Gazze’deki vahşeti durduramamanın hiçbir izahı olamaz

Şanghay İşbirliği Örgütü’nün (ŞİÖ) 25’inci Devlet Liderleri Kurulu Doruğu tamamlandı. Çin’in Tiencin kentindeki Meyciang Kongre Merkezi’nde dün düzenlenen genişletilmiş oturuma katılan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan bir konuşma yaptı. Tekrar Asya Teşebbüsü çerçevesinde Asya ülkeleri ile bağlantılarını geliştirdiklerini ve bölgesel kuruluşlarla angajmanlarını artırdıklarını belirten Erdoğan, “Hiç elbet Şanghay İşbirliği Teşkilatı bu kuruluşlar ortasında müstesna bir yere sahiptir. Global çapta öngörülebilirliğin azaldığı, sınamaların arttığı bir periyotta teşkilatın Şanghay ruhu unsurlarını son derece değerli buluyorum. Global sıkıntıların tahlili fakat işbirliği ve aktif çok taraflılık temelinde müşterek çabaların artırılmasıyla mümkündür” dedi. Konuşmasında BM’yi de eleştiren Erdoğan, kelamlarını “Bizim açımızdan bunun beden bulacağı nokta merkezinde Birleşmiş Milletler’in (BM) bulunduğu çok taraflı sistemdir. Fakat görüyoruz ki BM kendine yüklenen vazifeleri yerine getirebilmek için önemli bir ıslahata gereksinim duyuyor. Bundan 80 yıl evvelki kuralların dikte ettiği mevcut sistemin bedelli dostum Sayın Guterres’in tüm gayretlere karşın ne Orta Doğu’daki zulümleri bitirmede ne de kural temelli milletlerarası nizamın idamesinde bekleneni yapabildiğini söylemek oldukça güçtür” diye sürdürdü.

Zirve kapsamında dün ağır diplomasi trafiği yürüten Erdoğan, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüştü. İkili ilgiler, bölgesel ve global mevzuların ele alındığı görüşmede Erdoğan, “Değerli dostum, zatıalinizi Türkiye’de konuk etme isteğimizi biliyorsunuz. Davetim bakidir. En yakın vakitte sizi ülkemize bekliyoruz. Ortamızda inanca dayalı samimi bir bağlantımız var. İlgilerimiz konjonktürel sınamalardan etkilenmeden ilerliyor” tabirlerini kullandı. Ukrayna’daki savaşın adil ve kalıcı bir barışla neticelenmesi için Türkiye’nin uğraşlarının sürdüğünü, İstanbul müzakerelerinin barış sürecine katkı sağladığına inandığını belirten Erdoğan, Azerbaycan ile Ermenistan ortasındaki müzakerelerin kalıcı barışa ulaşmasını temenni ettiğini, Kafkaslar’da kalıcı istikrarın Türkiye ve Rusya’nın müşterek menfaatine olacağını vurguladı. Görüşmede ayrıyeten, İsrail’in Gazze’ye yönelik taarruzları ile Suriye’nin toprak bütünlüğü ve siyasi birliği koruma edilmek suretiyle kalkındırılmasına ait görüş teatisinde de bulunuldu.

Putin de Türkiye’yi hem ikili bağlantılarda hem de memleketler arası arenada muteber bir ortak olarak gördüklerini, Erdoğan ile yapan ve karşılıklı hürmet çerçevesinde gerçekleşen temaslara kıymet verdiğini belirtti: “Ukrayna krizinin tahliline yönelik siyasi ve diplomatik eforlara sağladığınız kıymetli katkılardan ötürü minnettarız. Türkiye’nin Rusya-Ukrayna müzakerelerindeki özel rolünün talep görmeye devam edeceğinden eminim.”

Cumhurbaşkanı Erdoğan, tepe marjındaki temasları kapsamında dün Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile başka ayrı bir ortaya geldi. İkili bağlantılar, bölgesel ve global bahislerin ele alındığı görüşmelerde Erdoğan her iki başkana de Ermenistan ile Azerbaycan ortasındaki barış sürecinin ilerlemesinden memnuniyet duyduğunu, Türkiye’nin bölgede barış, istikrar ve kalkınmayı desteklediğini, sürece katkıda bulunmayı sürdüreceğini belirtti.

Meyciang Kongre Merkezi’nde İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile görüşen Erdoğan, Türkiye ve İran ortasında güç başta olmak üzere birçok alandaki işbirliğinin müşterek menfaate hizmet ettiğini belirtti. Erdoğan, İran’ın nükleer müzakereleri yürütmesinde yarar gördüklerini, Türkiye’nin bu mevzuda İran’a takviyesini sürdüreceğini kaydetti. Erdoğan ile Pezeşkiyan, Suriye’deki son durum, İsrail’in Gazze’ye yönelik taarruzları ve Güney Kafkasya’daki barış süreci ile ilgili fikir teatisinde de bulundu.

Erdoğan, Tiencin Konukevi’nde Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi Birinci Sekreteri Say Çi ile çalışma yemeğinde bir araya geldi. Devlet Başkanı Şi Cinping’e önceki günkü görüşmede Çin’le her alanda işbirliğini geliştirme kararlılığını vurguladıklarını söz eden Erdoğan, “Bu işbirliğini Birleşmiş Milletler (BM), G20 ve BRICS üzere platformlarda da güçlendirmeyi dilek ediyoruz. 50 milyar dolara yaklaşan ticaret hacmimizi istikrarlı ve sürdürülebilir halde arttırmak istiyoruz” dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in eşi Pıng Liyüen konut sahipliğinde başkan eşleri onuruna verilen programa katıldı. Program öncesi aile fotoğrafı çektiren başkan eşleri, akabinde kültürel programa katıldı. Programda, başkan eşleriyle ülkelerin kültürel zenginliklerine ait bilgi alışverişinde bulunuldu. Emine Erdoğan programın akabinde toplumsal medya hesabından şu iletisi paylaştı: “Tiencin’in kültürel ve mimari zenginliklerini tanıdığımız bu özel programda dostça sohbetler ettik. İnsanlığı yakından ilgilendiren barış, aile, etraf ve kültürel işbirliği üzere ortak bedeller üzerine fikir paylaşımında bulunduk. Bu manalı buluşmaların ülkelerimiz ortasındaki bağları daha da kuvvetlendirmesini temenni ediyorum.”