img

Havva Yücel ERGÜN

Mimhece

04 Aralık 2015 09:40

Ses ve Es


Bazen, taşkın bir suyun önüne kapılmış gibi geliyor henüz kelimeleşmemiş düşünceler. Uyku mahmurluğundan sıyrılmak ve selin sürüklediği düşünceleri toplamak, onları kelimelere çevirmek  zahmetli bir iş... Bir bakıyorsun düşüncelerin çoğu buharlaşıp gitmiş, bir çoğunu da bir başka avcı şansını denesin diye alıp götürmüş sel.

Yazma girişimi anlatamamayı, yanlış anlaşılmayı ya da anlatma isteğinin yitimini beraberinde getiriyor. Sadece suskunluğun konuşabildiği bir dil de vardır çünkü. Dünyanın bütün dillerinin yeteneğini aşan anlamları sessizlik içine sığdırabilir ancak. Bu yüzden çoğu yazma girişimi suskunlukla birlikte ilerler. Anlatılan her öykü, ardında anlatılamayan ayrıntılarla birlikte öyküdür. Söylenen her türkü, söylenemeyeni de haykırır içinde. Söylenemez, işitilemez, anlatılamaz ama her sözcüğün ardına, satırların arasına siner ve iletilir sessizlikle söylenemeyenler.

Yıllar önce okuduğum öyküler geliyor aklıma… Ne başı ne de bir sonu vardı.  Hayat akıyordu ve öykü bize küçük şelaleleri, su birikintilerini, denize kavuşmaları gösteriyordu. Okuduklarımdan aklımda kalan tek bir sözcük bile kalmamış, hayret! Altını çizdiğim cümlelerin hiç hatırı yokmuş gibi uçup gitmişler aklımdan ama bir şeyler kalmış geriye. Kelimelerin arasına saklanan, satırların arasında saklambaç oynayan, sessizlikte taşınan anlam dolaşıyor zihnimde. Demek ki, diyorum kendime, demek ki kurduğumuz cümlelerden ibaret değiliz sadece, kurmadığımız cümlelerde de gizliyiz, belki de en çok onlarda yaşıyoruz.  Her şeyi anlatmaya çalıştığımızdan olsa gerek, çarpıtıyoruz kendimizi, dünyayı sonra, eşimizi, dostumuzu… Kelimeler birden ‘haklı çıkma meydan muharebesinde’ kullanılan silahlara dönüyor iletişimin dar alanında. Kelimler anlam eksiltmeye başlıyor sonra, ya da anlam artırmaya. Kin tutmanın kinciyi inde tuttuğunu nasıl anlatırlar sonra?

‘Susmak’la ‘kusmak’ arasında anlam farkı olsa da aralarında haylaz bir ilişki var. Susmak, biraz zamanla beslenerek kusmaya dönüşüyor mesela.  ‘Gözlemek’le ‘özlemek’ ya da ‘saklamak’la ‘aklamak’ arasında bir es var sadece, bir ses var. Ağlamak fiili, "ağlıyorum, çünkü senin yüreğini dağlamak istiyorum" demez, ama dağlar yüreği. Yol gözleyerek eyler özlemini insan. Bakmak, sadece görmek fiilini anlatmaz, baktığına aktığını,  baktığın şeyin de sana akacağını anlatır. Anlatmak, bir anlamda sanmaktır ayrıca, zamanla her anı bir sanıya dönüşür, her görme işi bizi hayatımızı örmeye çağırır, her çağrı, kalbimizde bir ağrı yaratır.

Saydam kelimeler esnerken, kin ininde kış uykusunu uyuyordu; gün doğmuş, dirilmeyi ünlüyordu. İki insan birbirine darılmış ama aslında sarılmışlardı. Tepki etkiye dönüşüyordu, oyun bizi koyun gibi güdüyordu. Kinci olan, içinde bir inci saklıyordu, küs olan kendine üsler kuruyordu. Kinci onu bir ağrı sanıyordu, sandığı şey sürekli onu anıyordu, ağrısı kinciyi inciye çağırıyordu, kinci içinde ikinci bir kişi saklıyordu, sürekli konuşan konuşan konuşan… Küs olan üslerinin duvarlarını yükseltiyordu. Bir hikayeci tüm bunları görüyordu, oturup öykü örüyordu. Okuyan kendine bir hayat dokuyordu. Herkes birbirine sesle dokunuyordu; sessizlikle, küsmekle, barışmakla dokunuyordu ya da savaşmakla. Savaş dünyanın kalbine dokunuyordu, dünyanın yüzünden bu okunuyordu. Savaşın anlamını taşımaktan tüm kelimeler kaçınıyordu. “Dünya susma, bir ses ver, savaşı durdur,” “dünya susma, yoksulluğu bitir,” çağrıları neden ağrı yaratıyordu? Nasıl bir söz savaşı durdurur, yoksulluğu bitirirdi?

Dünyanın bütün dillerinin yeteneğini aşan anlamlar vardı. Sessizlik bir vicdan diliydi. Biri konuşunca vicdan susuyordu. Vicdan dile gelince de tek kelime söylemiyordu, eyliyordu.

Yazarın Diğer Yazıları

Yazarın tüm yazıları için tıklayın

Bu Yazı Hakkında Ne Söylemek İstersiniz?

  • UYARI: T.C. kanunlarına uymayan, konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren, inançlara saldıran, şiddete teşvik eden ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.
Gündem
Mescid-i Aksa baştan başa yenilendi
Türkiye
Meteorolojiden 20 il için fırtına uyarısı
Dünya
Almanya'nın gizli belgelerini yayımladılar

Hava Durumu

Detaylı Hava Raporu