‘Malazgirt’in izini süren uzmanlar binin üzerinde metal savaş nesnesi buldu: Ok ucu, mızrak ve gürz başları, kılıç modülleri…

Türklere Anadolu’nun kapılarını açan Malazgirt Savaşı’nın yapıldığı alanın tespiti hedefiyle yürütülen çalışmalarda 1000’in üzerinde metal savaş nesnesi ve 1000’e yakın sikke gün yüzüne çıkarıldı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün desteği, Ahlat Müze Müdürlüğü ve Muş Alparslan Üniversitesinin iştirakinde 2020 yılında başlatılan “Malazgirt Savaş Alanının Tespiti, Tarihi ve Arkeolojik Yüzey Araştırma Projesi” altıncı döneminde devam ediyor.

Bu yıl ilçeye 7 kilometre uzaklıktaki Sabuntepe ve Aytaç Düzlüğü ortasındaki bölgede yüzey araştırmalarını ağırlaştıran uzmanlar, Arap Mezarlığı’nda ise insan kayıplarına ait hafriyat çalışması yürüttü.

Alanda 2020’den bu yana yapılan çalışmalarda savaşa ilişkin olduğu bedellendirilen 1000’in üzerinde ok ucu, mızrak ve gürz başları, balta, bıçak, kılıç kesimleri, at nalı, nal çivileri ile 1000’e yakın sikke bulundu.

“Savaşın nerede nasıl cereyan ettiği çok net”

Projenin bilimsel danışmanlığını yapan Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Tarih Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Adnan Çevik, Malazgirt Savaşı’nın yapıldığı alanın tespitine ait 6 dönemdir çalışma yürüttüklerini söyledi.

Şimdiye kadar savaşa ilişkin metal nesne ve insan kayıplarına ait çeşitli bölgelerde arkeolojik hafriyat ve yüzey araştırması yaptıklarını belirten Çevik, şunları kaydetti:

“Bugüne kadar savaşa ilişkin olduğu düşünülen 1000’in üzerinde ok ucu, mızrak ve gürz başı, balta, bıçak, kılıç kesimi, at nalı, nal çivisi üzere pek çok nesne elde edildi. Ayrıyeten Bizans sikkesi yüklü olmak üzere 1000’e yakın sikke bulundu. 2020’de çalışmalara birinci Ziyaret Zirve’de başlamıştık. Afşin köyünde Alparslan’ın ordugahı olduğunu düşündüğümüz ve Selçuklu Şehitliği’nin de bulunması gerektiğine inandığımız alanda bulunan eski bir gayrimüslim yerleşiminde 2000’e yakın Müslüman mezarının varlığı, burada arkeolojik çalışma yapmamız gerekliliğini ortaya çıkardı. Burada 54 mezar açtık. Bunların 32’sinin radyokarbonları (tarihlendirme) bize 11. yüzyılı verdi lakin tam manasıyla ‘burası bir şehitliktir’ demek için biraz daha bilgiye gereksinimimiz var.”

Geçen yıl Müslüman Mezarlığı olduğu düşünülen Arap Mezarlığı’nda hafriyat yaptıklarını anımsatan Çevik, “Burada 7 mezar açmıştık ve radyokarbon sonuçları geldi. Sonuçlarla buranın Malazgirt’in en eski Müslüman Mezarlığı olduğunu şahsen teyit etmiş olduk. Burası 9 ve 10. yüzyıldan başlayarak 16, 17. yüzyıla kadar dayanan bir mezarlık alanı. Hem savaşa ilişkin olduğu düşünülen metal nesneler hem de insan kayıpları bu çalışmanın temel omurgasını oluşturuyor.” dedi.

Bu yıl hafriyat çalışmalarının verimli geçtiğini lisana getiren Çevik, şöyle devam etti:

“Savaş alanı arkeolojisinde noktasal olarak yerin neresi olduğunu, savaşın bütün evrelerinin ne halde, hangi yerlerde cereyan ettiğini anlamaya çalışıyoruz. Buraları bilimsel manada ortaya koyarak savaşın bütün etaplarını yerinde görünür kılmayı hedefliyoruz. Yaptığımız arkeolojik çalışmalar, savaşın gerçekleştiğini düşündüğümüz plato ve yerlerle örtüşüyor. Projemizin, Türkiye’de yürütülen en kapsamlı birinci savaş alanı arkeolojisi çalışması olduğunu da bilhassa belirtmek isterim. Şunu gururla söyleyebiliriz, yazılı kaynakları yere uyarlayarak savaşın nerede ve nasıl cereyan ettiğini ortaya koyduk. Yerelden elde ettiğimiz bilgilerle alanda yürüttüğümüz arkeolojik çalışmalar, ister insan kayıplarına ister savaşın etaplarını yansıtan metal yoğunluklarına ve buluntulara ait olsun, hakikat metotla ve gerçek alanda çalıştığımızı net bir halde göstermektedir. Savaşın nerede nasıl cereyan ettiği çok net. Bunu biraz daha delillendirmek istiyoruz. Bilhassa insan kayıplarıyla desteklemek istiyoruz.”

Projenin ikinci basamağında büyük zaferin yerini görünür kılmayı hedeflediklerine dikkati çeken Çevik, “Hedefimiz, Çanakkale üzere Malazgirt’te de bu büyük zaferi yerinde görünür kılmak. Artık Malazgirt’in sadece 26 Ağustos ile sonlu kalmayan hem ülkemizde hem de yurt dışında ilgi gören bir merkez haline gelmesi maksadı doğrultusunda ikinci etap çalışmalarımızı planlıyoruz.” sözlerini kullandı.