Son devrin İran’da en çok konuşulan sineması olan ve gişede 2 milyon izleyiciyi aşan Mevlana Mest-i Aşk, Türkiye’de de vizyona girdi. Önemli bir PR rüzgarı ile beyaz perdeye çıkan sinemada İbrahim Çelikkol, Hande Erçel, Bensu Soral, Boran Kuzum, Selma Ergeç, Burak Tozkoparan, Halit Ergenç üzere ünlü Türk oyuncular rol alıyor. İranlı oyuncular da kendi ülkesinin kıymetli isimlerinden olan Parsa Pırouzfar, ve Shahab Hosseini…
İran-Türkiye ortak üretimi olan sinemanın süreci çetrefilliydi. 2018’de hazırlıklarına ve hatta çekimlerine başlanan sinema için Konya’da her şey hazırlandıktan sonra işler karıştı. Pandeminin de ortaya girmesiyle sinemanın tamamlanması ve vizyona girmesi çok uzadı. Nihayetinde geçtiğimiz yıl İran’da vizyona girdi. Güldürü tipi dışında en uygun açılış yapan sinema oldu. Uzun haftalar sinema salonlarındaki ilgi devam etti. Türkiye’de büyük oranda Türk oyuncularla çekilen sinemanın ülkemizde vizyon vakti da geldi çattı.
Öncelikle söylemek gerekir ki Mevlana değil Şems sineması yapılmış. Bunu olumsuz bir şey olarak söylemiyorum. Tercihtir. Lakin bundan rahatsızlık duyacaklar kendini ona nazaran hazırlamalı. İsminde yalnızca Mevlana olması da PR’ın gereğidir diye iddia ediyoruz. Senaryoda sürprizli bir şey yok. Bütün Mevlana sinemalarında gördüklerimize yine göz atıyoruz. Yalnızca Şems ön planda. Bir de Mevlana ile Şems ortasındaki tartışmalara da şahitlik ediyoruz. İbrahim Çelikkol’un canlandırdığı İskender karakteri de sinemada yer alan farklılıklar ortasında diyebiliriz. Lakin neredeyse Mevlana kadar rolü var.
Bugüne kadar yapılan onlarca Mevlana TV sineması, yüzlerce belgesel ve birtakım dizilerden farklı olarak bir şey ortaya koyma ismine atılan adımlar anlaşılabilir. Gişe sinemasından beklentimiz de çok büyük değil. Fekat yüzde 90’ı dizi estetiği ile çekilen sinemanın, sinema salonundan çıktıktan sonrasına dair bir vaadi yok. Yıllardır ülkemizde çekilen devir dizilerinden üstte yapım kabiliyeti ya da anlatı üstünlüğü de yok. Güzel bizim periyot sinemalarımız de sinemaya çıktığında farklı bir görünüm oluşmuyor.
“Mevlana’nın gönül yoldaşı Şems-i Tebrizi’nin gizemli kayboluşunu ve bu olayın Mevlana’nın hayatındaki derin yankılarının beyaz perdeye taşıma” mottosuyla yola çıkan sinemanın bunu başardığını söyleyebiliriz. Şems’in tesirinin altında biraz ezilen, toplum içindeki pozisyonunun ‘hakkını veremeyen’ bir Mevlana tablosu çiziliyor. Temelinde Şems’in tesirinin lakin bu türlü bir karakterde karşılık bulması gerekirdi. Sinema de onu anlatıyor.
Tarihi gerçeklere ne kadar ahenk sağladığını bilemiyoruz. Tarihçilerin işi şüphesiz. Lakin dünyanın farklı yerlerindeki Müslümanlara da hitap etmeyi hedefleyen İran imali her sinemada olduğu üzere bu üretimde da “arada kalmışlık” seziliyor. İranlıların anlatı ve din geleneği çerçevesinde hudutlu kalınsa diğer kim, niçin izlesin? Aksi için de birebir şey geçerli. Bu yüzden her bakımdan ortada kalan bir üretimle karşı karşıyayız.
Şems’in keramet göstermesi ihmal edilmemiş alışılmış ki… Şems’in, Mevlana’yı nasıl ikna ettiği ya da yapması gerekeni nasıl anlattığına dair birkaç sahnede Şems-i Tebrizi’nin mucizelerine şahitlik ediyoruz. İzleyici olarak ikna oluyoruz. Lakin mucize olgusunun bu kıssadaki yerini sorgulamıyor değiliz.
İran’da önemli karşılık gören sinemanın Türkiye’de tıpkı yankıyı uyandıracağını sanmıyorum. Halit Ergenç, İbrahim Çelikkol, Hande Erçel, Bensu Soral üzere isimler bir sinema için çok düzgün takım. 232 lokasyonda 400’den fazla salonda gösterime girmesi de değerli. Fakat birinci haftada yaşanaca merak ögesi sonrası ülkemizdeki dizilerden çok da farklı olmayan bir eserle karşı karşıya olunduğu anlaşılınca ilgi giderek azalacaktır. 7-8 yıl evvel olsa hakikaten uygun bir gişe verisi ile karşı karşıya kalabilirdik lakin artık salonlar o denli değil.
Filmin yumuşak karnı ise dublajlı olması. Çünkü İranlı oyuncularla birlikte iki lisanlı çalışılmış anlaşılan. Türkiye’de İranlılara dublaj yapılırken, İran’da da Türk oyunculara dublaj yapılmış. Genel kitlede olumlu katkısı olmaz üzere görünüyor.
Ülkemizde Mevlana ile ilgili çok belgesel ve TV sineması yapılmış olsa da sinema sineması az. Hicri Akbaşlı’nın yönettiği 1956 üretimi Âşıklar Kâbesi Mevlâna birincidir. 1973’te Atıf Yılmaz’ın yönettiği “Gönüller Sultanı Mevlana”yı anabiliriz. 2008’de vizyona giren Dinle Neyden sineması de son örnektir. Haliyle, sinema salonunda birinci defa önemli yapımla Mevlana sineması izlemek mümkün olacak. Bu da sinema için önemli bir avantaj.
Netice prestijiyle öyküsünde Şems’i ön planda gördüğümüz, yapımı vasatın altında olmayan bir üretimle karşı karşıyayız. Bilhassa Türkiye’nin “Selebriti” dediğimiz meşhur isimlerinin yer almasının da avantajı kullanabilecek bir üretim.
