İsrail’in Gazze’de işlemeyi sürdürdüğü savaş cürümlerini araştırmak üzere global ve bağımsız bir teşebbüs olarak birinci başlangıç toplantısı Londra’da düzenlenen, akabinde birinci genel oturumu Saraybosna’da gerçekleştirilen Gazze Mahkemesi’nin ninhai oturumu 23-26 Ekim 2025 tarihleri ortasında İstanbul Üniversitesi Prof. Dr. Cemil Birsel Konferans Salonu’nda düzenlenecek.
Adaletin sesi olarak, İsrail’in Gazze’deki katliamını kayıt altına almayı, memleketler arası kamuoyunu harekete geçirmeyi ve sorumluları teşhir etmeyi amaçlayan mahkemede; akademisyen, entelektüel, insan hakları savunucuları ile medya ve sivil toplum kuruluşu temsilcileri bir ortaya gelecek. Mahkemeyle eş vakitli olarak Gazze’de yaşanan katliama dikkat çekmek emeliyle birçok aktiflik de düzenlenecek.
Dört gün sürecek oturumlar boyunca, Gazze’de işlenen savaş hatalarına ve insan hakları ihlallerine ait tanıklıklar dinlenecek, uzman değerlendirmeleri alınacak ve memleketler arası hukukçularca kanıtlar pahalandırılacak.
Mahkeme, 23 Ekim’de mahkemenin başkanlığını da üstlenen BM eski Filistin Raportörü Prof. Dr. Richard Falk’ın açılış konuşmasıyla başlayacak. Akabinde mahkeme heyetinin çalışmalarına genel bakışın yapılacağı oturumda Boston Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden Prof. Dr. Susan Akram “Uluslararası Hukuk”, BM eski İnsan Hakları Yüksek Komiserliği New York Ofisi Yöneticisi Craig Mokhiber, “Uluslararası İlgiler ve Dünya Düzeni”, Kuzey Carolina Üniversitesinden Tarih profesörü Cemil Aydın “Tarih, Etik ve Felsefe” başlıkları altında konuşma yapacak. Mahkeme üyesi ve Londra Queen Mary Üniversitesinde Hukuk ve Globalleşme alanında çalışan Prof. Dr. Penny Green ise Saraybosna’da gerçekleşen birinci genel oturumun özetini paylaşacak.
Vicdan Bildirileri kısmında ise Amerikalı siyasi aktivist, profesör ve yazar Angela Davis, Hintli muharrir ve savaş aksisi hareketçi Arundhati Roy, Amerikalı oyuncu Marcia Cross, Filistin İnsan Hakları Merkezi Yöneticisi Raji Sourani, Pink Floyd kümesinin solisti Roger Waters ve Brezilyalı iklim aktivisti ve insani yardım gönüllüsü Thiago Ávila çevrimiçi bağlanarak yahut yazılı ve görüntü bildirileriyle yer alacaklar.
Sonrasında, “Kök Nedenler” oturumunda Amerikalı tarihçi Ussama Makdisi, Oxford Üniversitesi Milletlerarası İlgiler profesörü Avi Shlaim, akademisyen Lana Tatour, İsrailli-Amerikalı antropolog Jeff Halper, Filistin’de sıhhat hakkı üzerine araştırmalar yapan Rania Muhareb, Filistinli insan hakları avukatı Rabea Eghbaria, Yunanistan’ın eski Maliye Bakanı Yanis Varoufakis siyonist sömürgecilik, ırkçılık ve soykırımın tarihi köklerine ışık tutacak.
İlk günün son oturumunda ise şahit görüşlerine yer verilecek. Şahitler ortasında yer alan Filistinli akademisyen Haider Eid, Amerikalı-Filistinli hukukçu Noura Erakat, gazeteci Israa Alsharif, soykırımda ailesinin birçok ferdini kaybeden Radwan Abu Muammar, Samer Abu Foura, Mahmoud Alkhatib, Raghad Suleiman yaşadıklarını anlatacak.
İkinci gün “Aç Bırakma, Ekosit ve Konut Yıkımı” başlıklarıyla devam edecek. “Suçlar” oturumu Gazze Mahkemesi’nin ikinci gününde de devam edecek. “Aç Bırakma, Ekosit ve Mesken Yıkımı” başlıklı oturumda; Hani Almadhoun ‘Aç Bırakma ve Tasarlanmış Kıtlık’ bahisli konuşmasıyla çevrimiçi olarak yer alacak. BM Besin Hakkı eski Özel Raportörü Hilal Elver, “Kıtlık İlanı ve İnsani Yardımın Silah Haline Getirilmesi” başlığı altında konuşma yapacak. Şahitler Hossam Shabat, Tevfik Al-Hams, Hadeel Alharazin, Sundus Zaqout, Mahmoud Muin Ayyash, Laith Arafat, Rola Darwish, Usama Abo Safer dinlenecek. “Ekositin Boyutları” kısmının konuşmacıları Filistinli bilim insanı ve muharrir Prof. Dr. Mazin Qumsiyeh, İngiliz şair ve filozof David Whyte çevrimiçi katılırken; Ahmad Jabr Baraka, Laith Arafat ve Nabeel Jumah tanıklık yapacaklar. “Ev Yıkımı” kısmında ise gazeteci Mohamed Al Helou, Birleşmiş Milletler (BM) Konut Hakkı Özel Raportörü Balakrishnan Rajagopal, Filistinli muharrir Shourideh C. Molavi çevrimiçi olarak katılıp görüşlerini aktaracaklar.
Sivil ve Altyapı Gayeleri oturumunda ise Hudut Tanımayan Doktorlar’ın (MSF) Memleketler arası Lideri Dr. Javid Abulmoneim, “Sağlık Sisteminin Yok Edilmesi” başlıklı konuşma yapacak. Gazze’de istekli doktor olarak çalışan çocuk cerrahisi uzmanı Op. Dr. Taner Kamacı ise konuşmasında Gazze’deki sıhhat sistemindeki soykırımın izlerine dikkat çekecek. Gazze’de hastanede çalışan Norveçli doktor, insani yardım çalışanı Dr. Mads Gilbert, sağlığa yönelik sistematik taarruzları anlatacak. Psikoterapist, eğitimci ve müellif Gwyn Daniel ise “Gazze’nin Ruh Sıhhati Krizi”ne değinecek. Çevrimiçi katılacak İngiliz-Filistinli cerrah Dr. Ghassan Abu Sittah ise mahkemede “Savaşın Biyosferi: Soykırım Makinesinin Yaratılması” başlığı ile yer alacak. Akabinde şahitler Fares Afanah ve Fadya Malhis dinlenecek.
Mahkemenin “Suçlar” oturumu, “Siviller, Gazeteciler, Eğitim” başlığı altında devam edecek. Bu kısmın konuşmacıları ortasında Filistinli gazeteci Ahmed Alnaouq, Filistinli insan hakları avukatı ve Addameer (Vicdan) Derneği’nin Genel Müdürü Sahar Francis, sosyal antropolog ve aktivist akademisyen Hala Shoman, aktivist Abubaker Abed, insan hakları avukatı profesör Munir Nusseibeh, Filistinli öğrenci Osama Alostta, Malek Alsweirki ve akademisyen Wesam Amer yer alacak. Gazeteci ve öğrencilerin tanıklıkları, gazetecilere yönelik sistematik akınlar, cinsel akın ve tutuklamalar, bilginin soykırımı üzere mevzular tartışılacak.
Ayrıca İngiltere İşçi Parti eski başkanı Jeremy Corbyn, mahkemeye çevrimiçi bağlanarak görüşlerini paylaşacak. Mahkemenin ikinci gün oturumları, şahitlerin dinlenmesi ile sona erecek.
Gazze Mahkemesi’nin üçüncü gününde “Suç İştiraki, Memleketler arası Sistem, Direniş ve Dayanışma” hususları tartışılacak.
Oturumlarda “Devletlerin Kabahat Ortaklığı”, “Bulut ve Yapay Zeka: 21. Yüzyılın Silahları”, “Medyanın Cürüm Ortaklığı”, “Şirketlerin ve Silah Sanayisinin Rolü”, “Batı Medeniyeti ve Hata Ortaklığı”, “BM’ye Saldırı”, “UCM’ye Taarruz ve Adalet Mücadelesi”, “Soykırımın Politikası”, “BM Sisteminin Eleştirisi”, “Gazze’nin Global Bağlamdaki Rolü” ve “Alternatif Tüzel Paradigma Olarak Gazze Mahkemesi” başlıkları altında konuşmalar gerçekleşecek.
Konuşmacılar ortasında Amerikalı siyasi aktivist Lily Greenberg, gazeteci Owen Jones, hukuk alanında Prof. Dr. Triestino Marinello, antropolog ve hukuk bilimci Darryl Li, Craig Mokhiber, LSE’de milletlerarası münasebetler profesörü Mary Kaldor, UCLA Hukuk Fakültesi profesörü Aslı Bali ve NYU Hukuk Fakültesi profesörü Vasuki Nesiah’ın yanı sıra çevrimiçi olarak akademisyen Shad Hammouri, Filistin yanlısı protestocu Ibtihal Aboussad, Columbia Üniversitesi’nden profesör Hamid Dabashi ve Memleketler arası Hukuk profesörü Arkası Imseis yer alacaklar. Mahkemenin 25 Ekim’deki oturumlarında şahitler Mohammad Qraiqea, Ghazi Al-Majdalawi ve Hossam Shabat dinlenecek.
Ayrıca Amerikalı-Filistinli bir gazeteci ve müellif Ramzy Baroud ve Filistin asıllı Amerikalı edebiyat eleştirmeni, çağdaş dünyanın en tesirli entellektüellerinden biri olan Edward Said’in oğlu Wadie Said’in yanı sıra BDS Hareketi’nden Jamal Juma, Global Dayanışma Filosu’ndan Almanya doğumlu insan hakları aktivisti Yasemin Acar, Hind Rajab Vakfı’ndan Jake Romm, Oslo Dayanışması’ndan Charlotte Qvale, Anadolu Sivil Toplum Platformu’ndan Metin Doğan, Dünya Avukatlar Birliği’nden (WOLAS) Hüseyin Dişli ve Hasan Basri Bülbül de mahkemenin konuşmacıları ortasında yer alacaklar. World Beyond War’dan David Swanson ise mahkemeye görüntü iletisi ile katılacak.
Mahkemenin son oturumu 26 Ekim Pazar günü gerçekleşecek. Gazze Mahkemesi Üyeleri, “Saraybosna’dan İstanbul’a ve Ötesine: Gazze Mahkemesi Anlatısı” başlıklı yuvarlak masa toplantısı gerçekleştirecek. Öğlen ortasının akabinde, saat 14.00’te Gazze Mahkemesi son kararı, geniş iştirakli bir toplantıyla açıklanacak.
Gazze Mahkemesi, gözle görülür, en ağır soykırım hadisesinde milletlerarası toplumun hukuku uygulama konusundaki kayıtsızlığına karşılık olarak kurulan bağımsız bir teşebbüstür. “Halk Mahkemesi” olarak hizmet veren Gazze Mahkemesi’nin hedefi, Gazze’deki durumu tarihi, politik, felsefi ve yasal boyutlar aracılığıyla ele almak için sivil toplumu sorumluluğa davet etmek ve farkındalık yaratmaktır.
