Dönemin profesyonel askerleri tarafından kullanılan, yapısı ve kulanım formuna nazaran değişen kılıçlar tarihte kıymetli bir yer alıyor. Türk savaş tarihinin de simgesi olan kılıç, Osmanlı devrinin son çeyreğine kadar askerlerin vazgeçilmez ögeleri ortasında yer aldı. Savaş teknolojisinin gelişmesiyle birlikte vakitle yalnızca dekoratif gayeyle üretilen kılıçlar, aslından uzaklaşmaya başladı.
Bursa’da 50 yıldır bıçak ve kılıç ustalığı yapan Turgut Aydemir ise bu geleneği yaşatmaya devam ediyor. Son 15 yıldır toplu üretim yerine, kişisel siparişler ve tarihi dizi üretimleri için özel kılıçlar üreten Aydemir, her kılıcı tarihi periyoduna uygun olarak elde şekillendiriyor. Ham aldığı çeliği ateşte ısıtıp eriterek, çekiç darbeleriyle şekillendiren Turgut Aydemir, kılıcın kınını ise yıllarca kurutulmuş ağaçlardan hazırlıyor.
‘SERİ ÜRETİM YAPMIYORUM’
Aydemir, sipariş eden kişinin fizikî özelliklerine nazaran özel çizimler yaparak kılıcı buna nazaran ürettiğini, piyasa genelindeki kılıçların ise yalnızca görsel gayeli üretilip, klâsik el işçiliğini ve tarihi doğruluğu yansıtmadığını söyledi. Kılıç üretimine, baba mesleği olan bıçakçılıkla başladığını belirten Turgut Aydemir “İlkokulu bitirince bıçakçı ustası olan babamın yanında çalışmaya başladım. Yaklaşık 50 yıldır bu işi yapıyorum. Kılıç stili çalışmalarım ise 15 yılı geçmiştir. Daha âlâ, daha farklı ve yapılmayan şeyleri yapmaya çalışıyorum. 15 yıldır şahsa mahsus çalışarak, seri üretim yapmıyorum. Kişi kendi modelini çizebilir, birlikte de tasarlayabiliyoruz. İstediği materyallere nazaran üretim yapıyoruz ve bu formda çalışmalarımız devam ediyor” dedi.
‘MODELLERİ BELİRLİ PERİYOTLARA BAĞLIDIR’
Yaptığı kılıçların imitasyondan uzak, periyoduna uygun bir biçimde tasarlandığını lisana getiren Aydemir, “Yaptığımız işin geçmişini, nereden geldiğini, nasıl ortaya çıktığını da araştırıyoruz. Benim işimde imitasyon yok, çalışmalarımız büsbütün tarihi temel üzerine şurası. O periyot nasıl yapıldıysa, biz de birebir halde üretmeye çalışıyoruz. Halkın bildiği üzere çok çeşitli kılıç olduğunu düşünmek yanlış. Halk ekseriyetle yüzlerce kılıç modeli olduğunu sanıyor, fakat aslında o denli değil. Kılıç modelleri belirli devirlere bağlıdır” diye konuştu.
‘OSMANLI İLE ÖZDEŞLEŞMİŞTİR’
Kılıçların, periyodun zırhlarına nazaran şekillendiğini belirten Turgut Aydemir, “Selçuklu devri ve Osmanlı’nın birinci periyotlarında makul modeller kullanılmıştır. Türklerin kullandığı hafif tipler vardır. 1600’lü yıllarda metal zırha geçilince, ordular yalmanlı modele geçti. Bu model birçok yerde Osmanlı ile özdeşleşmiştir. Metal zırhın zayıf noktalarında daha rahat iş yapmak için bu model gündeme gelmiştir” sözlerini kullandı.
‘BİR KILIÇ BİR AYDA ORTAYA ÇIKIYOR’
Çiziminden üretimine kadar tüm basamakları kendisinin yaptığını tabir eden Aydemir, “Çizimler bana ilişkin. A’dan Z’ye tüm ayrıntılar burada. Kınıyla, işlemesiyle, hepsi bitmiş olarak sunuyoruz. Ortalama iki kişi bir ayda bir kılıç ortaya çıkarıyoruz. Dövmeden başladığımızda bir ya da iki usta esasen çalışmaya başlıyor. Kın için kullandığımız ağaçları, en az 10 yıl kurutuyoruz. Özel ağaç alıp, 10 yıl bekletiyoruz ki içinde çalışma yapılamasın. Kın dikişlerinde Türklere has tel dikiş teknikleri kullanıyoruz. Bir kişi kılıçla çalışırken, başkası kınla uğraşıyor ve bir ayda kılıç toplanıyor. Kütle olarak aldığımız çeliği döverek şekillendiriyoruz. O periyot nasılsa artık de birebir metotla çalışıyoruz. Hazır plakalardan gelen çelikle üretim yapmıyoruz” dedi.
‘BEN ONLARA KILIÇ DEMİYORUM’
Kılıç üretiminde fabrikasyon üretimlerin aslını taşımadığını da vurgulayan Turgut Aydemir, “Türkiye’de dövme olarak yeni yeni denemeler yapan arkadaşlarımız var. Sağ olsunlar lakin seri üretim yapanların birçok sanayi metodu, imitasyon formunda üretim yapıyorlar. Ben onlara kılıç demiyorum. Zira kılıç kendi başına bir şeydir, uzunluğu, eğriliği isteğe nazaran keyfi değiştiremeyiz. Kılıç, ilişkin olduğu periyodun modelidir. Devir neyse o model geçerlidir. Ben babamdan aldığım bu işi geliştirerek, devrin kurallarına uygun formda kılıç yapıyorum. Devrine uygun yapılmayan kılıçlar, geleneğin özünü zedeliyor. Halk bunu bilmediği için yapılan ve aslına uygun olmayanlara, kılıç diyor” diye konuştu.
