Bin yıllık izler ortaya çıktı: Sultan Alparslan’ın fethettiği yerde birinci cuma namazının kılındığı mescitte bulundu
UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndeki Ani Ören Yeri’nde taşınmaz ve taşınır nitelikteki kalıntıların gün yüzüne çıkarılması gayesiyle 5 noktada devam eden hafriyat çalışmalarında Selçuklu devrine ilişkin kümbet kalıntısı bulundu.
Orta Asya’dan Ön Asya’ya ve Kafkaslar’dan Anadolu’ya birinci giriş kapısı olan Kars’taki Ani Ören Yeri, 11 ve 12. yüzyıllara ilişkin Türk-İslam mimarisi yapıtlarını bünyesinde barındırıyor.
Sanat tarihçileri, arkeologlar, mimarlar ve restoratör mimarların da ortalarında bulunduğu 130 kişilik takımla yürütülen çalışmalarda, toprak altındaki tarihi yapı ve yapıtların gün yüzüne çıkarılması amaçlanıyor.
Anadolu’da birinci cuma namazının kılındığı mescitte bulundu
Sultan Alparslan tarafından Anadolu’da birinci cuma namazının kılındığı Fethiye Mescidi (Ani Katedrali) önünde yapılan hafriyat çalışmalarında Selçuklu devrine ilişkin kümbet kalıntısı bulundu. Tuğla gövdeli kümbet kalıntısının büsbütün ortaya çıkarılması için etrafında hafriyat çalışmaları devam ediyor.
Ani Ören Yeri Hafriyat Lideri Doç. Dr. Muhammet Arslan, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Kafkas Üniversitesi iştirakinde Ani’de yürütülen hafriyatta, müdafaa ve etraf düzenleme çalışmalarının devam ettiğini söyledi.
Nisan ayı prestijiyle alandaki çalışmalara başladıklarını ve aralık ayı sonuna kadar da devam edeceklerini anlatan Arslan, “Şu anda alanda 5 farklı noktada hafriyat çalışmalarımız devam ediyor ve bu alanlardan tahminen de en kıymetlilerinden birisini Selçuklu mezarlığı oluşturmakta. Birinci defa 2021 yılı hafriyat döneminde burayı açmıştık, yüzeydeki birtakım buluntulardan ve datalardan hareketle buranın bir mezarlık olabileceğini düşünmüş ve yaptığımız hafriyatlar sonucunda gerçekten bir mezarlığı ortaya çıkarmıştık.” dedi.
Anadolu’daki birinci hazire
Arslan, Ani’deki hafriyat çalışmalarında değerli bir yerde çalışma yaptıklarını söz ederek, “Burası Anadolu’daki birinci Türk İslam mezarlığı olarak nitelendirebileceğimiz bir alan ve Fethiye Mescidi’nin çabucak 30 metre kadar güneybatısında olması hasebiyle de aslında Anadolu’daki birinci haziremiz. Burada daha evvelki dönemlerde kare kural üzerinde sekizgen gövdeli olarak inşa edilmiş bir Selçuklu kümbeti ile birlikte etrafında da sandukalı mezar taşlarını, bilhassa Orta Asya’da bizim sıkça gördüğümüz ve Anadolu’da da bunların İslamlaşmış hali olarak kabul ettiğimiz akıt tipi mezar odalarını gün yüzüne çıkarmıştık.” diye konuştu.
“Anadolu’daki kümbet mimarisi için tahminen de birinci örneklerden birisi”
Bu yıl birebir bölgede yapılan çalışmada sandukalı mezar taşları çıkmaya devam ettiklerini lisana getiren Arslan, şunları kaydetti:
“Daha da değerlisi tuğla gövdeli bir Selçuklu kümbetinin de kalıntılarına ulaşmış olduk. Anadolu’daki kümbet mimarisi için tahminen de birinci örneklerden birisi, hatta birinci örnek diyebileceğimiz bir eser. Zira Sultan Alparslan’ın 1064 yılında Anadolu’da fethettiği birinci yer burası. Sultan Alparslan’ın fethiyle birlikte bu mezarlığın çabucak oluşturulduğunu ve bilhassa Selçuklular’ın Anadolu öncesi coğrafyalarda hele de İran’da tuğla gereçle inşa ettiği kümbetlerin bu sefer birincisini Ani’de bu mezarlıkta inşa ettiklerini söyleyebiliriz.”
