Diyarbakır’ın Kulp ilçesinde eski taş ocağında yaklaşık 2 yıl boyunca yürütülen arkeolojik hafriyatlarda 162 bireyin gömülü olduğu 112 mezar bulundu.
İnkaya Mahallesi’nde farklı alanlarda yapılan yüzey araştırmasında bronz haç bulunmasının akabinde bölgede Diyarbakır Müze Müdürlüğünce 2021’de başlatılan hafriyat çalışması, bu dönem 17 uzman ve 30 emekçiden oluşan grupla devam ediyor. Alanda 2022’de ortaya çıkarılan kilise kalıntısındaki çalışmalarını aralıksız sürdüren gruplar, 2023’te kilisenin güneyinde yaklaşık 500 metre uzaklıkta yer alan eski taş ocağı olarak bedellendirilen alanda da hafriyat çalışması yürüttü.
Yüzlerce çocuk mezarı bulundu
Kazılarda çocuk mezarıyla karşılaşan takımlar, bu noktada çalışmalarını ağırlaştırdı. Yaklaşık 2 yıl süren ve 2025 prestijiyle tamamlanan hafriyatlarda alandaki bir kısmı taş sandukalardan oluşan mezarlarda 160 çocuk ve 2 yetişkine ilişkin kemiklere ulaşıldı.
“Mezarların içinde ‘ölü hediyeleri’ ortaya çıktı”
Diyarbakır Müze Müdür Vekili Müjdat Gizligöl, 2021’de Kültür Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün müsaadeleri doğrultusunda Silvan Barajı havzasındaki kültür varlıklarının tespiti, bunlara yönelik kurtarma hafriyatları ve kelam konusu kültür varlıklarının taşınmasıyla ilgili çalışmalara başladıklarını söyledi. Bu kapsamda Kulp ilçesinin İnkaya Mahallesi’nde yürüttükleri arkeolojik kazıların bir kısmının de taş ocağı olarak kullanıldığını kıymetlendirdikleri alanda ağırlaştırdıklarını belirten Gizligöl, “Burası, Roma periyodunda 3. ve 4. yüzyılda taş ocağı olarak kullanılmış daha sonra Bizans periyodunda ise mezarlık alana dönüştürülmüş.” dedi.
Gizligöl, alanın Roma döneminde taş ocağı olarak kullanıldığı için taraça (toprakla ya da öbür bir gereçle elde edilen, bir duvarla desteklenen yüksek düzlük) halini aldığını tespit ettiklerini lisana getirerek, bu taraçalarda yaklaşık 4 metrelik bir dolgu toprak oluştuğunu anlattı.
Dolgu toprağı kaldırdıklarını ve taş tabana ulaştıklarına dikkati çeken Gizligöl, alanda çok sayıda mezara ulaştıklarını kaydetti. Gizligöl, “Şu ana kadar 112 mezar bulduk ve bunların büyük kısmı taş sandukalardan oluşuyor. Kimileri ‘izole’ dediğimiz taş sandukaların içine yerleştirilmemiş, bağımsız mezarlara da rast geldik. 112 mezarın içerisinde 162 bireye ilişkin iskelete ulaştık. Bunların 160’ı çocuk ve bebek. Yalnızca 2’si yetişkinlere ilişkin. Mezarların içinde ‘ölü hediyeleri’ de ortaya çıktı.” diye konuştu.
Kemikler teknik takım tarafından inceleniyor
2023 yılında kelam konusu alanda başlatılan hafriyatları sonlandırdıklarını tabir eden Gizligöl, alanda artık yalnızca paklık çalışması yapılacağını söyledi.
Gizligöl, bulunan kemiklerle ilgili bilimsel çalışmaların sürdüğünü belirterek, şunları kaydetti:
“(Kemikler) 160’ı çocuk ve bebeklerden oluşuyor. Yaş aralığı 0-9 yaş. Bunlarla ilgili çalışmalarımız hafriyat meskeninde, laboratuvarda teknik grubumuz tarafından yürütülmektedir. Yaş ve hastalık durumlarıyla ilgili bilimsel bilgileri daha sonra açıklayacağız.”
