Diyanet İşleri Başkanlığı, 81 vilayetteki tüm mescitlerde okunacak Cuma Hutbesi’ni yayımlandı. Diyanet İşleri Başkanlığı Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü, bu haftaki hutbenin konusunu “Peygamberimiz (sas) ve ticaret ahlakı” olarak belirledi. İşte, 19 Eylül 2025 Cuma hutbesi konusu ve tam metni…
PEYGAMBERİMİZ (S.A.S) VE TİCARET AHLAKI
Muhterem Müslümanlar!
Bir gün, Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in huzuruna bir sahabi geldi ve şöyle dedi:
“Ey Allah’ın Elçisi! Ben ticaretle uğraşırım. Mal alırken fiyatı düşük söyler, sonra yavaş yavaş artırırım. Mal satarken de yüksekten başlar, sonra düşürürüm. Bu yaptığım yanlışsız mudur?”
Bunun üzerine Allah Resûlü (s.a.s) şöyle buyurdu:
“Asla dediğin halde yapma! Bir şey alacaksan malın gerçek fiyatını söyle. İster versinler ister vermesinler. Bir şey satacaksan da onun gerçek fiyatını söyle. İster alsınlar ister almasınlar.”
1
Aziz Müminler!
Yüce dinimiz İslam’ın üzerinde durduğu değerli bahislerden biri de ticaret ahlakıdır. İslam’ın emrettiği ticaret ahlakının temelinde helal haram hassasiyeti vardır. وَاَق۪يمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَلَا تُخْسِرُوا الْم۪يزَانَ
“Tartıyı adaletle yapın, teraziyi eksik tutmayın.”
2
ayeti yeterince ölçü ve tartıya adaleti hâkim kılmak vardır. Doğruluk ve dürüstlüğü temel almak, palavra ve hileye tevessül etmemek vardır.
Kıymetli Müslümanlar!
Ticaret hayatımızda en hoş örnek, kendisi de ticaretle meşgul olan Allah Resûlü (s.a.s)’dir. O, nübüvvetten evvel de Muhammedü’l-Emîn, yani Emniyetli Muhammed olarak tanınmıştır. Sevgili Peygamberimiz (s.a.s), çalışmayı ve helal yoldan yarar elde etmeyi teşvik etmiş, tembelliği ve dilenciliği güzel görmemiştir. Ticarette terazisine hile karıştıran, lisanına palavra bulaştıran, karına haram katanları cehennem azabıyla uyarmıştır.
Değerli Müminler!
Maalesef, bugün Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in,
“Öyle bir vakit gelecek ki, kişi, malını helâlden mi yoksa haramdan mı elde ettiğine bakmayacak!”
3
buyurduğu günlerden geçiyoruz. Kimi beşerler, daha çok kazanma ve kısa yoldan güçlü olma dileğine kapılıp helâl haram hassasiyetini kaybetmiş durumdadır. İslam’a nazaran; sattığı eseri olduğundan farklı göstermek, karaborsacılık, tefecilik ve stokçuluk yapmak kul hakkıdır, haramdır. Verdiği kelamı yerine getirmemek, yerine getiremeyeceği bir şeyi taahhüt etmek yalancılıktır, günahtır. Alım satımda yerli ve yabancı şahıslara farklı tarifeler uygulamak, aldatmadır, günahtır. Afet vakitlerini, öğrencilerin okul, memurların tayin periyotlarını fırsat bilerek kira ve eser fiyatlarını artırmak kul hakkıdır, vebaldir.
Alışverişte satılan malların kusurlarını bilerek gizlemek, satıcının bilgisizliğinden yahut sıkıntı durumda kalmasından istifade ederek malı gerçek fiyatından düşük bir fiyata almak fırsatçılıktır, emeğe ihanettir. Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in uyarısı pek açıktır:
“Müslüman, Müslüman’ın kardeşidir. Kusurlu bir malı, kusurunu açıklamadan din kardeşine satması helâl değildir.”
4
Kıymetli Müslümanlar!
Aziz milletimiz, Allah Resûlü (s.a.s)’in hoş ahlakını ticaretimize ahîlik teşkilatı ile taşımıştır. Ahîlik; uygunluğun tezgâhta dokunduğu, alın terinin duayla buluştuğu, yararın yalnızca cepte değil yürekte de biriktiği bir gönül kurumudur. Şanlı Rabbimizin,
“Onlar, ne ticaret ne de alışverişin kendilerini Allah’ı anmaktan, namaz kılmaktan ve zekât vermekten alıkoymadığı insanlardır. Onlar, kalplerin ve gözlerin allak bullak olduğu bir günden korkarlar.”
5
buyurduğu üzere; imanı kalbe nakşeden, ticaret uğruna ibadetten vazgeçmeyen şahsiyetler topluluğudur. Bugün bize düşen, ahîlik anlayışını ticaretimize yine hâkim kılmaktır. Rızkımızı helal yollardan temin etmenin uğraşında olmaktır. Unutmayalım ki, ticaretin rahmeti dürüstlükte, huzuru helâlde, karı ise Allah’ın isteğinde gizlidir.
Hutbemi Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in şu muştusuyla bitiriyorum:
“Dürüst ve muteber tüccar, mahşerde peygamberler, sıddîklar ve şehitlerle beraberdir.”
6
———-
1. İbn Mâce, Ticâret, 29.
2. Rahmân, 55/9.
3. Buhârî, Büyû’, 23.
4. İbn Mâce, Ticâret, 45.
5. Parıltı, 24/37.
6. Tirmizî, Büyû’, 4.
