Facebook, Instagram üzere toplumsal ağlar hayatımızı adeta kuşattı. Artık pek çok insan, eski dostlarıyla sadece bu ağlar üzerinden haberleşir halde. Toplumsal ağlar üzerinden binlerce arkadaşımız olduğu halde kalabalık yalnızlık yaşadığımızı tabir eden Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Gül Esra Atalay, “Facebook’a, Instagram’a bakarsak yüzlerce ‘arkadaşımız’ var. Fakat bu alakalar klasik manada bir arkadaşlığın yerini tutabilir mi? Araştırmalar, yüz yüze münasebetlerin yerine bir alternatif olarak düşündüğümüzde yalnızlığın baş gösterdiğini ortaya koyuyor. Zira hiçbir bildirim sesi, bir dostun sesini duymanın yerini tutmuyor” diye konuştu.
Sosyal ağlarda milyonlarca insanın var olduğunu bu mecraların insanların bir ortaya gelerek birlikte bir şeyler yapmasına fırsat oluşturması gerektiğini hatırlatan Atalay, bu mecraların yalnızlığı biraz daha görünmez kılarak derinleştirdiğini tabir etti. Toplumsal ağlar üzerinden birbirine daima bağlı olan insanların gerçek yakınlık kurmakta zorlandığını vurgulayan Atalay, “Bir ‘beğeni’, bir ‘emoji’, bir ‘iyi ki doğdun’ iletisi lakin yüz yüze yarım saatlik bir sohbet bile yıllarca ertelenebiliyor. ‘Bir orta kesinlikle karşılıklı bir kahve içelim’ bildirileri hiçbir vakit tutamayacağımız kelamlar haline geliyor. İnsan alakalarına dair kolektif bir çabasızdık ve yılgınlık içerisindeyiz” tespitinde bulundu. Atalay, telefon rehberi ve toplumsal medya listelerinde bir lakin bir gün apansızın başımız sıkışsa sahiden arayabileceğimiz kaç kişi var?” diye sordu.
Oxford Üniversitesi’nden Robin Dunbar’ın teorisine nazaran insan zihni tıpkı anda en fazla 150 toplumsal ilgiyi sağlıklı biçimde sürdürebiliyor. Halbuki toplumsal medyada bu sonun çok üzerine çıkmış durumdayız; elimizde çok sayıda isim var fakat gerçek arkadaş sayımız hudutlu. Teknolojinin irtibatı kolaylaştırdığını, bilhassa göçmenler ve azınlık kümeleri için çevrim içi dayanışma alanları oluşturduğunu hatırlatan Atalay, “Yine de derin ve kalıcı münasebetler için yüz yüze temasın yerini hiçbir şey tutmuyor. Dünya Sıhhat Örgütü’nün 30 Haziran 2025’te yayımladığı raporda da yalnızlığın önemli bir sıhhat riski oluşturduğu belirtildi. İngiltere ve Japonya’nın bu yüzden ‘Yalnızlık Bakanlıkları’ kurdu. Lakin bu sorun toplumsal boyuta ulaştı. Münasebetlerimiz emoji ve takip listelerine indirgemeden tekrar bir ortaya gelmenin yollarını bulmalıyız. Zira gerçek hayat ekranların ötesinde akıyor” dedi.
