Erek Dağı eteklerinde bulunan Kevenli Mahallesi’nde Urartuların kıymetli yerleşim yerleri ortasında gösterilen Kevenli Kalesi kalıntısında geçen sene başlatılan hafriyat çalışmalarına bu yıl da devam edildi.
Kültür ve Turizm Bakanlığı izniyle Van Müzesi başkanlığında Iğdır Üniversitesi Sanat Tarihi Kısmı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Rıfat Kuvanç’ın bilimsel danışmanlığında yapılan hafriyatlarda, ortalarında arkeolog, sanat tarihçisi ve restoratörlerin olduğu uzman grup vazife aldı.
Kale kalıntısının güney kısmında ağırlaştırılan çalışmalarda Urartular devrinde tahıl ve içecek ambarı olarak kullanıldığı bedellendirilen alanda çivi yazısıyla ölçeklendirilen simetrik halde 76 pithos bulundu.
Pithosların içindeki tahıl örneklerini mercek altına alan uzman grup, kaleye sıvı iletiminin sağlanmasında kullanıldığı bedellendirilen künkün (pişmiş topraktan yapılmış kalın boru) bir kısmının da ortaya çıkarılmasını sağladı.
“Van için şu ana kadarki en büyük depo merkezi”
Doç. Dr. Kuvanç, bu yıl depo alanında ağırlaştırdıkları çalışmalarda çok sayıda yeni pithosla karşılaştıklarını söyledi.
Küçük ölçekli olmasına karşın kalede çok sayıda buluntunun çıktığını belirten Kuvanç, “Şimdiye kadar 76 pithosun olduğunu söyleyebilirim. Kevenli Kalesi küçük ölçekli bir kale lakin alanda çıkardığımız pithosları düşündüğümüzde ve kalenin büyüklüğüyle de kıyasladığımızda aslında depolama kapasitesinin epey fazla olduğunu söyleyebiliriz. Van Ovası’ndaki ziraî eserlerin depolandığı bir merkez üzere duruyor. Burası, Van için şu ana kadarki en büyük depo merkezi diyebiliriz.” diye konuştu.
“Pithosta hudutlu sayıda tohum taneleriyle karşılaştık”
Bu yılki çalışmalarda arkeobotaniğe ehemmiyet verdiklerini söz eden Kuvanç, şöyle konuştu:
“Antik DNA çalışmasıyla ilgili bir proje yürütüyoruz. Ortaya çıkardığımız bu pithoslardan örnekler alacağız. Bu yıl deneme hedefli bir pithosu açtık. Bu pithosta hudutlu sayıda tohum taneleriyle karşılaştık. Öteki pithoslarda daha fazla örnekler üzerinden konuşmak yanlışsız olacak. Önümüzdeki günlerde öteki pithosları da açarak ziraî kalıntıları tespit edeceğiz. Pithosların üzerinde çivi yazılarıyla işaret kümeleri tespit ettik. Bunlar bilhassa depolanan eserlerin hacimleriyle ilgili bize bilgi veriyor.”
“Ağzı kırılmış bir künk bulduk”
Kuvanç, kerpiç blokların içinde duvar fotoğraflarıyla karşılaştıkları bilgisini vererek, şunları kaydetti:
“Sınırlı bir alanda hem siyah hem de kırmızı renkle duvar fotoğraflarının olması Kevenli Kalesi’nin renkli duvar fotoğraflarıyla süslü bir merkez olduğunu gösteriyor. Açacağımız başka alanlarda bu duvar fotoğraflarını daha sağlam bulmayı ümit ediyoruz. Daha evvel Ayanis Kalesi’nden bildiğimiz bir künk sisteminin burada olabileceğine ait izler tespit ettik fakat bunun için daha fazla çalışmamız gerekiyor. Ağzı kırılmış bir künk bulduk. Rastgele bir yalıtım materyaline ilişkin iz bulamadık. Bu künk sınırının nasıl devam ettiğini şimdi bilmiyoruz. Yeniden Urartular’da saray seramiği denilen kırmızı renkli seramiklerle sıklıkla karşılaştık. Bir adedinde aslan figürünün işlenmiş olduğunu tespit ettik.”
