Doğu’da sarsıntı riski araştırmasında sismik boşluk keşfedildi: Yüksekova fayı tehlike saçıyor
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (Van YYÜ) Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, AFAD ve Belediyeler Birliği iş birliğinde 2 yıl evvel başlatılan “Türkiye Canlı Faylarının Paleosismolojik Özelliklerinin Belirlenmesi: Yüksekova-Şemdinli Fay Zonu, Başkale, Erciş ve Tutak Fayı Projesi” tamamlandı.
6 KİŞİLİK TAKIM 5 BÖLGEDE ÇALIŞMA YAPTI
TÜBİTAK’ın 8,5 milyon lira dayanak verdiği proje kapsamında Van YYÜ Afet İdaresi ve Zelzele Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Azad Sağlam Selçuk, Van YYÜ Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Levent Selçuk ve Van YYÜ Güvenlik Meslek Yüksekokulu Acil Durum ve Afet İdaresi Kısmı Dr. Öğr. Üyesi Sacit Memnun’un ortalarında bulunduğu 6 kişilik takım, riskli olduğu bedellendirilen Van’daki Başkale ve Erciş, Hakkari’deki Yüksekova ve Şemdinli, Ağrı’daki Tutak faylarında araştırma yaptı.
BÖLGELERDE HAFRİYAT ÇALIŞMASI YAPILDI
Belirlenen bölgelerde 30 metre uzunluğunda, 3 metre genişliğinde ve 4 metre derinliğinde hendekler kazan araştırma takımı, eski zelzele izlerinin belirlenmesi ve tarihlendirilmesi için jeolojik dataları topladı.
Tehlikeli olarak görülen 5 fayın karakteristik özelliklerinin ve zelzele tekrarlanma aralıklarının belirlenmesine yönelik çalışmaların yıl sonuna kadar bitirilmesinin hedeflendiği proje kapsamında elde edilen datalar, TÜBİTAK, AFAD, Etraf ve Şehircilik Vilayet Müdürlükleri ve belediyeler üzere kurumlarla da paylaşıldı.
Akademisyenler, bu dataları derslerinde öğrencilere anlatarak sarsıntı şuurunun artırılmasına da katkı sunmaya çalışıyor.
“YÜKSEKOVA’NIN YERİ SARSINTIYA DAYANIM AÇISINDAN EPEY ZAYIF”
Dr. Öğr. Üyesi Mutlu, Van’daki Başkale ve Erciş, Hakkari’deki Yüksekova ve Şemdinli, Ağrı’daki Tutak fayları üzerinde hafriyat çalışmalarını tamamladıklarını söyledi.
Van’da 23 Ekim ve 9 Kasım 2011’de meydana gelen sarsıntılardan etkilenen Erciş ilçesinde sarsıntı üretme potansiyeli olan fayı da araştırdıklarını belirten Memnun, şu bilgileri verdi:
“Van’daki 7.2 büyüklüğündeki sarsıntı, bindirme fay üzerinde yaşandı. Bölgede tektoniğe bağlı oluşan fayların neredeyse tamamı yıkıcı sarsıntılara neden oluyor. Bölgemizde arazi çalışmaları yürüttük. Van’da Başkale ve Erciş, Hakkari’de Yüksekova ve Şemdinli, Ağrı’da ise Tutak faylarını inceledik. Şu an önemli derecede risk teşkil edecek faylardan biri Yüksekova ve Şemdinli fayıdır.
Tarihsel devirde bu fayın yıkıcı bir sarsıntı kaydı görülmüyor. Bununla ilgili elimizde sayısal bilgi bulunmuyor. Yüksekova ve Şemdinli fayının ne tarihî ne de aletsel periyotta göremediğimiz sarsıntı olay düzeylerini hafriyat çalışmalarında net bir halde gördük. Bölge sismik boşluk olarak bedellendiriliyor. Yüksekova’nın yeri sarsıntıya dayanım açısından epey zayıf. Bölge için önemli risk teşkil edebilecek faylardan biri diyebiliriz.”
“ÇALIŞMAMIZ YALNIZCA BİLİMSEL ÇALIŞMA OLARAK RAFLARDA KALMAYACAK”
Afetlerle tesirli gayretin yolunun multidisiplinler ortası çalışmadan geçtiğini vurgulayan Keyifli, öğrencilere bu türlü bir bakış açısı kazandırmaya, afet öncesinde, anında ve sonrasında yapılacakları aktarmaya çalıştıklarını lisana getirdi.
Afet idaresinin yalnızca bir kurumun yapabileceği iş olmadığını, tüm kesitlerin, toplumun, üniversitelerin buna dahil olması gerektiğini söz eden Keyifli, şunları söyledi:
Afet idaresinin, farkındalığının anaokulundan başlayıp üniversite periyoduna kadar aktarılması gerekiyor. Biz de bu şuurda öğrenciler yetiştirmeye çalışıyoruz. Hazırlanan haritalar imar çalışmalarında kullanılacak. Çalışmamız yalnızca bilimsel çalışma olarak raflarda kalmayacak.
Elde ettiğimiz tüm bilgileri, bilgileri, fayların zelzele tekrarlanma aralıklarını, ilgili tüm kurumlar, AFAD, Etraf ve Şehircilik Vilayet Müdürlükleri ve belediyelerle paylaşıyoruz. Yapılar inşa edilirken çalışmalarımızdan da faydalanılacak.
“ACILARDAN DERS ÇIKARARAK GELECEĞİ PLANLAMAMIZ GEREKİYOR”
Ülkede meydana gelen yıkıcı zelzelelerde büyük acıların yaşandığına dikkati çeken Memnun, şunları kaydetti:
Van’da 2011’de meydana gelen iki büyük sarsıntıda 644 vatandaşımız hayatını kaybetti. O günden bu yana sarsıntının tesirlerini hem yapısal hem ruhsal hem de sosyolojik manada yaşıyoruz.
Acılardan ders çıkararak geleceği planlamamız gerekiyor. Bunu başarabilmenin tek yolu, afet risk idaresinden geçiyor. Öncelikle herkesin afet idaresini öğrenmesi gerekiyor. AFAD’ın e-Devlet üzerinden afetlerle ilgili eğitimleri var. Herkes bu uygulamalara rahatlıkla ulaşabilir.
