Konya’nın Meram ilçesinde Hatunsaray Mahallesi yakınında yer alan Lystra Antik Kenti, Roma Dönemi’nde İmparator Augustus tarafından kurulan koloni kentlerinden biri olarak biliniyor.
İncil’de Aziz Pavlus’un Hristiyanlığı yaymak için gerçekleştirdiği seyahatlerinde uğradığı kentler ortasında ismi geçen Lystra’da, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın ‘Geleceğe Miras Projesi’ kapsamında Konya Büyükşehir Belediyesi ve Meram Belediyesi’nin takviyesiyle hafriyat çalışmalarına devam ediliyor.
Necmettin Erbakan Üniversitesi Sanat Tarihi Kısmı Öğretim Üyesi Doç. Dr. İlker Mete Mimiroğlu başkanlığındaki hafriyat çalışmalarında, kentin ‘Piskoposluk Kilisesi’ olarak bilinen yapı açığa çıkarıldı.
Çalışmalara ait bilgi veren Doç. Dr. Mimiroğlu, “Geçen yıl tespit ettiğimiz kentin Piskoposluk Kilisesi olduğunu düşündüğümüz büyük kilisesinde hafriyat çalışmalarımız devam ediyor. 4 farklı grupla yürütülen hafriyat çalışmalarında, oldukça yol kat ettik ve yapının büyük bir kısmını açığa çıkardık. Her gün başka bir sürprizle şaşırıyoruz. Kilisenin ikinci şapelini tespit ettik. Yaptığımız tespitlere nazaran kentin kilisesinin 4 farklı evresi var. Birinci devirde hayli güçlü büyük bir bazilikaydı. Ahşap bir çatı sistemine sahipti ve iç kısımlarında altın yaldızlı mozaiklerle bezeliydi. Milattan evvel 6’ncı yüzyıla tarihlenen bu yapı, 8’inci yüzyıla kadar etkin bir formda kullanıldı. İslam fetihleri sırasında yapının tahrip olduğunu düşünüyoruz. Büyük bir yangın geçirdiğinin izlerini tespit ettik. Hatta yangının kaç derecelik bir yangın olduğuna yönelik deneysel çalışmalarımız devam ediyor” dedi.
‘Selçuklu varlığını gösteren bulgular’
Kazılarda bebek mezarlarında turkuaz renkli boncuklar bulduklarını açıklayan Doç. Dr. Mimiroğlu, “Lystra’nın ikinci devrinde yapı tekrar onarılıp yeniden 3 nefli bazilika planda kullanılıyor. Sebebini şimdi tespit edemediğimiz bir vakit yapı atıl duruma düşüyor. Büyük kilise tamir edilemeyeceği için ortada gördüğümüz daha ufak bir şapel yapılıyor. Bu yapılırken de antik kentte bulunan 5 kardeşin babaları için yaptırdığı bir Roma Periyodu steli aksi bir halde altar olarak kullanılıyor. Enteresan bir biçimde bu çalışmalar sırasında 2 Selçuklu sikkesine rastladık. Bu da şapelin Selçuklu Dönemi’nde, Selçuklu tebaasındaki gayrimüslimler tarafından kullanıldığını gösteren bir bilgiydi. Burada 40’a yakın mezar tespit edildi. Bu mezarların da Selçuklu Dönemi’ndeki Hristiyanlara ilişkin olduğunu düşünüyoruz. Bunun da en büyük belirtileri iki farklı bebek mezarında bulunan pişmiş topraktan yapılan turkuaz nazar boncukları oldu. Boncuklar ve sikkeler de Lystra’daki Selçuklu varlığını gösteren bulgulardı” diye konuştu.’
Türklere has bir bulgu
Selçuklu’nun hâkim olmasıyla bölgedeki halkın ömürlerine devam ettiğini belirten Doç. Dr. Mimiroğlu, şunları söyledi: “Lystra Antik Kenti, Aziz Pavlus’un burayı ziyaret etmesiyle birlikte Hristiyanlık için çok kıymetli lakin bir taraftan Likaonya bölgesi bir eyaletin geçirdiği tarihi olayları kronolojik olarak tespit etme açısından bize kıymetli datalar sunuyor. Buradaki halk, Selçuklu’nun hükümran olmasıyla yok olmadı. Ömürlerini büyük bir müsamaha içerisinde devam ettirdiler.
“Nazar boncukları, turkuaz rengi Türklere has bir bulgu. Antik Devir’de de şeytanın gözü olarak isimlendirilen daire içerisindeki nokta ile olan motif nazara karşı kullanılıyordu. Ama burada gördüğümüz turkuaz rengi bize bilhassa nazarlık inancının bu renkle buluştuğunu, bizim şimdilerde de kullandığımız ve neredeyse ülkemizle özdeşleşen nazar boncuğuna evrildiğini gösteriyor üzere gözüküyor.”
