Mardin’de tarihi değirmen temizlenirken bin 500 yıllık kıymet biçilemeyen bir eser bulundu: Tittos Domestikos!
Mardin’in Midyat ilçesinde yer alan özel bir mülkiyete ilişkin alanda atıl durumdaki tarihi değirmenin turizme kazandırılması için kısa mühlet evvel bir çalışma başlatıldı.
Mülkiyet sahiplerince yürütülen paklık çalışmaları sırasında değirmenin tabanında dikkat cazip bir ayrıntıya rastlanıldı. Değirmenin tabanında mozaik tespit edilmesi üzerine, süratli bir formda Mardin Müze Müdürlüğüne bilgi verildi. Müze Müdürlüğünce yapılan inceleme sonucu alanın tescili için Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün müsaadesiyle kurtarma hafriyatı yapılması kararlaştırıldı.
Mülkiyet sahiplerince yürütülen paklık çalışmaları sırasında değirmenin tabanında dikkat alımlı bir ayrıntıya rastlanıldı. Değirmenin tabanında mozaik tespit edilmesi üzerine, süratli bir biçimde Mardin Müze Müdürlüğüne bilgi verildi. Müze Müdürlüğünce yapılan inceleme sonucu alanın tescili için Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün müsaadesiyle kurtarma hafriyatı yapılması kararlaştırıldı.
“MOZAİĞİN ÜZERİNDE BİR YAZITIN YER ALMASI HEYECAN UYANDIRDI”
Mülkiyet sahibinin yaptığı müracaat üzerine alanda incelemelerde bulunduklarını açıklayan Mardin Müze Müdürü ve Kazı Başkanı Akgül, şöyle konuştu:
“Değirmen sonraki periyotlarda eklenti olarak yer almakta. Mozaiğin bulunduğu yapı kalıntısı ise daha eskiye gerçek gitmekte. Mozaikli taban döşemesinde yaptığımız hafriyat çalışmasında 1 nolu yerde daha çok geometrik motifler yer almakta. Bizi en çok sevindiren ve heyecanlandıran mozaiğin üzerinde bir yazıtın yer alması. Yazıt iki sözden (Tittos Domestikos) oluşmakta.
Tittos bir özel isim ancak Domestikos’a baktığımızda kaynaklarda daha çok bir unvan olarak geçmekte. Bu unvandaki şahısların daha çok askeri kısımlarda ve kiliselerde rastgele bir vazifeli olarak yer aldıkları bilinmekte. 40 metrekareye yakın bir mozaik ortaya çıkardık. Ana panolarda düğüm motifi biçiminde madalyonlar bulunmakta, bu madalyonların içerisinde de geometrik formlar ile haç işareti olarak nitelendirebileceğimiz motifler tespit edilmiştir. Yapı kalıntısı olarak baktığımızda yer başka parsellere yanlışsız genişlemekte. Birinci etapta tam olarak ne olduğunu bilmesek de yazıttan buranın sivil bir idareciye ilişkin yapı olduğunu söyleyebiliriz.”
“100-150 YILLIK BİR TARİH BEKLİYORDUK ANCAK…”
Mülkiyet sahiplerinden Reşit Coşkun ise yaklaşık 150 yıllık olduğunu bildikleri harabe haldeki tarihi su değirmenini turizme ve ticarete kazandırmak için paklık çalışmaları yürüttüklerini fakat yerde kültür varlığı olabileceğini düşündükleri kalıntılar bulduklarını söyleyerek şöyle konuştu:
“Arkeolojik tabanın ziyan görmemesi için çalışmaları durdurduk. Müze Müdürlüğüne bilgi verdik. Sağ olsunlar onlar da süratle alana geldiler, taban taraması yaptılar. Burada mozaik buldular. 100-150 yıllık bir tarih bekliyorduk lakin buranın açığa çıkan mozaiklerle çok daha eski olduğu tespit edildi.”
