Türk bilim adamları, TÜBİTAK dayanaklı bir proje ile bakterilerin direnç geliştiremediği yeni jenerasyon antibiyotik üretti. İnsanın bağışıklık sisteminden ilham alınarak geliştirilen yeni antibiyotikler, hiçbir mevcut tedaviye yanıt vermeyen çoklu ilaç dirençli mikroorganizmalarda tesirli oluyor.
Antibiyotik direnci, çağdaş tıbbın karşı karşıya olduğu en büyük tehditlerden biri. O denli ki, dünyada yılda yaklaşık 1,5 milyon kişi antibiyotik direnci yüzünden hayatını kaybediyor. Türkiye’de ise bu sayı yılda 35 bin civarında.
Acıbadem Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği Kısım Lideri Prof. Dr. Özge Can ve Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Kolu Lideri Prof. Dr. Tanıl Kocagöz’ün öncülüğünde farklı branşlardan uzmanların oluşturduğu multidisipliner bir takımın iş birliğiyle geliştirilen yeni jenerasyon antibiyotikler, dünyayı tehdit eden antibiyotik direncine karşı umut ışığı oldu.
Bağışıklık sisteminin virüs ve bakterileri yok etme formülünü kullanan yeni antibiyotikler, yalnızca hastalar için potansiyel bir umut sağlamakla kalmıyor, tıpkı vakitte kendi başına kıymetli bir bilimsel atılım olma potansiyelini de taşıyor.
Bağışıklık sisteminin taklit edildiği yeni teknolojinin Acıbadem Üniversitesinde 10 yıllık bir çalışma sonucunda geliştirildiğini anlatan Prof. Dr. Özge Can “Geliştirdiğimiz antibiyotikler, bağışıklık sistemimizin doğal savunma sistemlerinde yer alan peptid moleküllerden esinlenerek üretildi. Bu moleküllerin yapısı matkap ucu üzere. Bakterinin çeperine girip delik oluşturuyor. Bu düzenek nedeniyle bakteriler direnç geliştiremiyor. Zira bakteri, çeper yapısını genetik olarak kolaylıkla değiştiremiyor” dedi.
Türkiye Gazetesi’nin haberine nazaran, TÜBİTAK dayanaklı büyük bir projenin modülü olan bu antibiyotiklerin sırf laboratuvar ortamında değil, gerçek klinik örneklerde ve deney hayvanlarında da test edildiğini belirten Prof. Dr. Özge Can “Hiçbir antibiyotiğin işe yaramadığı hastane enfeksiyonu örneklerinde bile antibiyotiğimizin tesirli olduğunu gördük. Bu çok büyük bir gelişme. Üstelik bu moleküller insan hücreleri üzerinde toksik tesir yapmıyor ve üretimleri de hayli kolay. Moleküller için patent başvurusu tamamlandı ve iş birliği için dünya çapında ilaç firmalarıyla görüşmeler başlatıldı. Gayemiz, bu antibiyotiği 5 yıl içinde klinik kullanıma sunmak” diye konuştu.
“Aslında dünya şu an, antibiyotiklerin gereksiz bir formda yaygın kullanımı sorunuyla uğraş ediyor” diyen Prof. Dr. Özge Can “Piyasada var olan birçok antibiyotik artık tesirli değil. Zira bakteriler bu ilaçlara karşı genetik değişikliklerle direnç geliştiriyor. Büyük ilaç firmaları yeni moleküller geliştirmekten çekiniyor; zira her yeni moleküle karşı kısa müddette direnç oluşuyor. İşte biz bu döngüyü kıracak bir tahlil bulduk. Bilim dünyası, artık bu yeniliğin hastalara ulaşmasını ve dirençli enfeksiyonlara karşı yeni bir çağın başlamasını bekliyor” diye konuştu.
“Dünyada bu cins çalışmaların çokça yapıldığını biliyor ve yakından takip ediyoruz. Amerika’da FDA bilgi tabanında çok az sayıda antimikrobiyal peptit molekülü var. Bildiğimiz kadarıyla farklı endikasyonlar için klinik çalışmaların yapıldığı, peptit yapısında çok az sayıda antibiyotik molekülü var. Bizim geliştirdiğimiz moleküllerin bu moleküllerden daha üstün özellikleri var ve rahatlıkla bu moleküllere rakip olabilecek durumdalar. Hiçbir antibiyotiğin işe yaramadığı hastane enfeksiyonu örneklerinde bile antibiyotiğimizin tesirli olduğunu gördük. Bu çok büyük bir gelişme.”
