Gazimağusa Baykal Tüneli belgeseli Kıbrıslı Türklerin özgürlük gayretini gelecek kuşaklara aktarıyor

Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinden (KKTC) akademisyenler, Gazimağusa Belediyesinin dayanağıyla, Kıbrıslı Türklerin varoluş gayretinde kıymetli rol üstlenen Baykal Tüneli’nin belgeseli için “Surların Altından Hayat: Gazimağusa Tüneli ve Toplumsal Bellek” projesini başlattı.

Akademisyenler, Kıbrıs Türklerinin verdiği özgürlük gayretinde sığınak, ömür alanı ve direniş merkezi olarak kullanılan, fedakarlık ve vatan sevgisinin simgesi haline gelen tünelde çekimler yaptı, yapının inşasında çalışan bireylerle röportaj gerçekleştirdi.

Sakarya Üniversitesinden (SAÜ) Prof. Dr. Aytekin İşman’ın direktörlüğünü, Doç. Dr. Mustafa Öztunç’un yapımcılığını, Dr. Öğr. Üyesi İsmail Kurtuldu’nun imaj direktörlüğünü, röportaj ve sunumlarını Öğretim Vazifelisi Erdal Hoş’un üstlendiği projede, KKTC’den akademisyenler Prof. Dr. Tülen Saner, Prof. Dr. Mehmet Çağlar, Prof. Dr. Behçet Öznaçar, Dr. Öğr. Üyesi İbrahim Dalkılıç ve Başak Eser yer aldı.

Saha araştırmaları, tanıklıklar, arşiv incelemeleri ve tünelin imaline tanıklık etmişlerin anlatılarıyla şekillenen belgesel, tarihi yerin taşıdığı kültürel ve toplumsal manası görünür kılmayı ve direniş ruhunun gelecek jenerasyonlara aktarılmasına katkı sağlamayı hedefliyor.

Belgeselin lansmanının KKTC’de yapılması planlanıyor.

SAÜ İletişim Fakültesi Yeni Medya ve Bağlantı Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. İşman, son 10 yıldır bağlantı bilimlerinde kent belleği kavramının ön plana çıkmaya başladığını, bu sayede geçmişte yaşanan kültürlerin gelecek jenerasyonlara aktarılmasının sağlandığını anlattı.

KKTC’de Gazimağusa Belediyesinin dayanaklarıyla projeyi gerçekleştirdiklerini aktaran İşman, “Tarihsel art planına bakarsak 1950-1974 ortası adada Kıbrıslı Türkler ve Kıbrıslı Rumlar ortasında daima çatışma yaşandı. Bu çatışma ortamında Kıbrıslı Türkler’de büyük can kaybı oldu. Bu devirde güçlü şartlar altında bu tünel inşa edildi. Bunun inşa edilmesinin sebebi Baykal bölgesinde yaşayan Kıbrıslı Türklerin surlar içerisine aktarılmasının sağlanmasıydı. Bu sayede yaklaşık 1800 Kıbrıslı Türk’ün hayatı kurtuldu” diye konuştu.

İşman, güçlü şartlar altında inşa edilen tünelin Kıbrıs Türkleri için kritik güvenlik ve kurtuluş sınırı oluşturduğuna değinerek, “Bu tünel, yalnızca mimari ya da askeri bir yapı olarak değil, tıpkı vakitte toplumun şiddetli periyotlardaki dayanışmasını, hamasetini ve hayata tutunma iradesini ortaya çıkarmıştır. Projemizle bu eşsiz yapının tarihi, kültürel ve toplumsal ehemmiyetini belgeleyip gelecek kuşaklara aktarmaya çalıştık” dedi.

Projenin tamamlandığını, görüntüsünün hazırlandığını ve lansmanının KKTC Cumhurbaşkanlığı seçiminden sonra gerçekleştirileceğini belirten İşman, toplumsal belleği canlandırmayı, kültürel mirasın korunmasını, toplumsal dayanışmaya katkı vermeyi amaçladıklarını lisana getirdi.

“Eğitim ve seminerler vermeyi planlıyoruz. Proje, yalnızca bir yapı ya da teknik bir muvaffakiyet kıssası olmanın ötesine geçerek Kıbrıslı Türklerin ortak hafızasında derin izler bırakan, yaşamsal ehemmiyete sahip olan bir mirası gelecek kuşaklara aktarmayı hedeflemektedir. Bu proje hem tarihi gerçekleri gün yüzüne çıkaracak hem de toplumun birlik ve dayanışma ve direniş öyküsünü yeniden canlandıracaktır.”

Projenin yapımcılığını üstlenen SAÜ İletişim Fakültesi Yeni Medya ve Bağlantı Kısmı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mustafa Öztunç da arşiv taraması, lokal kütüphaneler ve üniversitelerle işbirliği yaparak tünelin inşasına ait evraklar, haritalar, planlar ve fotoğrafların toplandığını kaydetti.

Sözlü tarih çalışmaları olarak da olaylara tanıklık etmiş ve tünelin inşasında yer alanlarla röportaj yaparak şahsî anıları ve toplumsal hafızayı kayıt altına alarak dijital arşiv oluşturduklarını anlatan Öztunç, “Güzel bir çalışma oldu. Yaptığımız mülakatlarda tünelin kazılmasında vazife alan insanların o günkü yaşadıkları meseleler, ızdırap ve heyecana şahit olduk. Bu türlü bir çalışmaya takviye veren herkese teşekkür ediyorum” sözünü kullandı.