmak yahut yapmak istediğine nazaran değil, Yahudi olmayan insanların onlara ne yapacağına dair derin ve kalıcı bir endişeye dayanan kolektif kimliği meydana getiren antisemitizmin yankılanan tesirlerini ortaya koyuyor, İsrail’in Hitlervari bir biçimde haksız bir halde Filistinlilere acı çektirdiğini vurguluyor.
Sonuç olarak, dijital çağda kimlikler giderek daha fazla dışsal faktörler tarafından şekillendirilmekte ve bireyler, gerçek kimliklerini müdafaa gayreti vermektedir. Naomi Klein’in Doppelganger kitabı, bu gayrette bize rehberlik eden değerli bir eser olarak öne çıkmaktadır.“Doppelganger”, yalnızca bir yanlış kimliklendirme öyküsü değil, tıpkı vakitte çağdaş dünyanın karmaşık bilgi ağında bireylerin nasıl kaybolabileceğini ve bu süreçte kendi yansımalarıyla nasıl yüzleşmeleri gerektiğini anlatan bir tahlil olmuş. Naomi Klein, bu yapıtında, okuyucularını kendi “ayna dünyaları”nı sorgulamaya ve gerçeklikle yüzleşmeye davet ediyor. İkizleşmenin çeşitli biçimleriyle dolu, çevrimiçi bir kimliği olan, yani bir avatar sahibi herkesin, bizleri diğerlerine temsil eden sanal versiyonlarımız biçiminde, kendi doppelgangerlerimizi yarattığımız bir kültüre evrildiğimizi söylüyor. Birçoğumuzun kendimizi şahsî marka olarak görmeye başladığı, doymak bilmez bir ilgi iktisadına girişin bedeli olarak hem biz olan hem olmayan modüllü bir kimliğin güçlendiği bir kültürü anlatıyor. Yalnızca ferdî manada değil, siyaset de giderek bir ayna dünya hissi veriyor. Örneğin toplumun ikiye bölünmesi, biri ne diyor ve neye inanıyorsa oburunun tam zıddını söyleyip buna inanmakla yükümlüymüş üzere görünmesi üzere. Artık düşünmenin yerini ikilikler alıyor. Kötücül ikizlere sahip olanlar yalnızca bireyler değil, uluslar ve kültürlerin de kötücül ikizleri olabiliyor.
Naomi Klein’in Doppelganger kitabı, bireylerin ve toplumların kimliklerini nasıl koruyabileceğine dair kıymetli dersler vermektedir. Dijital çağda kimliğin korunması için medya farkındalığının artırılması, dezenformasyonla uğraş edilmesi ve bireylerin kendi avatarlarına sahip çıkmaları gerekmektedir. Doppelganger fenomeni, bireylerin kendilerini nasıl gördüğü ve nasıl temsil edildiği ortasındaki farkı vurgulayan kritik bir kavramdır. Naomi Klein, yanlış bilgilendirmek ile uğraşta medya okuryazarlığının ehemmiyetine dikkat çekmektedir. Dijital medya okuryazarlığı, bilgi doğrulama teknikleri ve eleştirel düşünme hünerleri, dezenformasyonun yayılmasını engellemede kritik kıymete sahiptir.
Gıda ve beslenme alanında dünyada olduğu üzere Türkiye’de de inanılmaz bir dezenformasyon var. Daima vardı fakat toplumsal medya katlayarak artırdı. Biz bu mevzuda Sabri Ülker Besin Araştırmaları Vakfı olarak Bilim İletişimi’nin hakikat yapılması ismine birçok toplantı ve konferans düzenliyoruz. ”Bilim Bunu Konuşuyor” platformu altında karışan başlara hakikat kaynakları ulaştırmaya, gerçek kaynaklara nasıl ulaşıp yanlışsız irtibat kurulacağının yollarını göstermeye çalışıyoruz. Sonuç olarak beslenme konusunda herkes konuşuyor, herkes farklı şey söylüyor. Milletlerarası alanda referans kabul edilen kaynaklardan alınan bilgilerle yayınlanan sağlıklı ömür ve beslenme odaklı makaleleri, bilimsel yayınlar ve araştırmalar çerçevesinde kaleme alıyor, hakikat bilgilendirme vazifesi yapıyoruz. Hatta küresel bir sorun haline gelen bu yeni dünyada Harvard ile akademinin, endüstrinin kamu ile bilim bağlantı biçimi ve içeriği hakkında atölyeler yapmak dileğindeyiz. Yakında hayata geçireceğimiz bir projemiz de her yıl haberciler tarafından yazılan ve bilimsel araştırmaları en güzel aktaran makaleleri seçerek kitaplaştırmak ve örnek olmak…
Hepimizin farkında olduğumuz üzere toplumsal medya bağlantısı için gerekli düzenleme ve kanunlar ne yazık ki hala yok; mesela müstear yani sanal takma isim kullanımı ile güya siz değilmiş üzere her bahiste sorumsuzca her şeyi söyleyebiliyorsunuz. Lakin toplum ve Yaradan karşısında mesuliyetimiz her vakit var!
Neyse ben kendime dönecek olursam, her önüne gelen bizi ve eserlerimizi istediği üzere yaftalıyor, hatta bir kadro fotoğraflar bile ekleyerek… Ne yazık ki bugünkü teknolojide bunların hiçbirinin gerçek olması ihtimali yok. Amma bizim jenerasyon tüm bunlara çarçabuk kanıyor ve hatta bana soruyorlar; mesela Godiva’yı sattınız mı, feşmekanlarla ortak oldunuz mu ve daha neler ?!? Bunlardan kelam eden hesapların kim olduğu ve bu bilgilerin nereden, nasıl elde edildiği göz arkası edilerek asla akıl ve muhakeme süzgecinden geçirilmeden soruluyor. Halbuki birtakım şeyler söylendiğinde kim demiş, ne demiş evvela bir düşünüp, tartmak gerek değil mi? Yani bu biçimde troller sizi dijitalde nasıl etiketliyor ve nasıl anılıyorsunuz!
Halbuki dijitalde bunu önlemek çok kolay; evvelen sistem kamu ahlakına uygunsuz hitap ve tabirlerin neşrine (yayınına) müsaade etmemelidir. Milletin malı haline gelmiş bu toplumsal medya platformlarında mahallî halkın gelenek ve göreneklerine karşıtlıklar katiyetle önlenmelidir. Bizim bilabedel (ücretsiz) kullandığımız bu platformlar aslında kaynakların çok kullanımı ile çok güç maliyetleri oluşturmaktadır. Hatta bunun küresel tesirlerini azaltmak için yapay zeka geliştirmelerinin kısıtlanması kelam konusu olmaktadır. Halbuki asıl sorun teknolojiyi sınırlamak değil, onu ahlaka, sürdürülebilirliğe ve beşere hizmet edecek halde yönlendirmektir.
