KPSS sınavına girecekler için ezber bozan yöntem

KPSS sınavına girecekler için ezber bozan yöntem


KPSS sınavını kazanmak için hazırlanan her öğrenci saatlerce koca bir kitabı ezberlemeye çalışmakta, ancak bu yöntem yanlış bir yöntemdir. Sizler için KPSS konularını toparlayıp hepsini derliyoruz, Kpss vatandaşlık dersine ait konularına bu bölümden ulaşabilirsiniz. Yeni konular eklenecektir.

ŞİMDİ SİZLERE HUKUK BİLGİSİNDEN BAHSEDECEĞİZ.

BİLMENİZ GEREKEN BÖLÜMLER 1

Temel Hukuk Bilgileri

Temel Hukuk Bilgileri konusuna hukuk kelimesinin anlamı ile başlayalım. Hukuk kelimesi Arapça ”hak” kelimesinin çoğuludur. Peki hukuk neden vardır? Toplumsal hayatın sürebilmesi içi gerekli olan düzen için hukukun var olması gerekmektedir. Bunlarına başında da sosyal hayatı düzenleyen kurallar gelmektedir. Biz bunlara Toplumsal Düzen Kuralları diyoruz.

TOPLUMSAL DÜZEN KURALLARI

* Hukuk Kuralları: Bireylerin birbirleriyle ve devletle olan ilişkilerini düzenleyen kuralladır. Hukuk kurallarına uyulmadığı takdirde maddi müeyyide yani devlet tarafından uygulanan bir kamu gücü karşımıza çıkar.

* Din kuralları: Tanrı tarafından konulduğuna inanılan ve insan davranışlarını düzenleyen emir ve yasaklardır.

* Ahlak Kuralları: Kişinin kendi vicdanı tarafından konulan ve kendi davranışlarını düzenleyen, vicdan azabı ile cezalandırılması mümkün olan emir ve yasaklardır. Subjektif Ahlak kuralları kişinin kendisine olan davranışlarını, Objektif Ahlak kuralları da kişinin başkalarına karşı davranışlarını düzenler.

Görgü Kuralları: Toplum içindeki davranışları düzenleyen kurallardır.

Din, Ahlak ve Görü Kurallarına uyulmadığı takdirde manevi müeyyide yani toplum tarafından uygulanan yaptırımlar karşımıza çıkar.

Dikkat: Görenekler ile örf adetler aynı değildir. Görenekler her bölgeye göre değişiklik gösterebilir ( Her bölgenin ayrı bir kutlama, düğün şekli olabilir). Ancak örf ve adetler ülkenin her yerinde uygulanır ( Büyüklere saygı, yardım etmek gibi).

HUKUKUN ÇEŞİTLİ ANLAMLARI

* Pozitif Hukuk: Bir ülkede yürürlükte bulunan yazılı ve yazısız kuralların tümüne denir.

Mevzu Hukuk (Mevzuat): Bir ülkede yürürlükte bulunan sadece yazılı kuralların tümüdür. Yetkili makamlarca konulmuştur.

* İdeal ( Doğal-Tabii) Hukuk: Olması istenen veya olması gereken hukuktur.

* Tarihi Hukuk: Şu an yürürlükte olmayan ve geçmişte kullanılmış hukuk türüdür.

HUKUKUN KAYNAKLARI

1) Yazılı Kaynaklar: Hakimin bakmak zorunda olduğu kaynaklardır. Yetkili makamlarca konulmuş olan bu kaynaklar Türk Hukuku’nda Normal Hiyerarşisi başlığı altında toplanmaktadır .

Normlar Hiyerarşisi sırayla;

Anayasa

Kanun( Milletler arası antlaşmalar, Kanun hükmünde kararnameler ve meclis içtüzüğü de Kanunlara eş değerdedir)

Tüzük

Yönetmelik

Genelge

Yönerge

şeklinde gitmektedir. İleride bu başlıklara tek tek değineceğiz.

2) Yazısız Kaynaklar: Hakimin bakmak zorunda olduğu kaynaklardır. Sadece özel hukukta uygulanan  bu hukuk kurallar örf ve adetlerdir.

Bir örf ve adetin hukuk kuralına dönüşmesi için şu 3 özelliği taşıması gerekir:

– Maddi Unsur: Sürekli ve tekrarlanma

– Manevi Unsur: Genel inanış

– Kanuni Unsur: Devlet desteği yani maddi yaptırım şartıdır.

3) Yardımcı Kaynaklar: Hakim bakmak zorunda değildir. Bunlar İçtihatlar (Yargısal Kararlar) ve Doktrinlerdir (Bilimsel Görüşler). İçtihatlar hakimi bağlayıcı nitelikte değildir ancak İçtihadı Birleştirme Kararları bağlayıcı olmaktadır.

Eğer yazılı ve yazısız kuralların hiçbirinde hüküm yoksa buna Hukuk Boşluğu denir. Sadece yazılı kural yoksa buna da Kanun Boşluğu denir. Kanun Boşluğu da 2’ye ayrılmaktadır. Bunlar:

* Kural İçi Boşluk: Kanun koyucunun bilerek ve isteyerek bıraktığı boşluktur. Hakime takdir yetkisini kullanması için bırakılmıştır.

* Kural Dışı Boşluk: Kanun koyucunun istemeden bıraktığı boşluktur. Gerçek (Açık) Boşluk kanunlarda somut olaya uygulanacak bir kuralın bulunmaması durumudur. Gerçek Olmayan (Örtülü-Zımni) Boşluk da kanunda o meselenin olup uygulanmasının tatmin edici olmamasıyla ortaya çıkan boşluktur

HUKUKUN DALLARI

Kamu Hukuku
Özel Hukuk
Karma Hukuk

KAMU HUKUKU

Kamu Hukuku: Kişilerin devletle veya devletin bir başka devletle olan ilişkilerini düzenler. !Kişi ile devlet arasındaki ilişkilerde devlet üstün durumdadır. Yani eşitlik yoktur.

Kamu hukuku ilişkisi tek taraflı olup devlet, iradesini açıklamakla hukuki ilişki ortaya çıkar. Devlet aldığı kararları kendisi tek taraflı olarak resen icra edebilmektedir. Kpss genel kültür ve Kpss vatandaşlık konuları içerisinde yer alan Kamu Hukuku aşağıdaki dalları ile karşımıza çıkmaktadır.

Kamu Hukuku Dalları:

Anayasa Hukuku
İdare Hukuku
Ceza Hukuku
İcra İflas Hukuku
Devletler Genel Hukuku
Vergi Hukuku
Yargılama Hukuku

1) Anayasa Hukuku: Devletin Şeklini ve teşkilatlanmasını, organlarını, bu organların işleyişini, kişilerin temel hak ve hürriyetleri ve bunların güvence altına alınmasını düzenleyen hukuk kurallarının bütünüdür. Temel kaynağımız 1982 Anayasasıdır. Kpss Anayasa konusuna çok önem vermektedir. İleride bu konu üzerinde daha fazla ayrıntılarıyla beraber durulacaktır.

2) İdare Hukuku: Devlet idaresinin örgütlenmesini ve işleyişini, kişilerin idareyle olan ilişkilerini düzenler. İdare hukukunda temel kuralların yer aldığı tek bir kanun yoktur. Buna bağlı olarak Devlet Memurları Kanunu, İdari Yargılama Kanunu, Belediye Kanunu gibi kanunlar yer almaktadır.

3) Ceza Hukuku: Suçu oluşturan fiillerin neler olduğu ve bu fiilleri yapanlara ne gibi cezaların verileceğini gösteren kurallardır. Temel aldığımız kanun 1 Haziran 2005 Tarihli Türk Ceza Kanunu’dur.

Kanunsuz Suç ve Ceza Olmaz İlkesi: Kanunda suç sayılmayan bir fiilden dolayı kimse suçlu olarak görülemez.

Kanunilik Unsuru: Bir davranışın suç olabilmesi için kanunda açıkça suç olarak tanımlanmış olması gerekmektedir.

– Bir hareketin suç sayılabilmesi için şunlar gereklidir:

Kanunilik (Tipiklik) Unsuru: Kanunda açıkça tanımlanmış olmasıdır.

Maddi (Hareket) Unsuru: Bu iki şekilde olmaktadır. İcra: hareketi yapmak şeklinde; İhmal: hareketi yapmamak şeklinde.

Manevi (Kusurluluk) Unsuru: Bu da ikiye ayrılmaktadır. Kast: bilerek, isteyerek yapma; Taksir: sonucu öngöremediğimiz durumlardır.

 Kanunumuz suçlunun ceza ehliyetini yaş bakımından kademeli bir şekilde düzenlemiştir:

12 Yaşına kadar: Kişilerin ceza ehliyeti yoktur. Tam Ehliyetsiz kavramını karşılar.
12-15 Yaş Arası: Kişilerin ayırt etme gücü yerindeyse ceza verilir, indirime gidilir; ayırt etme gücü yerinde değilse ceza verilmez. Tam Olmayan Ehliyetlikavramını karşılar.
15-18 Yaş Arası: Ayırt etme gücü var kabul edilir. İndirimli ceza uygulanır. YineTam Olmayan Ehliyetli kavramına dahildir.
18- Ölüme Kadar: Cezai ehliyetleri tamdır. Tam Ehliyetli kavramını karşılar.

Sağır ve dilsizlerde normal ceza ehliyetine 3 yaş eklenir. Bunların ceza ehliyeti 21 yaşında başlar.

– 1982 Anayasasında yer alan suç ve cezalara ilişkin esaslar:

Masumiyet Karinesi: Suçluluğu mahkeme kararınca sabit oluncaya kadar kimse suçlu sayılamaz.
Cezanın Şahsiliği: Ceza sorumluluğu şahsidir.
Kanun dışı yollardan elde edilen bulgular delil olarak kullanılamaz.
Suç ve cezalar geçmişe yürütülemez.
Hiç kimse sadece sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü yerine getirmediği için özgürlüğünden alıkonamaz.

4) İcra – İflas Hukuku: Mahkemelerin vermiş oldukları kararları devlet organları vasıtasıyla zorla yerine getirilmesini düzenleyen hukuka İcra Hukuku denir. İcra işlemleri mahkemede değil, icra dairesinde görülür.

Tacir kişiler iflasa tabidir ve bundan yola çıkarak özel bir takip yöntemini düzenleyen hukuka İflas Hukuku denir. Burçlunun hacze konu olabilecek bütün mallarına İflas Masasıdenir. İflas eden borçluya da Müflis denir.

5) Devletler Genel Hukuku: Kamu hukuku içinde yer alan ve diğer adı da Uluslararası Genel Hukuk bu dal, devletlerin ve uluslararası kuruluşların birbirleri ile olan ilişkilerini düzenleyen hukuk kurallarının bütünüdür.

6) Yargılama Hukuku: Bağımsız mahkemelerin adalet dağıtırken başvuracağı yöntemi belirler.

7) Vergi Hukuku: Kpss genel kültür içinde yer alan kpss vatandaşlık Kamu Hukuku ile ilgili en son değineceğimiz vergi hukuku, devletle kişiler arasındaki ilişkileri inceler. Vergi hukukunda aşağıdaki bilgileri de Kpss sorularında karşımıza çıkması sebebiyle lütfen aklımızda tutalım.

* Vergide Kanunilik: Kanunda belirlenen biçimde vergi alınması.

* Vergide Genellik: Herkesten vergi alınması.

* Vergide Adalet: Kişilerin mali gücünün göz önünde tutulması.

Resim Vergisi: Kamu kurumlarının belirli bir işi yapmaya yetki ve izin vermesi karşılığında alınır.

Harç: Belirli bir hizmetten yararlanmak için ödenir.
 

Vergi Türleri

1) Gelir Üzerinden Alınan Vergiler: Gelir vergisi, Kurumlar vergisi vs.

2) Gider Üzerinden Alınan Vergiler: KDV, Bankacılık ve sigortacılık işlemleri vs.

3) Servet Üzerinden Alınan Vergiler: Emlak vergisi, Veraset (miras) vergisi, İntikal (Bağış, şans oyunları) vergisi, Motorlu Taşıtlar vergisi, ÖTV vs.

Kamu Hukuku konusu sona ermiştir. Bundan sonraki konuda Hukukun diğer alt dalları olan Özel hukuk ve Karma Hukuk işlenecektir.

anayasa hukuku, ceza hukuku, devletler genel hukuku, icra hukuku, idare hukuku,iflas hukuku, kamu hukuku, vergi hukuku.

HUKUKUN ALT DALLARI 

Özel hukuk, karma hukuk ve kamu hukuku, hukukun alt dallarını oluşturmaktadır. Bir önceki konuda kamu hukukunu ayrıntıları ile beraber işlemiştik. Şimdi özel hukuk ve karma hukuk dallarını inceleyeceğiz.

Özel Hukuk

Özel hukuk kişilerin birbirleriyle olan ilişkilerini düzenleyen, bazı durumlarda da kişilerin devletle olan ilişkilerini düzenleyen hukuk dalıdır. Bunun şartı kişilik ilkesidir. Kişiler bu ilişkilere girip girmeme konusunda serbesttirler.

Özel hukukun özelliklerini maddeler halinde sıralayalım.

Özel hukuk, kişilerin birbirleriyle olan ilişkilerini, eşitlik ve irade serbestisi esasına göre düzenleyen hukuk kurallarının bütünüdür.

Özel hukuk ilişkisi iki taraflıdır. Bir özel hukuk ilişkisinin ortaya çıkabilmesi için tarafların karşılıklı anlaşmaları gerekmektedir. İrade serbestisi ve tarafların ilkesi geçerlidir. Tarafların yaptığı işlemlerin hukuka uygun olduğu yolunda bir karine yoktur. Herkes, kendi iddiasını ispatlamak zorundadır. Kimse resen icra yetkisine sahip değildir. Haklı olan kişiler dahi hakkını almak için mahkemeye başvurmak zorundadır.

Özel Hukukun Dalları

Kpss vatandaşlık dersinde işlenen özel hukuk kendi içinde alt başlıklara ayrılmaktadır. İçinde çok önemli hukuk dalları bulunan özel hukuk bizim için kpss soruları açısından da önemlidir.

1) Medeni Hukuk: Kişilerin birbirleriyle olan ilişkilerinin çok büyük bir kısmını düzenleyen hukuk dalıdır. Medeni hukuk, bir ülkenin yurttaşlarının birbirleriyle ve belli bir ölçüde yurttaşların devlet ile doğrudan doğruya ve dolaylı olan ilişkilerini düzenleyen kuralların bütünüdür. Temel kaynağımız 1 ocak 2002 tarihli Türk Medeni Kanunu’dur. 4 Temel kitaptan oluşan medeni hukuk dallarını inceleyelim.

a) Kişiler Hukuku: Gerçek veya tüzel kişileri ve bu kişilerin durumlarını içerisinde barındırır.

b) Aile Hukuku: Nişanlanma, evlenme, boşanma, velayet, akrabalık gibi konulara ilişkin yasal düzenlemeleri ve kanunları barındırır.

c) Miras Hukuku: Miras kime , nasıl ve hangi şartlarda kalacak? gibi sorulara cevap arayan medeni hukuk alt dalıdır.

Vasiyetname, miras sözleşmesi, mirasçı, muris (miras bırakan), tereke (miras) gibi kavramlar medeni hukuk içerisinde yer alır.

d) Eşya Hukuku: Kişilerin eşyalar üzerindeki hak ve yükümlülüklerini düzenleyen hukuk dalıdır.

Menkul, gayrimenkul, mülkiyet, rehin… gibi kavramlar eşya hukuku içerisinde yer almaktadır.

2) Borçlar Hukuku: Borç ilişkilerini düzenleyen özel hukuk dalıdır. Medeni kanunun devamı niteliğindedir. Borç bir ilişkidir ve birden fazla unsur gerekir. Bunlar alacaklı, borçlu ve edimdir.

Edim: Borcun konusudur. Alacaklının borçludan isteyebileceği, borçlunun da yerine getirmekle yükümlü olduğu davranış biçimine edim denir.

En son Borçlar Kanunumuz 1 temmuz 2012’de yürürlüğe girmiştir.

3) Ticaret Hukuku: Kişiler arasındaki ticari ilişkileri düzenleyen özel hukuk dalıdır. Temel kaynağı Türk ticaret kanunudur ve 5 kitaptan oluşur.

Ticari işletme hukuku
Şirketler hukuku
Kıymetli evraklar hukuku
Deniz ticareti hukuku
Sigorta hukuku

4) Devletler Özel Hukuku: Farklı uyrukta olan kişilerin özel hukuk ilişkilerinde hangi devletin kanunun uygulanacağını düzenleyen özel hukuk dalıdır. Çeşitli devletlere mensup bulunan kişiler ( yani aynı uyrukta bulunmayan) arasındaki özel hukuk ilişkilerine hangi devletin kanunun uygulanacağını içeren kuralların tümüdür. Burada 3 konu önem taşımaktadır.

* Uyrukluk: Kişileri veya şeyleri (uçak, gemi vs) devlete bağlayan hukuki veya siyasi bağdır. Devlete uyrukluk bağı ile bağlı olan kişilere de vatandaş denir.

* Yabancılar Hukuku: Bir devletin kendi vatandaşları için koymuş olduğu kuralların, hakların tamamından yabancılar faydalanamaz. Yabancıların hangi haklardan faydalanacağı yabancılar hukukunun konusudur.

* Kanunlar İhtilafı: Hangi ülkenin kanununun ve hangi ülkenin mahkemesinin yetkili olacağını düzenler.

Karma Hukuk

Kpss genel kültür vatandaşlık dersinde hukukun dallarından sonuncusu da karma hukuk dalıdır. Karma hukuk, karma nitelik kazanmış hukuk dallarının tümüdür.

Karma Hukuk Dalları

1) İş Hukuku: İşçi ve işveren arasındaki ilişkileri düzenleyen hukuk kurallarının tümüdür.

  • Bir hizmet karşılığı herhangi bir işte ücret karşılığı çalışan kimseye işçi denir.
  • İşçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye işveren, işin yapıldığı yere iş yeri denir.
  • İşçilerin veya işverenlerin çalışma ilişkilerinde ortak ekonomik ve sosyal faaliyetleri korumak için meydana getirdikleri tüzel kişiliğe sendika denir.

* Toplu İş Sözleşmesi: işçi sendikası ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren arasındaki sözleşmedir.

2010 Anayasa değişikliği ile memurlara ve diğer görevlilerine toplu iş sözleşmesi yapma hakkı tanınmıştır.

2010 Anayasa değişikliği ile aynı zamanda ve aynı iş kolunda birden fazla sendikaya üye olunabilir.

Değişik iş kollarından en az beş sendikanın bir araya gelmesi suretiyle meydana getirdikleri üst kuruluşa konfederasyon denir.

İşçilerin ekonomik ve sosyal durumunu düzeltmek için topluca çalışmamak suretiyle faaliyetlerini durdurmalarına grev denir.

Memurların grev hakkı yoktur.

İşveren tarafından işçilerin topluca işten uzaklaştırılmasına lokavt denir.

2) Hava Hukuku: Hava trafiği ile ilgili kuralların tümü hava hukukunu oluşturmaktadır.

3) Toprak Hukuku: Tarıma elverişli taşınmazların hukuki durumlarını ve işletilmesini düzenleyen hukuk kurallarının tümüdür.

4) Fikir ve Sanat Eserleri Hukuku: Fikir ve sanat eserlerini yaratan, bilim ve fen alanındaki buluşları olan kimselerin eserler ve buluşları üzerindeki hakları düzenleyen karma hukuk dalıdır.

5) Uzay Hukuku

Hukukun dallarından özel hukuk ve karma hukuk konuları da sona ermiştir. Bir sonraki kpss vatandaşlık konusu Normlar Hiyerarşisi olacaktır.

Bu Haber Hakkında Ne Söylemek İstersiniz?

  • UYARI: T.C. kanunlarına uymayan, konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren, inançlara saldıran, şiddete teşvik eden ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.
Gündem
Türkiye, Özbekistan'ın yeni cumhurbaşkanı Mirziyoyev'i tebrik etti
Türkiye
Akdeniz'de deprem meydana geldi!
Dünya
Norveç'te okul saldırısı: 2 ölü

Hava Durumu

Detaylı Hava Raporu