İzmir Biyotıp ve Genom Merkezinde (İBG) misyonlu bilim insanları, retinadaki görme bozukluğundan kaynaklanan ve halk ortasında sarı nokta olarak bilinen hastalığı tedavi hedefiyle özgün ilaç geliştirdi.
Boğaziçi Üniversitesinde moleküler biyoloji ve genetik ile kimya kısımlarında lisans, Koç Üniversitesinde kimya ve biyoloji mühendisliği alanında yüksek lisans eğitimi alan Sibel Kalyoncu Uzunlar, ABD’deki kimya ve biyokimya doktorasının akabinde 7 yıl evvel Türkiye’ye döndü.
Hastalıkların önlenmesi, tanısı ve tedavisi için yenilikçi teknoloji ve eserleri geliştirmek hedefiyle İzmir’de kurulan tematik araştırma merkezi İBG’de misyonlu araştırma küme başkanı Dr. Uzunlar, gözde “makula” bölgesinin bozulmasıyla ortaya çıkan, halk ortasında sarı nokta hastalığı olarak bilinen bir çeşit retina hastalığının tedavisi için 2020’de ilaç çalışmalarına başladı. Uzunlar’ın projesine bir biyoteknoloji şirketi de dayanak verdi.
Araştırmalar sonucunda elde edilen özgün ilaca, dayanak veren şirket VSY Biotechnology’nin yönetim kurulu lideri Dr. Ercan Varlıbaş’ın soyadından yola çıkılarak “Varliciment” ismi verildi.
“Piyasadaki ilaçlara nazaran daha efektif”
Dr. Sibel Kalyoncu Uzunlar, çalışmasının 5 yıl üzere kısa bir müddette olumlu sonuçlanmasından memnunluk duyduğunu söyledi.
Sarı nokta hastalığının çoklukla yaşlılarda görüldüğünü anlatan Uzunlar, bir vakit sonra retinadaki damarların büyümeye ve sızdırmaya başladığını, bu durumun tedavi edilmemesi halinde körlüğe yol açtığını kaydetti.
Dr. Uzunlar, hastalığın tedavisi için kullanılan ilaçların hepsinin ithal olduğunu tabir ederek, “Geliştirdiğimiz ilaç, proteine bağlanarak artık o damarlanmanın oluşumunu engelliyor ve durduruyor. Bu sayede körlüğü de engellemiş oluyor. Hasta 1-2 ayda bir enjekte edilerek ömür uzunluğu bu ilacı kullanmak zorunda lakin birebir vakitte görme yetisini de kaybetmiyor. Geliştirdiğimiz ilaç daha küçük bir molekül olduğu için proteine daha güzel bağlanıyor. Yaptığımız bilimsel çalışmalarda, hücre deneylerinde piyasadaki ilaçlara nazaran daha efektif olduğunu gösterdik.” diye konuştu.
“İlk evvel hayvan deneylerinin tamamlanması gerekiyor”
ABD’den dönerken en büyük gayesinin Türkiye’de bir ilaç geliştirmek olduğunu lisana getiren Uzunlar, şunları kaydetti:
“Aslında birinci özgün biyoteknolojik ilaç geliştirdik. Piyasaya geçebilmesi için hayvan deneylerinin tamamlanması gerekiyor. Bu tamamlandıktan sonra klinik araştırmalar başlıyor. Bu da insan deneyleri demek aslında. Faz 1, 2 ve 3 halinde. Bu da şayet başarılı formda tamamlanırsa artık piyasaya sürülmüş oluyor. Türkiye’de daha evvel ne yazık ki özgün bir ilaç keşfedilmedi lakin bu değişecek. Türkiye’ye dönme maksadım bu. Şu an onun için çalışıyorum. Muadillerine nazaran daha tesirli olduğunu gösterdik ve daha ucuz olacak Türkiye’de üretileceği için.”
Dr. Gülçin Çakan Akdoğan ise geliştirdikleri ilacın insan hücreleri, zebra balığı ve farklı deney modellerinde yapılan çalışmalarda tesirli olduğunu belirlediklerini söyledi.
Çalışmaya takviye veren biyoteknoloji şirketinin yönetim kurulu lideri Dr. Ercan Varlıbaş da “Ülkemizden dünyaya büyük bir atılım olacak. Hem gururlu ve hem de heyecanlıyız.” dedi.
