ABD’nin gümrük tarifeleri iktisat etraflarının odağında olmayı sürdürürken, fiyat artışlarının enflasyon üzerindeki tesirleri siyaset yapıcıların işini zorlaştırıyor.
Tarife gündemine ait haber akışı devam ederken, ABD Başkanı Trump, 1 Ekim’den itibaren ithal ilaç, mutfak ve banyo dolabı, döşemeli mobilya ve ağır kamyonlar için uygulanacak gümrük vergisi oranlarını duyurdu.
Buna nazaran, tarife oranları, ABD’de üretim tesisi inşa etmeyen şirketlerin markalı yahut patentli ilaç eserleri için yüzde 100, mutfak ve banyo dolapları ve ilgili eserler için yüzde 50, döşemeli mobilyalar için yüzde 30 ve ağır kamyonlar için yüzde 25 olarak belirlendi.
Geçen hafta açıklanan datalara nazaran, ABD iktisadı yılın ikinci çeyreğinde, güçlü tüketici harcamaları ve yatırımların tesiriyle yüzde 3,8 ile varsayımların üzerinde büyüme kaydetti.
Ülkede birinci kere işsizlik maaşı müracaatında bulunanların sayısı 20 Eylül ile biten haftada 218 bine düşerek beklentilerin altında kaldı. Fed’in enflasyon göstergesi olarak dikkate aldığı çekirdek ferdî tüketim harcamaları fiyat endeksi ağustosta yıllık bazda yüzde 2,9 ile beklentilere paralel arttı.
Bu hafta açıklanacak istihdam datalarının Fed’in atacağı adımlarda tesirli olması bekleniyor. Fed kararlarında temel gösterge olarak enflasyon ve istihdam bilgilerini dikkate alıyor.
Para piyasalarındaki fiyatlamalarda istihdamdaki düşüşü işaret eden bilgilerin tesiriyle bir müddettir güç kazanan Fed’in faiz indirim beklentileri geçen hafta gelen güçlü büyüme datalarının akabinde zayıfladı. Bankanın ekim ayında 25 baz puan faiz indirimine gitmesi yüzde 89 ihtimalle fiyatlanırken, aralık toplantısında bankanın faiz indirim ihtimalleri açıklanan datalarının akabinde yüzde 63’e geriledi.
Fed Başkanı Powell, geçen hafta yaptığı konuşmada tarife kaynaklı enflasyon tesirlerinin nispeten kısa ömürlü olacağını belirterek, “Fiyat düzeyindeki bu tek seferlik artış muhtemelen birkaç çeyreğe yayılacak ve bu periyotta biraz daha yüksek bir enflasyon olarak kendini gösterecektir” dedi.
Fiyatlardaki bu tek seferlik artışın bir enflasyon sıkıntısına dönüşmemesini sağlayacaklarını tabir eden Powell, “Hala orta derecede kısıtlayıcı olarak gördüğüm bu siyaset duruşu, muhtemel ekonomik gelişmelere karşılık vermek için bizi düzgün bir pozisyonda bırakıyor” dedi.
Geçen hafta Fed yetkililerinin açıklamaları da piyasaların istikameti üzerinde tesirli oldu. Birtakım üyeler iş gücü piyasasını korumak için daha agresif faiz indirimleri gerektiğini savunurken, kimi üyeler ise bilhassa enflasyon konusunda temkinli olunmasının gerektiğini lisana getirdi.
New York borsasında geçen hafta satıcılı bir seyir öne çıktı. Haftalık bazda New York borsasında S&P 500 yüzde 0,31, Nasdaq endeksi yüzde 0,65 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,15 bedel kaybetti.
ABD tahvil piyasalarında ise geçen hafta satıcılı seyir hakim olurken, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi haftayı 6 baz puan yükselişle yüzde 4,19 düzeyinde tamamladı.
Emtia tarafında ise altının ons fiyatı geçen hafta 3 bin 791,10 dolara çıkarak en yüksek düzeyini üst taşıdı. Ons altın haftayı yüzde 2 artışla 3 bin 760 dolarda tamamladı. Gümüşün ons fiyatı da haftayı yüzde 6,9 yükselişle 46,1 dolarda kapatırken, Brent petrolün varili ise yüzde 3,9 primle 68,7 dolarda haftayı tamamladı.
Dolar endeksi geçen hafta yüzde 0,5 yükselişle 98,2 düzeyinden kapandı.
29 Eylül ile başlayacak haftada pazartesi bekleyen konut satışları, salı New York Fed tüketici inanç endeksi, JOLTS açık iş sayısı, çarşamba ADP özel kesim istihdamı ve imalat sanayi Satın Alma Yöneticileri Endeksleri (PMI), perşembe sağlam mal siparişleri, fabrika siparişleri, haftalık işsizlik maaşı müracaatları, cuma tarım dışı istihdam, işsizlik oranı ve hizmet bölümü PMI bilgileri takip edilecek.
Avrupa borsaları geçen hafta olumlu seyrederken, bölgede devam eden jeopolitik tansiyonlar yakından takip edildi. Gelecek hafta ise Avro Bölgesinde ve Almanya’da açıklanacak enflasyon dataları yatırımcıların odağına yerleşti.
Rusya’nın Estonya ve Polonya hava alanını ihlalleri sonrası bölgedeki gelişmeler ve başkanların açıklamaları izlendi. ABD Başkanı Trump, NATO üyesi ülkelerin, hava alanına giren Rus uçaklarını düşürebileceğini belirterek, Avrupa ülkelerinin Rusya’dan petrol ve doğal gaz almaması gerektiğini savundu.
Avrupa Birliği (AB) Kurulu Lideri Ursula von der Leyen ise yaptığı açıklamada Avrupa’nın 2027 yılına kadar Rus fosil yakıtları kullanımını büsbütün bitireceğini bildirdi.
Von der Leyen, 19. yaptırım paketi ile AB’nin Rusya’ya baskıyı artıracağını, Avrupa pazarlarına Rus LNG ithalatının yasaklanacağını ve üçüncü ülkelerdeki rafinerileri ile petrol tüccarlarının amaç alınacağını anımsattı.
Söz konusu gelişmelerin akabinde bölgede savunma sanayi payları öncülüğündeki yükseliş dikkati çekti.
Makroekonomik data tarafında ise Avro Bölgesi’nde ağustos ayında 50,7 olan imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) eylülde 49,5 olarak ölçüldü. İmalat sanayi PMI, son 3 ayın en düşük düzeyine indi.
Geçen hafta İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,74, İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 0,79, Almanya’da DAX endeksi yüzde 0,42 ve Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,22 yükseldi.
Gelecek haftanın bilgi takviminde pazartesi Avro Bölgesi’nde tüketici inanç endeksi, salı Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde’ın konuşması, Almanya’da işsizlik oranı ve enflasyon, çarşamba bölge genelinde imalat sanayi PMI dataları ve Avro Bölgesi’nde enflasyon, cuma Lagarde’ın konuşması, Avro Bölgesi’nde üretici enflasyonu ve bölge genelinde hizmet kesimi PMI bilgileri takip edilecek.
Asya borsalarında geçen hafta karışık bir seyir hakimken, gözler gelecek hafta bölgedeki ekonomik ve politik takvime odaklandı.
Japonya’da iktidardaki Liberal Demokrat Parti (LDP), istifa edeceğini bildiren LDP lideri ve Başbakan İşiba Şigeru’nun halefini 4 Ekim’de belirleyecek. Partinin yeni genel başkanı, meclis oturumunda Japonya’nın yeni başbakanı olarak ilan edilecek.
Geçen hafta ABD idaresinin “H-1B” çalışma vizelerine 100 bin dolarlık müracaat fiyatı getirme kararının akabinde ABD’deki Güney Kore yatırımlarının olumsuz etkileneceğine dair tasalar Güney Kore piyasalarını düşürdü.
Öte yandan, Çin tarafında şirket haberleri öne çıktı. E-ticaret ve teknoloji kümesi Alibaba’nın, yapay zeka modeli “Qwen3″ün daha ucuza eğitilen ve daha fazla performans gösteren açık kaynaklı versiyonunu piyasaya sürmesinin şirketin payları haftalık bazda yüzde 4,7 yükseldi.
Makroekonomik data tarafında ise Japonya’da ülkedeki enflasyon görünüme ait çerçeve çizen Tokyo TÜFE, eylülde yıllık bazda yüzde 2,5 yükselişle beklentilerin altında arttı.
Söz konusu gelişmelerle haftalık bazda Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 1,57 ve Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 1,72 gerilerken, Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,69 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,21 yükseldi.
Gelecek hafta salı Japonya’da sanayi üretimi ve Çin’de PMI bilgileri, perşembe Japonya’da tüketici itimat endeksi, cuma Japonya’da işsizlik oranı takip edilecek.
Çarşamba günü Hong Kong ve Çin’de, perşembe Çin’de, cuma günü Güney Kore ve Çin’de resmi tatiller sebebiyle süreçler gerçekleşmeyecek.
Yurt içinde geçen hafta satış yüklü bir seyir öne çıkarken BIST 100 endeksi yüzde 1,27 azalışla 11.151,20 puandan kapandı. Gelecek hafta gözler eylül ayına ait enflasyon bilgilerine çevrildi.
Geçen hafta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Beyaz Saray’daki Oval Ofis’te ABD Başkanı Donald Trump ile bir ortaya geldi. Görüşme 2 saat 20 dakika sürdü.
Dolar/TL, haftayı evvelki haftalık kapanışın yüzde 0,5 üzerinde 41,5750’den tamamladı.
Gelecek hafta yurt içinde salı işsizlik oranı, perşembe dış ticaret istikrarı, haftalık para ve banka istatistikleri, cuma enflasyon bilgileri takip edilecek.
