Yıldız Holding Yönetim Kurulu Üyesi, pladis ve GODIVA Yönetim Kurulu Lideri Murat Ülker, ferdî internet sitesinde ‘Bilimin sanatın ve revakların kenti Bologna ve Bresscia’ başlıklı yazısını yayımladı.
1088’de kurulan Bologna Üniversitesi, Rönesans’ta hümanist fikrin geliştiği bir merkezdi. Klasik metinler yine incelendi; Aristoteles ve Galen üzerine tartışmalar yürütüldü. Üniversite salonları, periyodun bilim insanları ve öğrencileriyle dolup taşıyordu.
Bologna, tıp ve anatomi alanında öncüydü. Theatrum Anatomicum, insan bedeninin incelendiği birinci yerlerden biriydi. Burada yapılan diseksiyonlar, çağdaş tıbbın temellerini attı.
Carracci ailesi ve Guido Reni, Bologna’ya kendi sanat lisanlarını kazandırdı. Bu eserler Barok periyoda giden yolu açtı. San Petronio Bazilikası’nın yarım kalan cephesi ve Asinelli ile Garisenda Kuleleri, kentin epey değerli yerleri ortasında.
Şehrin hayli değerli yerleri ortasında yer alan ve Bologna’da aklımızı başımızdan alan Asinelli ve Garisenda kuleleri, kent merkezinde elinizi kaldırıp selam verebileceğiniz kadar yüksekler! Bir nevi Orta Çağ İtalya’sının gökdelenleri sayılan bu kuleler, aslında Pisa Kulesi üzere; eğik lakin heybetlidir.
Duyduğumuza nazaran; 1100’lerin başında inşa edilen bu kuleler iki aile ortasında hangisinin daha güçlü olduğunu göstermek için yapılmış.
Asinelli Kulesi, başlangıçta 70 metreymiş, sonra 97,2 metreye kadar yükselmiş. Bu kuleyi yapan ailelerin emeli yalnızca yüksek bir yapı dikmek değil, birebir vakitte “biz buradayız ve güçlüyüz” demekmiş. Yani biraz itibar, biraz güç gösterisi. Evvelce kent tarafından hapishane ve küçük bir hisar olarak kullanılmış, bilim insanları kuleyi Dünya’nın dönüşünü incelemek için de kullanmış, ikinci Dünya Savaşı’nda müşahede noktası olmuş. Garisenda Kulesi ise Asinelli’nin eğik lakin minik kardeşi. Birinci başta 60 metreymiş lakin taban kayınca 48 metreye düşürülmüş ve günümüzde 3,2 metre kadar eğik duruyor. Garisenda’nın maksadı da emsal formda aile itibarını göstermekmiş. Eğik duruşu, Orta Çağ’dan beri hem kentin simgesi olmuş hem de Dante ve Goethe üzere ünlü isimlerin yapıtlarında yer bulmuş. Özetle bu kuleler, tarih boyunca hem güç hem bilim hem de maceranın yeri olmuş. Orta Çağın aileler ortası rekabetini günümüze taşıyor ve kentin ruhuyla Bologna’da hayat buluyor. Eğik yahut heybetli, her biri kente kendine has bir mizah ve tarih dokunuşu katıyor.
Tabii kestirim edersiniz, bu eskinin mirasını koruma ederken bu konu yalnızca binalarla sonlu kalmamış ve yemek, içmek, toplumsal ömürde da kendini sürdürmüş. Mesela fiat500 buna hoş bir örnek, gömlek aldığım manifatura mağazası ise yalnızca eski bir revakın altına yerleştirilmiş olmakla kalmamıştı, yüz yılı aşkın orada olan bir aile kurumuydu.
Evet, Bologna birebir vakitte gastronomisiyle de İtalya’nın en güçlü kentlerinden biri olarak biliniyor. “La Grassa” yani “şişman” lakabını alması da boşuna değil. Tagliatelle al ragù (dışarıda çoğunlukla “Bolognese” diye bilinir), tortellini ve mortadella kentin mutfak mirasının en parlak örnekleri. Rönesans’ta öğrencilerin ve tüccarların uğrak noktası olan hanlarda pişen yemekler, bugün hâlâ öbür İtalyan kentlerinde olduğu üzere kentin trattoria ve osteria’larında yaşatılır. Yemek, Bologna kültüründe sadece bir gereksinim değil; bir ortaya gelmenin, sohbet etmenin ve ömrü kutlamanın temel ögelerinden biri olarak görülüyor.
Şehrin kimliğini belirleyen bir başka öge ise portikolarıdır. UNESCO Dünya Mirası listesine giren bu uzun kemerli yürüyüş yolları, 38 kilometreden fazla bir ağıyla tüm kenti sarar. Portikolar sırf yağmurdan ya da güneşten koruyan yapılar değil, birebir vakitte toplumsal hayatın ritmini belirleyen yerler. Beşerler burada buluşuyor, alışveriş yapıyor, tartışıyor. Yüzyıllar boyunca tüccarlar için dükkân, ressamlar için atölye, öğrenciler için derslik fonksiyonu görmüş bu revaklı yapılar, Bologna’yı öbür İtalyan kentlerinden ayıran eşsiz bir estetik ve toplumsal doku sunar.
Bologna ayrıyeten politik açıdan da tarih boyunca kıymetli bir rol oynamış. Orta Çağ’dan itibaren özgürlükçü gelenekleriyle tanınan kent, komün idare biçiminin en güçlü örneklerinden birini sunmuş. Çağdaş periyotta de İtalya’nın sol eğilimli siyasal ve entelektüel hareketlerinin merkezlerinden biri olmuş. Öğrenci hareketleri, personel protestoları ve kültürel tartışmalar, Bologna’yı sadece akademik bir merkez değil, tıpkı vakitte toplumsal fikirlerin formlandığı bir arena hâline getirmiş. Bu da kentin, yalnızca geçmişin değil bugünün de canlı bir entelektüel odağı olduğunu gösteriyor.
