İstanbul’un tarihî belleğinde değerli bir yere sahip olan Haydarpaşa ve Sirkeci Gar Alanları yalnızca mimari olarak değil, kültürel ve toplumsal miras olarak da bütüncül bir yaklaşımla korunarak kente kazandırılıyor.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Haydarpaşa ve Sirkeci Gar Alanları Proje Lansmanı’nda yaptığı konuşmada, bu alanların korunması ve yine işlevlendirilmesi sürecinde son derece titiz ve hassas bir yol izlendiğini belirtti.
Ersoy, “Tarihi ve kültürel varlıklarımız konusunda attığımız her adım, uzman görüşleri ile bilimsel test ve tahliller ışığında atılıyor.” dedi.
II. ABDÜLHAMİD’İN MİRASI GELECEĞE TAŞINIYOR
Ersoy, Sirkeci ve Haydarpaşa Garlarının 1870’lerin başından bu yana yazılan çok özel bir tarihin iki ana karakteri olduğunu belirterek, bu yapıların Sultan II. Abdülhamid’in mirası ve bizlere emaneti olduğunu vurguladı. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e ulaşım hizmetlerinde kilit rol oynayan bu iki istasyonun, sayısız toplumsal olayın ve insan hayatına dair birçok yaşanmışlıkların şahitliğini yapmış olarak çoktan bir asrı geride bıraktıklarını tabir etti.
Haydarpaşa ve Sirkeci Gar alanlarına yönelik projelerle, bu esaslı geçmişe sahip çıkarken birebir vakitte geleceğe ilham verecek kamusal alanlar oluşturduklarını söyleyen Ersoy, yerlerin özünü ve özgünlüğünü koruyarak yarınlara taşındığını; kültür ve sanat aracılığıyla ise İstanbul’un en değerli hafıza yerlerinin, hasebiyle toplumsal belleğin güçlendirildiğini belirtti.
“HAYDARPAŞA ÇÖKME NOKTASINDAYDI”
Bakan Ersoy, bakanlık olarak son 7 yılda ikonik olarak isimlendirilen tarihi yapılarda değerli onarım ve ihya çalışması yürüttüklerini belirterek şöyle konuştu:
“İstanbul’da Galata Kulesi ve Kız Kulesi bu çalışmalarımızın başında geliyor. Her iki yapıya birinci adım attığımız anda bizi değerli bir sorun karşıladı. Sonradan yapılan eklemeler, yanlış uygulamalar sonrasında binaların statik yükünün arttığını, adeta yıkılma tehlikesinde olduklarını tespit ettik. Bilhassa Kız Kulesi’nin neredeyse çökme noktasına geldiğini gördük. Bu alanda çalışmaya başladığımız anda gördük ki, ne yazık ki birebir durum içinde bulunduğumuz Haydarpaşa Gar binası ve etrafında de yaşanıyordu. Bulunduğumuz bu bölge, dolgu bir alan. Binanın güçlendirilmesi için de vaktinde ahşap kazıklar kullanılmış. Proje çizimlerinden anladığımız kadarıyla Haydarpaşa Gar Binası, bin kadar ahşap kazık üzerine inşa edilmiş. Alanda birinci yaptığımız işlerden biri, jeoradarla yer etüdü oldu. O çalışma sonrasında, bine yakın ahşap kazıktan sırf iki yüz adedinin günümüze ulaşabildiğini gördük. Bu nedenle birinci olarak günümüz teknolojisiyle alanın yer güçlendirme çalışmalarını yaptık.”
“BİZE EMANET EDİLMİŞ İKİ MUAZZAM KÜLTÜR VARLIĞI”
Bakan Ersoy, Rumeli ile Anadolu-Bağdat Demiryolları kapsamında inşa edilen Haydarpaşa ve Sirkeci Garları’nın, tarihimizin en değerli simgelerinden olduğunu vurgulayarak, bu iki büyük kültür varlığını yalnızca yapılarıyla değil, kentin endüstriyel mirasını da kapsayan bütüncül bir anlayışla koruyarak titiz ve hassas bir süreç yürüttüklerini söyledi.
Projenin, müzecilik, kütüphanecilik ve kültür-sanat faaliyetleriyle İstanbul’un iki tarihî kalbini yine hayatın içine katmayı amaçladığını lisana getiren Ersoy, “Bunlar bize emanet edilmiş iki muazzam kültür varlığı. Bu türlü pahalandırıyor, işimizi bu farkındalıkla yürütüyoruz. Yani bu proje her şeyden evvel bu iki tarihi yapıyı demiryolu nakliyeciliği sürerken bütüncül bir muhafaza çalışmasıyla geleceğe taşımaktır.” ifadelerini kullandı.
DÖNEMİNİN EŞSİZ ÖRNEKLERİNDEN BİRİ
Bakan Ersoy, Klasik Osmanlı üslubu ile Neo-Klasik mimarinin buluştuğu, ahşap kazıklar üzerinde yükselen Haydarpaşa Garı’nın, mimari açıdan devrinin eşsiz örneklerinden biri olduğunu vurgulayarak konuşmasını şöyle sürdürdü:
“Bu süper yapı 2010 yılında yaşanan yangına kadar göz kamaştırmaya devam etmiştir. İstanbul-Bağdat Demiryolu sınırının başlangıç noktası olarak hizmete girmiş olan Haydarpaşa vakitle hem yük hem de yolcu nakliyatının kalbi olmuş; Doğu Ekspresi’nden Başşehir, Fatih ve Kurtalan Ekspresi’ne, Anadolu’nun demir damarlarının da çıkış noktası olarak hizmet sunmuştur. Ve vakitle bir ulaşım noktası olmanın ötesine geçmiş; tarihi, toplumsal ve kültürel kimliğiyle simgeleşerek hafızlarımızda sarsılmaz bir yer edinmiştir.”
Bakan Ersoy, çalışmaların her basamağının alanında uzman takımlarca titizlikle yürütüldüğünü tabir etti. İstanbul’un ve ülkenin tarihî hafızasında özel bir yere sahip bu alanların geçmişinin detaylı halde incelendiğini lisana getiren Ersoy, yapıların gelecek kuşaklara eksiksiz ve sağlıklı biçimde aktarılması için disiplinler ortası güçlü bir iş birliği içinde hareket ettiklerini söyledi.
KÜLTÜR VE SANAT ODAKLI YENİ DÖNEM
Bakan Ersoy, Haydarpaşa Garı ve etrafına ait yürütülen çalışmalarda da birebir bütüncül yaklaşımı benimsediklerini ve bunu yaparken de nakliyecilik hizmetlerinin sürmesini sağlayacaklarını belirterek, bu eşsiz yapının kültür ve sanatın merkezi hâline getirileceğini lisana getirdi. Yeni kimliğiyle Haydarpaşa’nın; stantlardan açık hava aktifliklerine uzanan geniş bir yelpazede, farklı yaş ve ilgi kümelerine hitap eden bir aktiflik alanı olarak tasarlandığını vurguladı.
Yapılan çalışmaların temel hedefinin, İstanbul’un tarihî ve kültürel köklerini korurken birebir vakitte kentin çağdaş yapısına katkı sağlayacak toplumsal bir yer kazandırmak olduğunu tabir eden Ersoy, “Şehrimize, onun çağdaş kimliğine paha katacak, insanımızın sosyokültürel hayatını zenginleştirecek çağdaş bir kamusal alan oluşturuyoruz.” dedi.
HAYDARPAŞA YAŞAYAN BİR YERE DÖNÜŞECEK
Proje kapsamında ortaya çıkarılan Körler Kenti olarak bilinen yapıyla birlikte Haydarpaşa Gar alanının bir arkeopark olarak düzenleneceğini aktaran Ersoy, bu sayede endüstriyel ve kültürel mirasın yüzyıllar öncesine giden izlerinin direkt ziyaretçilere sunulacağını belirtti. Ayrıyeten, bölgeye kazandırılacak arkeoloji müzesiyle Anadolu Yakası’nda uzun müddettir hissedilen kıymetli bir eksikliğin giderileceğini paylaştı.
Bakan Ersoy, Haydarpaşa Gar alanında inşa edilecek performans sanatları merkeziyle Anadolu Yakası’nın uzun müddettir muhtaçlık duyduğu bir kültür merkezinin hayata geçirileceğini belirterek, ana gar binasında çağdaş kütüphane, çocuk ve bebek kütüphanesi, dijital kütüphane ile Yazma Eserler Kurumu’na bağlı bir şifahanenin yer alacağını, böylelikle yangın sonrası sessizliğe gömülen alanın müzesi, arkeoparkı ve kültür üniteleriyle yine yaşayan bir yere dönüşeceğini söyledi.
DOĞUNUN VE BATININ BULUŞMA NOKTASI
Bakan Ersoy, İstanbul’u Avrupa’ya bağlayan Rumeli Demiryolları’nın başlangıç noktası olan Sirkeci Garı’nın, “Batıya Açılan Kapı” olarak tarihî ve sembolik bir kıymet taşıdığını belirterek, mimarlık ve ulaşım tarihi açısından eşsiz niteliğiyle İstanbul’un kıtalararası kimliğini simgeleyen en uygun yapı olduğunu vurguladı. Ersoy, “Zaten İstanbul’un silüetini göz önüne getirdiğimizde, Topkapı Sarayı ve İstanbul surlarının çabucak yanı başında konumlanan bu tarihi yapı o silüetin vazgeçilmez bir öznesi olarak kendini göstermektedir.” dedi.
Orient Ekspres’in son durağı ve Avrupa’ya giden pek çok tren seferinin başlangıç noktası olan Sirkeci Garı’nın, tarih boyunca devlet adamlarından sanatkarlara kadar pek çok isme mesken sahipliği yaptığını hatırlatan Bakan Ersoy, bu istasyonun doğu ile batıyı buluşturan rotanın en değerli duraklarından biri olmaya devam ettiğinin altını çizdi.
Sirkeci Garı’nın sırf bir ulaşım noktası değil, birebir vakitte Balkan Savaşları’na giden Mehmetçiklerin uğurlandığı, göç devirlerinde ise hasretin ve vuslatın sembolü olan tarihî bir şahit olduğunu paylaştı.
GAR ALANINDA TİTİZ MÜDAFAA SÜRECİ
Bakan Ersoy, Sirkeci Tren Garı’nın tabanında sıvılaşma tespit edildiğini belirterek, binayı zelzeleye karşı korunaksız hâle getiren bu duruma karşı 24 metre derinliğe kadar inilerek taban güçlendirme çalışmaları yürütüldüğünü, tarihi binanın yer aldığı alanın arkeolojik hassasiyeti nedeniyle tüm süreçlerin uzman arkeologlar kontrolünde gerçekleştirildiğini ve hem Haydarpaşa’da hem de Sirkeci’de evvel yerin altına bakarak gerekli adımların atıldığını söyledi.
En büyük önceliklerinin bu alanı kamuya kazandırmak olduğuna işaret eden Ersoy, Eminönü–Sirkeci Liman bölgesinin tarihi ticari kimliğini koruyarak herkesin nefes alabileceği, kültür ve sanatla zenginleşen, tarihle iç içe yaşayan bir odak noktası oluşturmayı hedeflediklerini lisana getirdi.
Proje kapsamında demiryolu müzesi, göç müzesi, seyahat kitaplığı ve süreksiz stant salonlarıyla yine işlevlendirilecek bu alanın, çağımızın ağır ve süratli hayat akışına karşı dinginlik sunan, insanların geçmişle bağ kurabileceği ve çağdaş hayatın toplumsal gereklerini karşılayan bir ömür yeri olarak tasarlandığını kaydetti.
Bakan Ersoy, tarihi ve kültürel varlıkların korunmasına yönelik tüm kararların, atılan her adımın ve yapılan her uygulamanın kesinlikle uzman görüşleri ile bilimsel test ve tahliller doğrultusunda şekillendirildiğini vurgulayarak, “Bunun aksi düşünülemez” tabiriyle bu hassasiyetin altını net bir biçimde çizdi.
Haydarpaşa ve Sirkeci’nin, İstanbul’un yeni kültür-sanat adası olacağına dikkat çekerek şu sözleri kullandı:
“Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın söylediği üzere, Galata Kulesi’ni eski ihtişamlı günleriyle tekrar buluşturduk. Kız Kulesi’ni aslına sadık kalarak elden geçirdik. Değişimin bir sonraki adresi Haydarpaşa ve Sirkeci olacak. Anadolu Yakası değerli kültür-sanat alanına sahip olacak. Haydarpaşa Garı ve Sirkeci’de ulaşım sürerken tarih de yine hayat bulacak. Haydarpaşa ve Sirkeci, İstanbul’un yeni kültür sanat adası olacak. Bir yandan nakliyecilik hizmetleri sürecek bir yandan da yıllar uzunluğu kültür ve sanatın merkezi haline gelecek.”
Konuşmasını teşekkür ederek noktalayan Bakan Ersoy, “Çalışmalarımızın ülkemize ve İstanbul’a iyi olmasını, insanımızın hayatına kıymet katmasını ve gelecek kuşaklarımız için fark yaratmasını temenni ediyorum.” dedi.
